Του Πάρη Παπακανάκη
Ως γνωστό, στη Βέροια ζούσαν από τη ρωμαϊκή εποχή ελληνόφωνοι Εβραίοι, οι Ρωμανιώτες. Στη συναγωγή τους κήρυξε ο Απόστολος Παύλος, όταν επισκέφθηκε την πόλη μεταξύ 50 και 57 μ.Χ. Στο τέλος του 15ου αιώνα, εξ αιτίας των διωγμών της Ισαβέλλας στην Ισπανία, ήρθαν κι εγκαταστάθηκαν οι λεγόμενοι Σεφαραδίτες Εβραίοι, οι οποίοι όντας πολύ περισσότεροι αφομοίωσαν τους ντόπιους Ρωμανιώτες κι επέβαλαν τη γλώσσα και τα έθιμά τους.
Την παρουσία Ισπανοεβραίων στη Βέροια μνημονεύει τόσο ο Τούρκος περιηγητής Εβλιγιά Τσελεμπή, που επισκέφθηκε την πόλη το 1668, όσο και ο Γερμανός ιστορικός A. Stuck (πέρασε από τη Βέροια στις αρχές του 20ου αιώνα) ο οποίος μάλιστα προσδιορίζει σε 600 τα μέλη της εβραϊκής κοινότητας, τα οποία «…διατηρούσαν μία δική τους σχολή με 40 μαθητές».
Μετά την απελευθέρωση της πόλης από τους Τούρκους, το 1912, η «εβραϊκή σχολή» προοδευτικά αναβαθμίζει το περιεχόμενο σπουδών της. Από το 1916 και επί σειρά ετών διδάσκουν σ’ αυτή οι Βεριώτισσες δασκάλες Αικατερίνη και Μελπομένη Κεμιντζέ κι ο Θεόδωρος Καλαντζής, ο οποίος διδάσκει στα μεγαλύτερα αγόρια. Η παρουσία των δύο διδασκαλισσών ήταν καθοριστική στην αναβάθμιση του κύρους της σχολής, καθώς ήταν μέλη επιφανούς οικογένειας της Βέροιας (θυμίζουμε ότι ο Αντώνιος Κεμιντζές διετέλεσε το1948 διορισμένος Δήμαρχος Βέροιας).
Στεγάζεται σε κτήριο τεσσάρων αιθουσών ιδιοκτησίας της τοπικής εβραϊκής κοινότητας επί της οδού 10ης Μεραρχίας, δίπλα απ’ το πατρικό της οικογένειας Άλβο. Με πρωτοβουλία των πληρεξουσίων Ι. Παπαδάκη και Α. Γρηγοριάδη, τον Ιούνιο του 1925 εξασφαλίζεται γενναίο (για την εποχή) κονδύλιο ύψους 30.000 δραχμών από το Υπουργείο Παιδείας για την εκ βάθρων ανακαίνισή του. Την ευθύνη του εγχειρήματος αναλαμβάνει η αιρετή τριμελής Σχολική Επιτροπή αποτελούμενη από τους : Χανανιά Σαπιτά, Σαμουέλ Μαρδοχάι, Βαρούχ Πίντο. Με την ολοκλήρωση του έργου, εντάσσεται πλέον στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα με τον τίτλο «Ισραηλίτικο Δημοτικό Σχολείο Βέροιας» υπό την επίβλεψη του Επιθεωρητή Δημοτικών Σχολείων Βέροιας. Σε έκθεση-καταγραφή του 1935 καταχωρείται από τον τότε Επιθεωρητή ως «…οπωσδήποτε καλής κατάστασης», ενώ εκτιμάται η αξία του στο ύψος των 100.000 δραχμών.
Επί της ουσίας λειτουργεί πλήρως σύμφωνα με το επίσημο ελληνικό αναλυτικό πρόγραμμα, έχοντας επιπλέον τη δυνατότητα διδασκαλίας της εβραϊκής γλώσσας μέσω των ιερών βιβλίων τους. Συμμετέχει ισότιμα τόσο στις επίσημες σχολικές εκδηλώσεις της εποχής, όσο και στις εισαγωγικές εξετάσεις του Γυμνασίου Βέροιας με μεγάλη μάλιστα επιτυχία.
Κατά τα πρώτα χρόνια της γερμανικής κατοχής συνεχίζει, με τις γνωστές βέβαια δυσκολίες της περιόδου, τον καλό αγώνα, έχοντας ως Διευθυντή τον Κων/νο Ιακωβίδη, δασκάλους τους Ιορδάνη Χουτούρη, Αλεξάνδρα Γαβρά και νηπιαγωγό την Φανή Μπουρδένα.
Στις 22 Φεβρουαρίου1943 όμως με την έναρξη εφαρμογής στη Βέροια των αντισημιτικών νόμων της Νυρεμβέργης, απαγορεύεται βίαια η λειτουργία του σχολείου, οι δάσκαλοί του μετατίθενται αναγκαστικά σε άλλα σχολεία της πόλης και το διδακτήριο βεβηλώνεται με ασύλληπτο μένος. Το καμάρι της τοπικής εβραϊκής κοινότητας καταστρέφεται σχεδόν ολοσχερώς και δεν θα φιλοξενήσει ποτέ από τότε παιδικές ψυχές για το έργο της μόρφωσης.
Ακολουθούν τα τραγικά, ντροπιαστικά γεγονότα της 28ης Απριλίου του 1943 με τις συλλήψεις και τον περιορισμό των Εβραίων της Βέροιας, η μεταφορά 660 περίπου ατόμων (μεταξύ αυτών καταγράφονται και πολλά παιδιά) αρχικά στο στρατόπεδο Χιρς της Θεσσαλονίκης, με τελικό προορισμό το Άουσβιτς και τον θάνατο…
Σε πείσμα των καιρών, το «Ισραηλίτικο Δημοτικό Σχολείο Βέροιας» θα επαναλειτουργήσει φιλοξενούμενο στις κτηριακές εγκαταστάσεις του 6ου Δημοτικού Σχολείου Βέροιας μετά την απελευθέρωση, το 1946, ως μονοθέσιο, με μαθητή έναν από τους ελάχιστους διασωθέντες από τη θηριωδία των Ναζί, τον εντεκάχρονο (τότε) Αβραάμ Άλβο και με δάσκαλο τον Βασίλειο Νικολαΐδη.
Την ίδια σχολική χρονιά θα μετονομασθεί με την 81220/11.10.46 ΦΕΚ. 257 απόφαση σε 7ο Δημοτικό Σχολείο Βέροιας και θα ακολουθήσει μια αναβαθμιζόμενη εξελικτική πορεία ως σήμερα. Το δε μικρό εβραιόπουλο Αβραάμ Άλβο θα γίνει ο πρώτος απόφοιτος του 7ου Δημοτικού Σχολείου Βέροιας και μετέπειτα μαζί με τον συνεταίρο του Δαυίδ Κοέν θα διαπρέψουν ασχολούμενοι με την εμπορία-κατασκευή υαλοπινάκων.
