Γράφει ο
Παναγιώτης Παπαδόπουλος
Φιλόλογος
«Πάσχα, Κυρίου Πάσχα. Πάσχα πανσεβάσμιον ημίν ανέτειλε».Είναι η ομολογία θριάμβου των χριστιανών όλου του κόσμου. Η χαρά και η ψυχική αγαλλίαση γεμίζει τις καρδιές των πιστών, γιατί ήρθε η «Αναστάσεως ημέρα.»Η περίοδος της περισυλλογής της Τεσσαρακοστής και η οδύνη της Μεγάλης Εβδομάδας πέρασαν. Ο θρήνος του Γολγοθά απομακρύνθηκε και τη θέση του πήρε η ημέρα της Ανάστασης του Χριστού, η μέρα της Λαμπρής των Ελλήνων. Αποτελεί την κορυφαία θρησκευτική γιορτή της Χριστιανοσύνης στον κόσμο. Μεγάλος και ο συμβολισμός της νίκης της Ανάστασης του Χριστού επί του θανάτου. Η μέρα του Πάσχα είναι η μέρα του φωτός που εκπέμπεται από τον κενό τάφο του Χριστού. Αυτό το άπλετο φως είναι των αγγέλων και φανερώθηκε πρώτα στις μυροφόρες γυναίκες. Ήταν αποφασισμένες την επόμενη ημέρα του Εβραϊκού Πάσχα οι γυναίκες εκείνες που έζησαν όλο το δράμα της σταύρωσης και της ταφής του Χριστού να τηρήσουν με πολύ φόβο τα ταφικά έθιμα της εποχής. Αυτό, όμως, τις αξίωσε να δούνε πρώτες το εκθαμβωτικό φως που εξέπεμψαν οι άγγελοι μέσα από το κενό μνήμα και να πάρουν το χαρμόσυνο μήνυμα της Ανάστασης.
Είναι το μήνυμα της Ανάστασης του Χριστού που έλαβαν πρώτες οι μυροφόρες που επισκέφτηκαν «λίαν πρωί» τον τάφο του Χριστού για να αλείψουν ο σώμα του με αρώματα. Η εικόνα του άδειου τάφου και η παρουσία των αγγέλων εκεί « ουκ έστι ώδεηγέρθη γαρ καθώς είπε » επιβεβαίωσαν την χαρμόσυνη είδηση την οποία έσπευσαν να αναγγείλουν στους μαθητές του Χριστού. Είναι το βασικό στοιχείο που μας παρέχουν οι ιεροί Ευαγγελιστές και συγγραφείς της Καινής Διαθήκης. Με τη λέξη «χαίρετε» ο Χριστός με την Ανάστασή του αποκαλύφθηκε στις μυροφόρες και στη συνέχεια στους μαθητές του.(Ματθ. Κη’9)
Το γεγονός αυτό ενέπνευσε πολλούς υμνογράφους του να συνθέσουν θρησκευτικούς ύμνους για τη θεία λειτουργία και να εμπλουτίσουν το εκκλησιαστικό εορτολόγιο ολόκληρου του έτους. Να προβάλλουν το θαύμα της Ανάστασης του Χριστού στους χριστιανούς και να τονώσουν την πίστη τους. Είναι ιστορικά δεδομένο ότι ο 7ος, ο 8ος και ο 9ος αιώνας είναι περίοδος της ακμής της υμνογραφίας και της λογοτεχνικής δημιουργίας της εκκλησίας των βυζαντινών χρόνων. Αυτή η χαρά της αισιοδοξίας και του φωτός της Αναστάσεως εκφράστηκε με απόλυτη επιτυχία μέσα από την υμνολογία της εκκλησίας με επίκεντρο τον «Κανόνα της Αναστάσεως». Είναι ένα ποιητικό δημιούργημα του μεγάλου υμνωδού της Ορθόδοξης Εκκλησίας, Ιωάννου του Δαμασκηνού.1 .
