Του ιερέως Παναγιώτου Σ. Χαλκιά
Δεν ξέρω, φίλοι αναγνώστες, τι μ’ έπιασε, δεν κατάλαβα πως προέκυψε και θέλω να φιλοσοφήσω. Αν δεν τα καταφέρω να προκαλέσω κάποιο ενδιαφέρον, «φασκελώστε» το κείμενό μου και ανοίξτε την τηλεόραση.
«Ζω εφόσον αναπνέω», λέει κι κινέζικη παροιμία. Εννοεί πως προϋπόθεση της ζωής είναι η αναπνοή. Βέβαια, το μωρό στην κοιλιά της μάνας του δεν αναπνέει. Όμως, ζει και αναπτύσσεται. Αυτό είναι μια άλλη πραγματικότητα.
Ο άνθρωπος, καθώς και τόσα άλλα ζώα, ρουφούν τον αέρα που είναι γύρω τους και παρέχουν στα πνευμόνια τους οξυγόνο. Αυτή η οργανική λειτουργία είναι απόδειξη ζωής. Και αναζήτηση ζωής.
Επακόλουθο της ζωής είναι η μάθηση. Καταστάλαγμα της μάθησης η γνώση. Μαθαίνεις ζώντας και ζεις μαθαίνοντας. Η γνώση είναι η ρίζα του δέντρου της ζωής. Κάποτε, η κοινωνία, εκτιμούσε τους γνώστες και τους μορφωμένους. Κάποτε, η μόρφωση συνδεόταν με τον πολιτισμό. Κάποτε, η πολιτεία αντάμειβε όσους είχαν να προσφέρουν γνώση και προβληματισμό.
Από πού αρχίζει και πού ολοκληρώνεται η μόρφωση; Η μόρφωση διανύει τη λεωφόρο μιας διαρκούς αναζήτησης. Είναι σαν την αναπνοή. Δεν ολοκληρώνει ποτέ την παροχή της. Γι’ αυτό και «ζω εφόσον αναπνέω». Γι’ αυτό και ζω εφόσον μαθαίνω. Συνήθως μαθαίνω πως ελάχιστα έχω μάθει. Το είπε κι ένας σπουδαίος στο παρελθόν. «Εν οίδα ότι ουδέν οίδα». Άλλωστε μετράει και τι μαθαίνει κανείς. Κυρίως, από ποιους το μαθαίνει και γιατί του το μαθαίνουν. Εγώ, όσο ζω μαθαίνω. Άλλος, όσο μαθαίνει, ζει. Άλλος μαθαίνει για να ζει και αξιοποιεί τα όσα προσέλαβε.
Μαθαίνω σημαίνει συνειδητοποιώ. Ναι. Άλλος μαθαίνει και πώς θα ‘πρεπε να ζει. Και όταν διαπιστώνει την απόσταση που χρειάζεται να διανύσει για να ζει όπως θα έπρεπε, τρελαίνεται. Άλλος βλέπει πως κατάφεραν να ζουν μερικοί και γεμίζει πίκρα και αγανάκτηση.
Όσο ζω, λοιπόν. Μαθαίνω να ζω και να ονειρεύομαι. Μαθαίνω και τι μπορεί να είναι η ζωή χωρίς γνώση και επίγνωση. Οι γνώσεις είναι τα χάπια για τη ζωή. Αρκεί να τα παίρνεις στην ώρα τους.
«Γηράσκω αεί διδασκόμενος», έλεγε αρχαίος σοφός. Όμως, τι θα διδαχθείς και τι θα πρέπει να ενστερνιστείς από όσα συμβαίνουν γύρω σου; Τι ωφέλιμο κι ευγενικό θα προσλάβεις από την τηλεόραση; Τι θα προσθέσεις στις γνώσεις σου αν διατρέξεις στις στήλες μιας εφημερίδας; Τι να μιμηθείς και τι να εφαρμόσεις για να βελτιώσεις τον χαρακτήρα σου; Πόσο χρήσιμα και πόσο διδακτικά μπορεί να είναι όλα αυτά τα «απόνερα» της πληροφόρησης; Τρομοκρατία, ναρκωτικά, ανεργία, μαφίες, διαρρήξεις, καταβαράθρωση του ατόμου…
Όσο ζω μαθαίνω. Και αφού μαθαίνω γνωρίζω. Κι αφού γνωρίζω, επιλέγω, αποδέχομαι, απορρίπτω και αρνούμαι.
Ναι, αρνούμαι την ένταξή μου σ’ αυτή την πραγματικότητα. Που δεν υφαίνει οράματα, που επαναλαμβάνεται χωρίς ελπίδα. Η κάθε μέρα αντίγραφο της προηγούμενης με καρμπόν. Ξεχάσαμε τα ιδανικά μας, τις υποχρεώσεις μας. Πιαστήκαμε σε δίχτυ αδρανοποίησης. Επίτηδες μας στέρησαν το ψωμί. Για να εκτρέφουν τα ενδιαφέροντά μας σε αποβλάκωση.
Όσο ζω, μαθαίνω. Και μαθαίνω για να θυμάμαι. Και να μην ξεχνάω και να μην παραβλέπω. Ο χειρότερος θάνατος είναι ο θάνατος της μνήμης. Εάν επέλθει αυτός, πολλοί θάνατοι θα ακολουθήσουν.
Όσο ζω προσπαθώ. Όσο ζω αναζητάω. Όσο αναζητάω διεκδικώ.
Η ζωή μας παρουσιάζεται με δρόμο. Έναν δρόμο που πρέπει να τον περπατήσουμε. Και χωρίς παπούτσια. Για άλλους γίνεται ατραπός. Για άλλους καλντερίμι. Για κάποιους ανοίγεται σε λεωφόρο. Τις περισσότερες φορές βγάζει σε αδιέξοδο. Πότε-πότε γίνεται αλάνα. Και τότε συμβαίνει το χειρότερο. Δεν ξέρουμε τι να την κάνουμε.
Η ζωή μας γίνεται πουλί, που ενώ το κυνηγάμε μπροστά μας, αυτό βρίσκεται από πάνω μας. Πάνω μας και στα νώτα μας.
Συμπέρασμα: Μην κυνηγάς τη ζωή. Μπορεί να τρακάρεις πάνω της. Άστη να πέσει πρώτα.
Και θα με ρωτήσεις: «Τι είναι να πέσει; Μετοχή στο χρηματιστήριο;».
Η ζωή είναι μια αίθουσα αναμονής. Βρείτε εγκαίρως θέση να καθίσετε.
Η ζωή είναι μια πηγή που συνεχώς βαθαίνει. Αν ήταν βρύση, δε θα ξεδιψούσαμε ποτέ.
Η ζωή είναι η ανταπόκριση στις υποχρεώσεις μας.
Η ζωή είναι μια μικρή παρένθεση θανάτου.
Ο θάνατος, τέλος, φίλοι αναγνώστες, είναι μια αίθουσα σκοτεινή. Κι άντε να βρεις τον διακόπτη ν’ ανάψεις το φως…
