Του Θανάση Μελετίδη
Θυμήθηκα έναν από τους μύθους του Αίσωπου που μας είχε διαβάσει μια δασκάλα στο δημοτικό σχολείο : «Ο Τζίτζικας και ο Μέρμηγκας». Τον γνωρίζετε σίγουρα (ο τζίτζικας είναι τεμπέλης και γλεντοκόπος και καταντά ζητιάνος, ενώ ο μέρμηγκας είναι εργατικός και εξασφαλίζει το δύσκολο χειμώνα …).
Όπως τότε που ήμουν παιδί, αλλά και αργότερα όταν τύχαινε να ακούσω για τον μύθο αυτό προβληματιζόμουν από τα συμπεράσματα που όλοι με ευκολία έβγαζαν. Τα θεωρούσα και τα θεωρώ αν όχι λανθασμένα σίγουρα ελλιπή και χωρίς ενσυναίσθηση.
Μήπως ο μύθος αυτός ήθελε να μας πει και άλλα; Ας το δούμε πρώτα από την πλευρά της φυσιολογίας και κατόπιν ας κάνουμε σύγκριση – κατανοώ πως ο Αίσωπος δεν είχε τις γνώσεις που έχουμε σήμερα και φυσικά κατανοώ πως μιλούσε αλληγορικά. Αλλά σε κάτι «τύπους» σαν κι εμένα δεν αρκεί αυτό. Δεν αρκεί όταν κάποιος θέλει να μας διδάξει το νόημα της ύπαρξής μας. Επιτρέψτε μου να απαιτώ ακρίβεια!
Τα μυρμήγκια :
Θεωρούνται αρπακτικά και πτωματοφάγα. Τα παλαιότερα, ηλικιακά, έχουν τον ρόλο καθοδηγητή και τα νεότερα του καθοδηγούμενου. Συχνά εκτρέφουν και άλλα είδη, όπως τα τζιτζίκια, από τα οποία πίνουν το χυμό που εκείνα αποβάλλουν, καθώς τα ταΐζουν με φύλλα δέντρων που είναι πλούσια σε υδατάνθρακες. Φυσικά έχουν και βασίλισσα που έχει μεγαλύτερο μέγεθος από τα υπόλοιπα.
Τα τζιτζίκια :
Για να φτάσουν στο σημείο να τραγουδάνε στα δέντρα το καλοκαίρι πέρασαν πολλά χρόνια, απροστάτευτα στο υπέδαφος, υπό την απειλή να γίνουν τροφή για άλλα ζώα, καθώς δε διαθέτουν αμυντικούς μηχανισμούς! Εκεί, στο εσωτερικό της γης, θα ζήσουν από 4 έως 17 χρόνια, ανάλογα με το είδος, μέχρι να γίνουν νύμφες. Αν επιβιώσουν, βγαίνουν από τη γη και ανεβαίνουν στα δέντρα. Αυτό συμβαίνει από τον Μάιο έως τον Ιούνιο, όταν το έδαφος φθάσει τους 17 βαθμούς κελσίου. Τότε, αρχίζουν και το τραγούδι τους που είναι ένα ερωτικό κάλεσμα! Από εκείνη τη στιγμή και μετά, τα έντομα έχουν διάρκεια ζωής λίγων εβδομάδων!
Ο Πλάτωνας, στο έργο του «Φαίδρος», είχε αναφέρει: «Όταν ακούστηκε για πρώτη φορά το τραγούδι των Μουσών πάνω στη γη, οι άνθρωποι τόσο αναστατώθηκαν που βάλθηκαν να τις μιμούνται σε σημείο που ξεχνούσαν τις καθημερινές υποχρεώσεις τους». Είχαν μεταμορφωθεί σε τζιτζίκια!
Άρα φαίνεται πως από τη μια μεριά έχουμε την κοινωνία των υπάκουων στρατιωτών και από την άλλη την κοινωνία που τα μέλη της μοχθούν, κάτω από τις πιο εχθρικές συνθήκες, να μετατραπούν σε νύμφες και κατόπιν να γίνουν καλλιτέχνες, να γίνουν δημιουργοί! Και ας είναι ελάχιστη η ζωή που τα μένει!
Και δεν μπορώ να «καταπιώ» πως τα μυρμήγκια άφησαν μια ανήμπορη ύπαρξη να πεθάνει από το κρύο και την πείνα. Ποιος είναι ο «καλός» και ποιος ο «κακός» της ταινίας; Σίγουρα δεν είναι ο «τεμπέλης» και «γλεντοκόπος» τζίτζικας…
Ως συμπέρασμα;
Ο άνθρωπος δεν είναι ούτε μέρμηγκας ούτε τζίτζικας. Έχει δικαίωμα, ως πλήρως ελεύθερη ύπαρξη, να γίνει γλεντοκόπος, ζητιάνος και ό,τι άλλο επιθυμεί εφόσον δεν κάνει κακό σε καμιά άλλη ύπαρξη. Έχει δικαίωμα να μην αποτελεί μέλος της ομάδας. Γιατί μόνον έτσι μπορεί να γίνει ένα δημιουργικό άτομο και να μην καταντήσει είτε καθοδηγητής είτε καθοδηγούμενος. Έχει δικαίωμα να «αποτραβηχτεί», να θελήσει να γίνει νύμφη…
Γιατί κι οι δυο παραπάνω ρόλοι (καθοδηγητής – καθοδηγούμενος) είναι διαστρέβλωση της ανθρώπινης ύπαρξης. Αλλά, δυστυχώς, από το σχολείο μαθαίνουν στα παιδιά να εργάζονται σε ομάδες. Δε λέω πως δεν είναι συχνά και χρήσιμο για τα ίδια, αλλά και απαραίτητο. Λέω πως η φιλοσοφία τους είναι να ισοπεδώσουν την ανθρώπινη ελευθερία για να χειραγωγούν: για να κάνουν όλοι/ες ό,τι κάνει η μάζα. Και ποιο είναι αυτό; Η κατανάλωση του κάθε είδους άχρηστου «αγαθού» προκειμένου να γεμίζουν με βίλλες οι Κυκλάδες…
Στους δασκάλους επιβάλλουν να υπάρχει «μέντορας». Όμως ο καθένας και η καθεμιά είναι «μέντορας» σε εκείνο που αγάπησε και ασχολήθηκε περισσότερο! Ας μην πω τίποτα περισσότερο, καθώς αηδιάζω με το ύπουλο σκεπτικό τους. Και περισσότερο με εκείνους και εκείνες που, αν και διαθέτουν «καρέκλες», δεν έχουν ούτε το ήθος ούτε το θάρρος να κάνουν κριτική. Μάλλον είχε δίκιο ο Κρισναμούρτι που είπε, απαντώντας σε μια ερώτηση, πως για να αντιμετωπίσεις ένα «καρκίνωμα» απαιτείται υψηλή νοημοσύνη…
Τα δημοψηφίσματα καταργήθηκαν και αν ποτέ γίνουν διαστρεβλώνουν τα αποτελέσματά τους … Ζούμε σε καθεστώς που η γνώμη μας περιττεύει. Αυτό δε γίνεται και στην «κοινωνία» των μυρμηγκιών; Δεν πίνουν το «αίμα» των τζιτζικιών;
