Ο Άγιος Αντώνιος ο Νέος, Πολιούχος της Βέροιας

Ο Άγιος Αντώνιος ο Νέος, Πολιούχος της Βέροιας

Γράφει ο Μάκης Δημητράκης

Γεννήθηκε στη Βέροια από ευσεβείς και πλούσιους γονείς. Η ακριβής ημερομηνία γέννησης δεν είναι γνωστή. Πιθανολογείται ότι έζησε τον 11ο αιώνα. Ο Αντώνιος, νέος ακόμη αισθάνθηκε την ανάγκη για μοναστική ζωή. Έτσι αναχώρησε σε ηλικία 20 ετών στις πλαγιές των Πιερίων στη σκήτη της Μονής Προδρόμου.

Στη σκήτη

Για απόλυτη ησυχία, ο Αντώνιος εγκατέλειψε τη Μονή και ασκήτεψε για 50 περίπου χρόνια σε σπηλιά απόκρημνη στις όχθες του Αλιάκμονα. Εκεί τρεφόταν κυρίως με χόρτα-βότανα της γύρω περιοχής. Τις κοσμικές προκλήσεις αντιμετώπιζε με πίστη, προσευχή και ψαλμούς. Στη σκήτη τον επισκέπτονταν κάτοικοι από τη Βέροια και τα γειτονικά χωριά, συζητούσαν μαζί του και ζητούσαν την ευλογία του. Τακτικά επισκεπτόταν τη Μονή Προδρόμου ενώ συχνά δεχόταν την επίσκεψη ιερομόναχου από τη Βόσοβα (Σφηκιά) που του πήγαινε τρόφιμα. Συχνά επίσης κοινωνούσε των Αχράντων Μυστηρίων.



Το γήινο τέλος του

Σε βαθιά γηρατειά, σε ηλικία 94 περίπου χρόνων (κατ’ άλλους 80 ετών) προαισθανόμενος το γήινο τέλος του, ζήτησε από τους επισκέπτες του να μην τον ξαναεπισκεφτούν και διαταράξουν την ησυχία του. Πλησίαζαν Χριστούγεννα. Ειδοποίησε τον ιερά από το διπλανό χωριό και ζήτησε να κοινωνήσει. Ήπιε και λίγο νερό. Το ημερολόγιο έδειχνε 1η Ιανουαρίου. Ο Αντώνιος ξάπλωσε στο έδαφος, σταύρωσε τα χέρια του, είπε σχετικούς ψαλμούς και εξέπνευσε χαρούμενος.

Δεκαέξι μέρες – σύμφωνα με την παράδοση – ήταν ξαπλωμένος-νεκρός στη μέση της σπηλιάς-σκήτης ενώ μια λυχνία ολόφωτη κρεμόταν από πάνω του χωρίς να στηρίζεται πουθενά.

Το λείψανό του εντόπισαν-ανακάλυψαν σκυλιά κυνηγών από τη Βέροια που έφθασαν στη σπηλιά και είδαν τον Άγιο σαν να ήταν ζωντανός. Γνωρίζοντας από καιρό την ύπαρξη του Αντωνίου και την ασκητική του ζωή, επέστρεψαν στη Βέροια και ανάφεραν το γεγονός στον Αρχιερέα της πόλης.



Ο Αρχιερέας με το σύνολο των κληρικών της πόλης αλλά και αρκετό κόσμο πήγαν στη σκήτη, σήκωσαν το νεκρό σώμα και με ψαλμούς και ύμνους αλλά και σεβασμό και τιμή «έφεραν» τον Αντώνιο στη Βέροια. Τοποθέτησαν τη σωρό σε λάρνακα και την εναπόθεσαν μέσα στο ναό της Παναγίας Θεοτόκου γνωστή σαν Καμαριώτισσα κοντά στο πατρικό του σπίτι που σήμερα δεν υπάρχει. Το ημερολόγιο έδειχνε 17 Ιανουαρίου.

