Του ιερέως
Παναγιώτου Σ. Χαλκιά
Αφορμή για το σημερινό μου άρθρο, φίλοι αναγνώστες, υπήρξε η βοήθεια της Ελληνικής Κοινωνίας προς τους δοκιμαζόμενους, εξαιτίας τω σεισμών, λαών της Τουρκίας κα της Συρίας καθώς και οι «επαγγελματίες» ζητιάνοι, που τους βλέπουμε, κυρίως κάθε Τρίτη, να στέκονται στις γωνίες της αγοράς, ζητώντας την βοήθειά μας.
Μια από τις θεμελιώδεις ιδιότητές μας, ως χριστιανών, είναι η ανάγκη συμπαράστασής μας προς τους πάσχοντες αδελφούς μας και όχι μόνο. Αυτό όλοι το ξέρουμε και όλοι το αναγνωρίζουμε ως έκφραση των ψυχικών μας βιωμάτων, που προέρχονται από τη συνειδητοποίηση της σχέσης, που μας συνδέει και με το Θεό και με τον πλησίον.
Είναι αυτονόητο πια το καθήκον να ασκήσουμε τη φιλανθρωπία, τη στιγμή που φαινόμαστε οπαδοί Εκείνου, που «διήλθεν ευεργετών και ιώμενος» τους ανθρώπους του καιρού Του. Το πρόβλημα ωστόσο δεν είναι αν θα δείξουμε αγάπη στο διπλανό μας, αλλά πώς θα την δείξουμε δηλαδή ποιο τρόπο πρέπει να διαλέξουμε, για να ανταποκριθούμε στην ανάγκη του άλλου χωρίς να τον ζημιώσουμε.
Το ζήτημα δεν είναι απλό. Πολλές φορές δεν ξέρουμε πώς να συμπεριφερθούμε σε λεπτές περιπτώσεις, που καλούμεθα να αντιμετωπίσουμε, με αποτέλεσμα να κάνουμε άστοχες ενέργειες, που βλάπτουν μάλλον, παρά ωφελούν. Βέβαια, είναι δυνατόν να υποστηριχθεί η άποψη, πως εκείνο που έχει σημασία για μας είναι η ύπαρξη μέσα μας της αγάπης. Αν αυτό συμβαίνει, τότε όλα τα άλλα θέματα είναι δευτερεύοντα, που δεν έχουν και πολλή σημασία.
Η άποψη αυτή είναι μονομερής και μονόπλευρη, γιατί αγνοεί την αναγκαιότητα ενός άλλου βασικού παράγοντα στην καθόλου διαγωγή μας, που η έλλειψή του μπορεί να ματαιώσει και τις πιο άριστες προοπτικές. Και ο παράγοντας αυτός είναι η διάκριση, δηλαδή η ικανότητα να κρίνει κανείς σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση πώς πρέπει να ενεργήσει και τι πρέπει να αποφύγει. Αγάπη χωρίς διάκριση είναι χείμαρρος χωρίς κοίτη, που καταστρέφει και σαρώνει τα πάντα με την αχαλίνωτη και ατιθάσευτη ορμή του.
Συνεπώς: Η εκδήλωση της αγάπης μας προς τον διπλανό μας, πρέπει να φέρει το στοιχείο της διάκρισης, αν θέλουμε να είμαστε μέσα στα πλαίσια που προσδιορίζει η χριστιανική και κοινωνική άψογη συμπεριφορά μας προς τον πλησίον. Πολλές φορές η αδιάκριτη εκδήλωση της αγάπης μας θίγει το αντικείμενό της, όπως όταν π.χ. βοηθώντας κάποιον τον εξευτελίζουμε ταυτόχρονα είτε γιατί τονίζουμε δημόσια την ανέχειά του, είτε γιατί θέλουμε να επιδειχθούμε, χρησιμοποιώντας για δόλωμα την ανάγκη του άλλου.
Άλλοτε πάλι η χωρίς διάκριση αγάπη μας μπορεί να βλάψει αντί να ωφελήσει. Είναι η περίπτωση που βοηθάει κανείς κάποιον, που θα μπορούσε να βοηθήσει ο ίδιος τον εαυτό του, δουλεύοντας τίμια, όπως όλος ο κόσμος. Γιατί είναι αλήθεια πως πλάι στους πραγματικά φτωχούς, υπάρχει και ένα μεγάλο πλήθος από διάφορους εκμεταλλευτές και απατεώνες του είδους που ζουν υπολογίζοντας στα φιλανθρωπικά αισθήματα των άλλων, χωρίς να προσπαθούν να βρουν κι αυτοί μια δουλειά βιοποριστική.
Ένα αρχαίο κείμενο της Εκκλησίας μας συνιστά στο σημείο αυτό: «Ιδρωσάτο εν τη χειρί σου η ελεημοσύνη σου», θέλοντας να τονίσει με πόση προσοχή πρέπει να δίνει κανείς τη βοήθειά τους, κατά τρόπον που θα ωφελήσει εκείνον που θα την δεχθεί. Η περίπτωση αυτή παρουσιάζεται πολλές φορές σε πρόσωπα που χτυπάνε τις πόρτες μας ή απλώνουν το χέρι στο δρόμο. Κατά κανόνα τα πρόσωπα αυτά υποδύονται το φτωχό. Στην ουσία έχουν ως επάγγελμα την επαιτεία, όπως τουλάχιστον αποδεικνύουν συχνά οι ειδήσεις των Μ.Μ. Ενημέρωσης.
Στις μεγάλες πόλεις υπάρχει τρόπος να διαφύγει κανείς τους κινδύνους αυτούς. Βοηθώντας ιδρύματα που ασκούν οργανωμένα και συστηματικά τη φιλανθρωπία, μπορεί να είναι βέβαιος πως τα χρήματά του πιάνουν τόπο. Παιδιά, μαθητές, μαθήτριες, ορφανά και γέροντες προστατεύονται από τα ιδρύματα αυτά, που έχουν ανάγκη της συμπαράστασής μας, για να συνεχίσουν το θεάρεστο έργο τους.
Βέβαια, με τούτο δεν θέλουμε να πούμε πως πρέπει να ατονίσει η εκδήλωση της αγάπης μας σε μεμονωμένα άτομα, που έχουν την ανάγκη μας. Απλώς επισημαίνουμε μερικούς κινδύνους, που όταν τους γνωρίζουμε είναι εύκολο και να τους αποφύγουμε, για να είναι ολοκληρωμένη όσο γίνεται η ενέργειά μας και να αποφέρει καρπούς και για μας που δίνουμε και για εκείνους που παίρνουν.
