Το Ντουρμάνι υπήρξε οικισμός ανάμεσα στα
χωριά Τριπόταμος και Γεωργιανοί (περιοχή Βρωμοπήγαδο) ο οποίος καταστράφηκε το
1822, από τον αιμοσταγή Αμπούτ Λουμπούτ πασά, όπως έγινε και με πολλά άλλα
χωριά της ευρύτερης Ημαθίας.
Πιθανότατα λίγο πριν τον χαλασμό του
οικισμού η οικογένεια Πολυζωίδη μετακόμισε στη Βέροια για λόγους ασφάλειας και
έστησε το νοικοκυριό της στη γωνία των οδών Αγ. Δημητρίου και Καστανιάς δίπλα
από το αρχοντικό του Βεροιώτη ζωγράφου-γλύπτη Θωμά Βαφείδη.
Στο σπίτι αυτό το 1822 γεννήθηκε ο
Δημήτριος Πολυζωίδης, γεωργοκτηνοτρόφος στο επάγγελμα που παντρεύτηκε την Ελένη
Αντωνίου Τσιράκογλου με την οποία απέκτησε τρία παιδιά. Την Μαρία (Μαριγώ), τον
Γιώργο και τον Κωνσταντίνο.
Ο Κωνσταντίνος γεννημένος το 1858,
ιδιωτικός υπάλληλος, κατόρθωσε, με τις ικανότητές του και την εργατικότητά του,
να δημιουργήσει στη Βέροια μεγάλο κατάστημα οικοδομικών υλικών και ειδών
κιγκαλερίας (βιομηχανικά μεταλλικά οικιακά σκεύη). Απέκτησε επτά παιδιά και όλα
φοίτησαν στο Γυμνάσιο της πόλης. Μια κόρη την Ελένη και έξι αγόρια από τα οποία
οι: Δημήτρης, Θεμιστοκλής και Σωκράτης ασχολήθηκαν με το εμπόριο αρχικά στη
Βέροια και αργότερα στη Θεσσαλονίκη. Ο Γιώργος σπούδασε στο Μετσόβιο
Πολυτεχνείο στην Αθήνα και υπηρέτησε ως πολιτικός μηχανικός στο δημόσιο και ο
Σόλων αφού σπούδασε σε Αθήνα και Γαλλία άνοιξε φαρμακείο στη Θεσσαλονίκη. Τέλος
ο Σταύρος σπούδασε ιατρική στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας με ειδικότητα του
χειρουργού-ωτορινολαρυγγολόγου.
Την επιστήμη του την υπηρέτησε για περισσότερα από 40 χρόνια και κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του συμμετείχε σε πολλά ιατρικά συνέδρια στο εξωτερικό με επιφανείς επιστήμονες όπως ο Αλέξανδρος Φλέμινγκ. Με την ειδικότητα του ΩΡΛ δίδαξε στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης ως επιμελητής, υφηγητής και καθηγητής. Στο κοινωνικό του έργο συγκαταλέγεται η ίδρυση στη συμπρωτεύουσα της Σχολής Κωφών και Αλάλων Παιδιών.
Ο Σταύρος Πολυζωίδης που γεννήθηκε το
1908 πέραν της επιστημονικής του προσφοράς υπήρξε και πολυγραφότατος ενώ
τακτικότατα επισκεπτόταν την γενέτειρά του. Πέθανε σε ηλικία 103 ετών και μέχρι
το τέλος του υπήρξε ακμαίος και αειθαλής, με χιούμορ και πολλές αναμνήσεις του
παρελθόντος. Θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί «Πηγή» της τοπικής ιστορίας.
Από το πόνημά του «Το γενεαλογικό μου
δέντρο», εμείς οι νεότεροι αντλούμε πολλά και σημαντικά στοιχεία για την
κοινωνική δομή και ζωή της πόλης μας κατά τον περασμένο αιώνα. Από το έργο του
«Ιατρική στη Βέροια» πληροφορούμαστε για τους γιατρούς της πόλης και τις δομές
υγείας από την απελευθέρωση μέχρι σήμερα.
Για την επιστημονική αλλά και την
κοινωνική του προσφορά μεταξύ άλλων τον τίμησαν ο Ιατρικός Σύλλογος Βέροιας και
ο Φαρμακευτικός Σύλλογος Ημαθίας.
Το πατρικό σπίτι της οικογένειας Κ.
Πολυζωίδη βρισκόταν στην οδό Βικέλα εκεί που σήμερα στεγάζονται οι τεχνικές
υπηρεσίες του ΟΤΕ. Ήταν ένα διώροφο αρχοντικό στο οποίο κατά την απελευθέρωση
της Βέροιας από τους Τούρκους το 1912 προσφέρθηκαν υπηρεσίες στον Ελληνικό
στρατό ενώ κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου το οίκημα επιτάχθηκε από
Γάλλους και Λευκορώσους στρατιώτες. Αργότερα το 1930 οι Πολυζωιδαίοι έχτισαν το
ωραιότερο νεοκλασικό της πόλης το σημερινό ξενοδοχείο Βίλα Ελιά.
Το παρεκκλήσι των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης
Απέναντι από το αρχοντικό των
Πολυζωιδαίων στην οδό Βικέλα βρίσκεται ο οικογενειακός ναΐσκος
(κουβούκλιο-παρεκκλήσι) αφιερωμένος στη μνήμη των Αγίων Κωνσταντίνου και
Ελένης. Πρόκειται για έναν μικρό οκτάγωνο και πολύ κομψό ναΐσκο που κτίστηκε το
1913 από τον Κωνσταντίνο Πολυζωίδη στη θέση παλιάς εκκλησίας για την οποία δεν
υπάρχουν άλλες πληροφορίες.
Το παρεκκλήσι και τον κήπο του φρόντιζε όσο ζούσε η σύζυγος του κτήτορα Αικατερίνη και αργότερα οι γειτόνισσες μεταξύ των οποίων και η Αικατερίνη Αχτσή.
Ο χώρος αυτός σήμερα κατά τα 2/3 έχει
δωρισθεί στην Περιφερειακή Εφορεία Προσκόπων Βέροιας, οι πρόσκοποι της οποίας
κάθε χρόνο την παραμονή της εορτής των Αγίων τελούν δέηση με αρτοκλασία.
Από τον φιλόλογο-ερευνητή Θωμά
Γαβριηλίδη πληροφορούμαστε πως στον αύλειο χώρο του ναΐσκου υπάρχει ένα
κιονόμορφο γουδί στο οποίο στούμπιζαν το αλάτι για τα πρόβατα. Επίσης το
κουβούκλιο-παρεκκλήσι που βρίσκεται μπροστά από το Δημαρχείο Βέροιας
και είναι αφιερωμένο στον Άγ. Νικόλαο, είναι δίδυμο και είχε
τοποθετηθεί την ίδια περίοδο από τον Κ. Πολυζωίδη.
Αξίζει τέλος να αναφέρουμε πως από την
οικογένεια Πολυζωίδη και το Μελένοικο καταγόταν και ο Αναστάσιος Πολυζωίδης, ο
γνωστός δικαστής που αντιστάθηκε με κίνδυνο της ζωής του στην υπόθεση της
δίκης-καταδίκης του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, του Γέρου του Μοριά.