Κατά μία άλλη εκδοχή ο κλήρος και ο λαός τοποθέτησαν τη σωρό του Αγίου σε λάρνακα και αυτήν σε βοϊδάμαξα. Τα βόδια ξεκίνησαν από τη σκήτη, πέρασαν την κοίτη του Αλιάκμονα και χωρίς κανείς να τα οδηγεί έφθασαν στη Βέροια και σταμάτησαν κάτω από τη μουριά κοντά στο πατρικό σπίτι του Αγίου όπου και τον έθαψαν.


Η παράδοση

Σύμφωνα με μια παράδοση μετά την ανεύρεση της σωρού του Αγίου οι κάτοικοι της Βέροιας και των γύρω χωριών φιλονικούσαν για το πού θα μεταφερθεί το λείψανο για ταφή. Καθένας ήθελε στον τόπο του. Τελικά συμφώνησαν να αφήσουν τον Άγιο να «διαλέξει». Έζεψαν λοιπόν σε άγρια βόδια μια άμαξα στην οποία έβαλαν τη λάρνακα με τον Άγιο. Όπου αυτή θα σταματούσε εκεί θα έθαβαν τη σωρό του Αγίου.


Ονομασία των οικισμών



Κατά τον μοναχό Αρσένιο Μπογιαλή που για πολλά χρόνια ασκήτεψε στη Μονή Τιμίου Προδρόμου, το κάρο με το λείψανο του Αγίου πέρασε το ποτάμι και κατευθύνθηκε προς κοντινό χωριό από τη μέση του οποίου πέρασε γι’ αυτό και το χωριό ονομάσθηκε Μέση. Από εκεί έφθασε σε άλλο χωριό εξωτερικά του οποίου έκανε τρεις γύρους και το χωριό ονομάσθηκε Κουλούρα. Στον επόμενο οικισμό, τα βόδια σταμάτησαν για λίγο και οι κάτοικοι παρατήρησαν πως το ράσο του Αγίου είχε ξηλωθεί στο μανίκι. Το έραψαν και από το γεγονός αυτό το χωριό ονομάστηκε Ραψωμανίκι. Τρέχοντας τα βόδια πέρασαν πολύ κοντά από άλλο χωριό χωρίς να μπουν μέσα στον οικισμό γι’ αυτό και ο οικισμός ονομάσθηκε Ξεχασμένη, δηλαδή το ξέχασε ο Άγιος. Τον επόμενο οικισμό τα βόδια διάβηκαν πολύ γρήγορα γι’ αυτό και ο οικισμός ονομάσθηκε Διαβατός. Το επόμενο κοντινό χωρικό τα βόδια με το κάρο διέτρεξαν δύο φορές σε σχήμα σταυρού και το χωριό ονομάσθηκε Σταυρός.



Τέλος η άμαξα με τον Άγιο έφθασε στη Βέροια. Τα βόδια κατακουρασμένα από το τρέξιμο έπεσαν πάνω σε μια μουριά. Ο ζυγός του κάρου έσπασε και τα βόδια έφυγαν. Κάτοικοι της Βέροιας που παρακολούθησαν το συμβάν προσπάθησαν να σηκώσουν το ζυγό αλλά ήταν αδύνατο. Έτσι αποφάσισαν να θάψουν τη σωρό κάτω ακριβώς από τη μουριά. Αργότερα τα οστά μεταφέρθηκαν μέσα στο Ναό που κτίσθηκε προς τιμή του Αγίου, σε ειδικό χώρο (Κουβούκλιο).

Οι πρώτοι ναοί και οι πυρκαγιές

Ο Ναός της Παναγίας της Καμαριώτισσας σταδιακά πήρε το όνομα του Αγίου. Πιθανότατα ο ναός αυτός καταστράφηκε από πυρκαγιά πριν το 1860 και η εκκλησία που κτίσθηκε στη θέση της καμένης αφιερώθηκε στον Άγιο Αντώνιο. Αλλά και η καινούργια εκκλησία, κάηκε από απροσεξία του καντηλανάφτη τη νύχτα της 4ης Φεβρουαρίου 1898.