Είναι γνωστό ότι και άλλοι πατέρες της εκκλησίας έγραψαν κανόνες για τη γιορτή του Πάσχα. Στη Μονή του Βατοπεδίου στο Άγιο Όρος σώζεται παρόμοιος Πασχαλινός κανόνας του υμνογράφου Κοσμά του μελωδού, Επισκόπου Μαϊουμά.2.
Ο Κανόνας αρχίζει με την πανηγυρική φράση «Αναστάσεως ημέρα λαμπρυνθώμεν Λαοί Πάσχα, Κυρίου Πάσχα.»Είναι ο Ειρμός της πρώτης Ωδής και ψάλλεται σε Α’ ήχο την ημέρα του Πάσχα και μέχρι την ημέρα της Αναλήψεως .3
«Νυν πάντα πεπλήρωται φωτός, ουρανός τε και γη και τα καταχθόναι. Εορταζέτο γουν πάσα κτίσις την έγερσιν Χριστού εν η εστερέωται.» Πόση πληρότητα χαράς ένιωθε μέσα του ο Ιωάννης ,ώστε να την μετατρέψει σε μια κραυγή αλήθειας σε όλο τον κόσμο. Ο ουρανός η γη και τα έγκατα της γης συμμετέχουν στην πανήγυρη της χαράς. Αυτή την πληρότητα χαράς θέλησα μέσα από τον ύμνο να μεταγγίσει και στους ανθρώπους. Σε άλλα δύο τροπάρια του Κανόνα η Ανάσταση επεκτείνεται μέχρι τον ήλιο. Εδώ ο υμνογράφος και στις δύο περιπτώσεις προσπαθεί να εξομοιώσει το φως της Ανάστασης με το φως του ήλιου. «και αύθις εκ του τάφου δικαιοσύνης ημίν έλαμψε ήλιος» ,« και Χριστόν οψόμεθα δικαιοσύνης ήλιον.»
Στον ειρμό της θ’ Ωδής διαβάζουμε: « Φωτίζου, φωτίζου, η νέα Ιερουσαλήμ, Η γαρ δόξα Κυρίου επί σε ανέτειλε.» Η νέα Ιερουσαλήμ είναι η πόλη αναγεννημένη μετά την Ανάσταση. Σε αυτήν απευθύνεται ο ψαλμωδός. Ακολουθούν άλλα τέσσερα τροπάρια(Στιχηρά) που ψέλνονται στη συνέχεια σε Πλ. Α’ αποτελούν έναν ύμνο στις μυροφόρες γυναίκες αλλά και καταξίωση για την πράξη τους. Με το Δοξαστικό ολοκληρώνεται η υμνολογία του Όρθρου και ακολουθεί η θεία λειτουργία.
Το μήνυμα της Ανάστασης και τα βιώματα αυτής της θείας λειτουργίας του Πάσχα καλούνται οι χριστιανοί να ζήσουν. Είναι η χαρά και το φως που φωτίζει τις συνειδήσεις των ανθρώπων.
Αυτή τη χαρά εύχομαι σε όλους να ζήσουν την ημέρα εκείνη.
Βιβλιογραφία
1. Ο Άγιος Ιωάννης, ο Δαμασκηνός έζησε τον 8ο αιώνα.(676-749) την εποχή της ακμής της θρησκευτικής υμνολογίας. Ήταν μοναχός. Γεννήθηκε στη Δαμασκό της Συρίας γι αυτό και προσέλαβε το σχετικό προσωνύμιο. 2.Π. Πάσχου. «ΕΡΩΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ» σελ. 212-213 εκδ.Απ. Διακονίας 3«ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΑΡΙΟΝ» εκδ. Αποστολικής Διακονίας. σελ 17 κ.ε.
ΚΑΛΟ ΚΑΙ
ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΟ ΠΑΣΧΑ
