Φωτό: Από την μετακομιδή των Αγίων Λειψάνων Αγίου Σω(σι)πάτρου στη Βέροια. Στη φωτογραφία ο μακαριστός Παύλος (1973)
(Το ιστορικό της καθιέρωσης της λειτουργικής μνήμης στη γενέτειρά του, τη Βέροια)
Παύλος Δ. Πυρινός
Ανάμεσα στους μεγάλους εκκλησιαστικούς άντρες, οι οποίοι με το μαρτύριό τους συνέβαλαν στη στερέωση του χριστιανικού φρονήματος, ανήκει αναντίρρητα και ο καταγόμενος από τη Βέροια Σω(σί)πατρος που γιορτάζει σήμερα 29/4.
Όταν, ως καθηγητής Θεολόγος, δίδασκα πατερικά κείμενα, μελετώντας την Αγία Γραφή, διάβασα στις πράξεις των Αποστόλων, Κεφ. Κ΄, 4).
«συνείπετο δε αυτώ (Τω Παύλω) Σώπατρος Πύρρου Βεροιέως». Το χωρίο αυτό με παρεκίνησε το ενδιαφέρον για το ποιος ήταν ο Σώπατρος από τη Βέροια.
Για το σκοπό αυτό επισκέφθηκα τον Μητροπολίτη Βεροίας κ. Παύλο (σήμερα Μακαριστό) τον ενημέρωσα για την πρόθεσή μου να ερευνήσω το θέμα.
Με τη συγκατάθεση του Σεβασμιωτάτου και τη βοήθεια του Γ.Χ. Χιονίδη, του πρώτου μου διδασκάλου στη συγγραφική δραστηριότητα, προχώρησα στην έρευνα.
Η έρευνα ολοκληρώθηκε με την επίσκεψή μου στις βιβλιοθήκες της Βέροιας, Κοζάνης και Κερκύρας και τη συγκέντρωση των πηγών και βοηθημάτων.
Η απόφασή μου να αποπειραθώ να γράψω περί της καταγωγής, του βίου, μαρτυρίου και θαυμάτων του Αγίου Σω(σι)πάτρου, ήταν απόρροια της επιθυμίας μου να καθιερωθεί η λειτουργική μνήμη του πνευματοφόρου ήρωα στη γενέτειρά του, τη Βέροια, ώστε οι μεν συμπατριώτες μου Βεροιείς να λάβουν μερική γνώση του βίου και της δράσεώς του, ο δε βιογράφος του μέλλοντος να βοηθηθεί στη συγγραφή έργου τελειοτέρου.
Από την έρευνά μου αυτή προέκυψε το πρώτο βιβλίο της συγγραφικής μου δραστηριότητας με τον τίτλο:
ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ
ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΣΩΣΙΠΑΤΡΟΥ
ΕΚ ΤΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΚΗΣ ΒΕΡΟΙΑΣ
(Πρόλογος Μητροπολίτου Βεροίας, Ναούσης κ.κ. Παύλου, Θεσσαλονίκη 1973).
Η εργασία αυτή, ασφαλώς δεν είναι τέλεια. Αυτό δεν οφείλεται στην έλλειψη ενδιαφέροντος από μέρους μου, αλλά στο ότι είναι το πρώτο μου έργο και ως εκ τούτου δεν μπορεί παρά να είναι ατελές.
Ομιλία Π. Πυρινού για τον Άγιο Σω(σί)πατρο στον Μητροπολιτικό Ναό Πέτρου και Παύλου ενώπιον των αρχών και πλήθος κόσμου (1973)
Από τη μελέτη του βιβλίου προκύπτει:
1. Η Βέροια χάρισε στον Απόστολο Παύλο ένα συνεργάτη, το Σω(σί)πατρο, γιο του Πύρρου, που χειροτονήθηκε επίσκοπος Ικονίου και στη συνέχεια πήγε με τον Ιάσονα στη Κέρκυρα, όπου με τη διδασκαλία του και τον μαρτυρικό του θάνατο θεμελίωσε την πίστη στον Χριστό.
2. Με την πάροδο του χρόνου λησμονήθηκε η καταγωγή του Βεροιέου Σω(σι)πάτρου και φέρεται (λανθασμένα) ότι κατάγεται από άλλη πόλη.
3. Από όλες τις μαρτυρίες του Αγίου συνάγεται ότι Σώπατρος (πρ. Απ. 20, 4) και ο Σωσίπατρος (Ρωμ. ιστ, 21) είναι ένα και το αυτό πρόσωπο, δηλαδή «ο ευγενής Βεροιαίος, Έλλην, υιός του Πύρρου και μαθητής του Παύλου Σώπατρος».
4. Καταδικάστηκε «εις τον δια πυρός θάνατον» από τον Δατιανό.
5. Ο μαρτυρικός του θάνατος και τα θαύματά του.
Tο εξώφυλλο του βιβλίου Π. Πυρινού
για τον Άγιο Σω(σί)πατρο
Πριν από την τελική εκτύπωση της εργασίας, δόθηκε «δείγμα πριν την εκτύπωση», στον Μητροπολίτη κ. Παύλο.
Από την Ιερά Μητρόπολη Βεροίας αποφασίστηκε (1973) η έκδοση της εργασίας, η επίσημη μετακομιδή μέρους των Αγίων λειψάνων του Σω(σι)πάτρου από την Κέρκυρα (όπου υπάρχει εκκλησία προς τιμήν του), η καθιέρωση της λειτουργικής του μνήμης, στη γενέτειρά του, τη Βέροια και ομιλία από τον Παύλο Δ. Πυρινό ενώπιον των πολιτικών, πολιτειακών αρχών και πλήθος κόσμου στον Μητροπολιτικό Ναό Πέτρου και Παύλου.
Από το 1973 έως σήμερα εορτάζεται η μνήμη του Αγίου Σωσιπάτρου στη Βέροια.
Πιστεύω ακράδαντα, εφόσον στο τιμόνι της τοπικής εκκλησίας είναι ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης κ.κ. Παντελεήμων, η εκκλησία του Αγίου Σωσιπάτρου θα ανεγερθεί. Έχουμε δείγματα γραφής τα τόσα δύσκολα έργα που έγιναν επί της εποχής του.
Αυτό σε γενικές γραμμές είναι το ιστορικό της καθιέρωσης της λειτουργικής μνήμης του Αγίου Σω(σι)πάτρου που γιορτάζουμε σήμερα, γι’ αυτό
«Πιστοί Σω(σι)πάτρου ύμνοις ως μύστην ιερόν της Αγίας Τριάδος, και κήρυκα της πίστεως, επαξίως τιμήσωμεν, όπως λάβωμεν, ταις παρακλήσεσι, πάντες έλεος, και χάριν εύρωμεν θείαν, εις εύκαιρον βοήθειαν».