Ο σημερινός Ναός και η Ευδοξία Μαλακούση



Πολλοί Βεροιώτες και ανάμεσά τους η αρχόντισσα Ευδοξία Μαλακούση όρμησαν στις φλόγες και «άρπαξαν» τα λείψανα του Αγίου και τα μετέφεραν σε ασφαλές μέρος.

Από την επομένη της καταστροφικής πυρκαγιάς άρχισε η ανοικοδόμηση νέου ναού, του σημερινού, με πάνδημη συνεισφορά του βεροιώτικου πληθυσμού και κυρίως της Ευδοξίας Μαλακούση το σπίτι της οποίας ήταν πολύ κοντά στην εκκλησία. Η Αρχόντισσα Ευδοξία διέθεσε το ποσό των 3.700 χρυσών λιρών για την ανέγερση του Ναού ενώ ο σύζυγός της Ιωάννης κληροδότησε στο Ναό ένα σπίτι και ένα χάνι (πανδοχείο) ενώ 1.000 λίρες σε σχολεία και ιδρύματα της πόλης.

Ο σημερινός Ναός εγκαινιάσθηκε στις 12 Σεπτεμβρίου 1904. Είναι τρίκλιτος (δύο σειρές από κολώνες), ρυθμού βασιλικής και έχει μήκος 42 μ., πλάτος 24 μ. και ύψος 12 μ. Ο Ναός στο παρελθόν ήταν θεραπευτήριο τρελών που τους φρόντιζε ένας υπάλληλος. Τελευταίος υπάλληλος αναφέρεται ο αποκαλούμενος Γκαμπράνης ή Καμπάνης. Μέχρι τελευταία μάλιστα έλεγαν στη Βέροια και την ευρύτερη περιοχή τις φράσεις «Θα σε πάμε στον Γκαμπράνη» και «Αυτός είναι για τον Γκαμπράνη».

Ο Δήμος Βέροιας έδωσε το όνομα της μεγάλης ευεργέτιδας σε δρόμο νότια του Ναού ενώ ο Μητροπολίτης μας κ.κ. Παντελεήμων θεώρησε χρέος ευγνωμοσύνης να στηθεί η προτομή της στον αύλειο χώρο του ναού τα αποκαλυπτήρια της οποίας έγιναν στις 7 Νοεμβρίου 2004.



Η μνήμη του Αγίου γιορτάζεται πάντοτε πανηγυρικά στις 17 Ιανουαρίου αλλά και την 1η Αυγούστου, με μεγάλη παλιότερα εμποροπανήγυρη.

Προς τιμή του Αγίου Αντωνίου του νέου, του Πολιούχου της Βέροιας, υπάρχουν ακόμη ναοί στη Θεσσαλονίκη και την Αυνά της Λάρισας.

Στην έρευνά μου, άντλησα πολύτιμες πληροφορίες από έργα των ντόπιων συγγραφέων-ερευνητών Γ. Χιονίδη, Θ. Γαβριηλίδη, Π. Πυρινού και τον Μητροπολίτη μας κ.κ. Παντελεήμονα που ασχολήθηκαν και έγραψαν σχετικά.

Εφημερίδα Λαός
ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ: Εφημερίδα Λαός - Τοπική Εφημερίδα

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ  - ACS courier: Δωρεάν οι ταχυμεταφορές δεμάτων από την Ημαθία στους πληγέντες της Καρδίτσας

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ - ACS courier: Δωρεάν οι ταχυμεταφορές...

Λόγω των δραματικών καταστάσεων που βιώνουν οι...

