Του ιερέως Παναγιώτου Σ. Χαλκιά
Είναι φαινόμενο της εποχής μας κι αυτό, φίλοι αναγνώστες: Η ισοπέδωση. Η κατάλυση των πάντων. Η διάβρωση των αξιωμάτων. Η πλήρης κατάργηση της κοινωνικής ιεραρχίας. Ένα φαινόμενο σοβαρό και μία τάση που οι συνέπειές της δεν έχουν ακόμα συνειδητοποιηθεί από όλους μας.
Η τάση δηλαδή να καταργηθεί η έννοια πατέρας, δάσκαλος, μεγαλύτερος, ανώτερος. Να παραμεριστεί η ηθική, ο νόμος, η θρησκεία. Έτσι, το παιδί και ο νέος, που τόσο εύκολα θαμπώνεται από κάθε τι καινούργιο, τον ακούμε να δυσκολεύεται να λέει: Ο πατέρας μου, αλλά ο «γέρος μου» (και ας είναι λιγότερο από σαράντα πέντε χρονών).
Και αν η λέξη αυτή του φαίνεται υπερβολική, βρίσκει άλλες. Π.χ. εκείνος, ο μεγάλος (!) κ.λπ. Και προς τους καθηγητές τόσες άλλες λέξεις εκστομίζουν οι μαθητές, γιατί ακριβώς δεν θέλουν να λένε φράσεις που να τους θυμίζουν αυτή τη σχέση του μαθητή προς το δάσκαλο. Ακόμη και αυτοί οι βασικοί κανόνες ευγένειας καταργούνται μόνο και μόνο για να σπάσουν την έννοια της ιεραρχίας που συνδέει τους μικρότερους προς τους μεγαλύτερους.
Και ας μη νομίσει κανείς ότι γράφονται αυτά για να υποστηριχθεί μεροληπτικά η θέση των μεγαλύτερων, αλλά σαν δείγμα της τάσης εκείνης που παρουσιάζει η εποχή μας, η οποία θέλει να ισοπεδώσει τα πάντα. Να καταργήσει κάθε διαφορά, κάθε διαβάθμιση και κυρίως κάθε ιεραρχία. Και η ισοπέδωση αυτή, όσο και αν φαίνεται ως μία αντίθεση της νέας γενιάς προς τους παλαιότερους, εν τούτοις δεν είναι μόνο αυτό. Και δεν πρέπει να θεωρηθεί ως μία αντίδραση της νεότητας προς την απερχόμενη γενιά. Η ισοπέδωση παρουσιάζεται, θα μπορούσε να πει κανείς, σε όλους τους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας. Είναι η τάση εκείνη που θέλει να καταστρέψει το σεβασμό προς τη θέση και το αξίωμα. Γι’ αυτό ο εργάτης και ο υπάλληλος επίμονα ζητάνε να παραμερίσουν με κάθε τρόπο την παρουσία του προϊσταμένου και του εργοδότη. Και ακόμη και αυτός ο επιχειρηματίας και ο προϊστάμενος την αποφυγή του ελέγχου.
Το χειρότερο, όμως, δεν είναι αυτή η ισοπέδωση που παρουσιάζεται στην κοινωνική ιεραρχία. Η χειρότερη μορφή ισοπέδωσης φανερώνεται σ’ εκείνη την επόμενη φροντίδα του σύγχρονου ανθρώπου να σπάσει και να καταστρέψει κάθε πνευματική και ηθική αρχή. Να αποδεσμευτεί από κανόνες και νόμους που τον καθορίζουν και αξιολογούν. Τις πράξεις, τις ενέργειες, ακόμη και αυτές τις προθέσεις και τα ελατήρια.
Εκεί ο σύγχρονος άνθρωπος, στο μεγαλύτερο μέρος του, δεν διστάζει να γίνει εξολοθρευτής, σαν τον Μόμιο και τον Τίτλο, τους Ρωμαίους αυτούς αξιωματούχους, που ισοπέδωσαν την αρχαία Κόρινθο ο πρώτος και την Ιερουσαλήμ ο δεύτερος. Σαν ένας τρομερός και βάρβαρος καταστροφέας, με μανία ζητεί να συντρίψει κάθε πνευματικό και ηθικό οικοδόμημα που η ιστορία και κυρίως ο Χριστιανισμός του έχει κληρονομήσει.
Σ’ αυτή την τρομερή ορμητικότητα δεν δυσκολεύεται να παρασύρει και αυτή την ιδέα του Θεού. Οι άπιστοι και οι άθεοι της παλιάς εποχής έλεγαν ότι δεν υπάρχει Θεός. Τώρα πολλοί θέλουν να προσπεράσουν αυτούς τους άθεους. Γι’ αυτό ισχυρίζονται πως κι αν κάποτε υπήρξε Θεός, σήμερα δεν υπάρχει. Και ξέρετε γιατί επιμένουν σ’ αυτήν την άρνηση του Θεού; Γιατί κάθε ηθικός νόμος, αρετή και πνευματική αξία την προέλευση και τη δύναμή της την παίρνει από το ανώτατο και υπέρτατο κύρος του απειροτέλειου Θεού.
Μπροστά σ’ αυτή την καταλυτική τακτική πολλών ανθρώπων της εποχής μας, πώς μπορεί κανείς να μείνει αδιάφορος; Μπορούμε να πούμε πως είναι ένα φαινόμενο που θα φύγει και θα αφήσει την ανθρώπινη ψυχή να συνεχίσει το δρόμο της το σωστό, τον ωραίο, τον ανυψωτικό; Όσο κι αν κάποιος θέλει να είναι αισιόδοξος, ο κίνδυνος που διαγράφεται από τη νοοτροπία αυτή είναι βασικός και ουσιώδης. Γι’ αυτό και κανείς δεν πρέπει να μείνει απαθής και αδιάφορος. Και ο πιο άθεος και υλιστής της παλαιάς εποχής είχε μία εντιμότητα και σοβαρότητα. Σήμερα η ισοπεδωτική τάση πάει να καταστρέψει τα πάντα. Επίμονα ζητάει να παρασύρει τον άνθρωπο σε περιοχές που δεν συναντάμε σε καμία άλλη εποχή.
Στον προσεκτικό παρατηρητή των φαινομένων της εποχής μας, γεννάται το ερώτημα: Γιατί οι άνθρωποι σήμερα, όχι μόνο οι νέοι αλλά και πολλοί από τους ώριμους, επίμονα ζητάνε την καταστροφή και τη συντριβή όλων εκείνων που είναι δίδαγμα της ιστορίας, καρπός και προϊόν του παρελθόντος; Γιατί κάθε τι «το κατεστημένο», όπως λένε, που υπενθυμίζει την τάξη, την ηθική προσταγή, την ιεραρχία, θέλουν να το εξαφανίσουν; Οι απαντήσεις στα ερωτήματα αυτά, φίλε αναγνώστη, το άλλο Σαββατοκύριακο.