Την παράταση  ισχύος του νόμου   περί δήλωσης  αδήλωτων  τετραγωνικών στους Δήμους, ζητούν  οι μηχανικοί  του ΤΕΕ Ημαθίας

Την παράταση ισχύος του νόμου περί δήλωσης αδήλωτων ...

Με επιστολή της προς τον Υπουργό Εσωτερικών, η Ν.Ε....

Φωτιά σε στρώματα χθες   σε αποθήκη του Κέντρου φιλοξενίας μεταναστών στην Αγ. Βαρβάρα

Φωτιά σε στρώματα χθες σε αποθήκη του Κέντρου...

Με τέσσερα οχήματα έσπευσε η Πυροσβεστική Υπηρεσία...

Η Ένωση Παλαιών Προσκόπων Βέροιας οργανώνει ομάδες εθελοντών για να βοηθήσει το έργο αποκατάστασης στα Φάρσαλα

Η Ένωση Παλαιών Προσκόπων Βέροιας οργανώνει ομάδες...

Συμπολίτες, η περιοχή της Θεσσαλίας πνίγηκε από τα...

Ξεκινά διαδικτυακά το πρόγραμμα εκπαίδευσης-επιμόρφωσης υποψηφίων αναδόχων και θετών γονέων από την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας

Ξεκινά διαδικτυακά το πρόγραμμα...

– Ανακοίνωση από τη Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας και...

Το πρόγραμμα του Δημοτικού Ιατρείου Βέροιας - Από 28/9 έως 2/10

Το πρόγραμμα του Δημοτικού Ιατρείου Βέροιας - Από 28/9...

Στο Δημοτικό Ιατρείο του Δήμου Βέροιας  προσφέρονται...

Το πρόγραμμα του Δημοτικού Ιατρείου Βέροιας - Από 28/ έως 2/10

Το πρόγραμμα του Δημοτικού Ιατρείου Βέροιας - Από 28/...

Στο Δημοτικό Ιατρείο του Δήμου Βέροιας  προσφέρονται...

Επίσκεψη Φρόσως Καρασαρλίδου στο Κέντρο Υγείας Βέροιας. Να ενισχυθεί άμεσα η Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας

Επίσκεψη Φρόσως Καρασαρλίδου στο Κέντρο Υγείας...

 Στο πλαίσιο των επαφών της για την αντιμετώπιση της...

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΙ ΤΙΤΛΟΙ ΣΧΕΤΙΚΩΝ ΑΡΘΡΩΝ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ # ΝΕΑ

Σχετικά άρθρα

Συμπολίτες, η περιοχή της Θεσσαλίας πνίγηκε από τα έντονα καιρικά φαινόμενα των τελευταίων ημερών. Ορμητικά νερά και τόνοι λάσπης κατέκλισαν σπίτια, επιχειρήσεις και περιοχές ολόκληρες. Εκατοντάδες...

-Κάρτες με οδηγίες βήμα-βήμα, παρήγγειλε ο Δήμος για να τοποθετηθούν στις ηλεκτρονικές βάσεις@@ads-307@@Από την 1η Σεπτεμβρίου, ως γνωστόν, τοποθετήθηκαν σε κεντρικά σημεία της Βέροιας 28 δημοτικά ποδήλατα και...

Μια σημαντική διάκριση πέτυχε το Γυμνάσιο Μακροχωρίου  στο 4ο Πανελλήνιο Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα  «Ποντιακός Ελληνισμός: Μνήμες και Όνειρα, παρελθόν, παρόν, μέλλον» οποίο τελεί  υπό την Αιγίδα της Ελληνικής...

Ολοκληρώνεται πλέον η διαδικασία υπογραφής των συμβάσεων με τους Τελικούς Δικαιούχους που εντάχθηκαν στο Τοπικό Πρόγραμμα LEADER, κατά την 1η Πρόσκληση για έργα Ιδιωτικού χαρακτήρα. 22 επενδυτικά έργα, με...