Γράφει ο
Θωμάς
Γαβριηλίδης
ΜΑΝΑ ΤΟΥ ΟΜΗΡΟΥ
Η ΜΟΥΣΑ ΚΑΛΛΙΟΠΗ
1. Άλλοι, Όμηρε, λένε πως
η Κολοφώνα βυζάστρα σου είναι,
2. άλλοι όμως η όμορφη
Σμύρνη και άλλοι μιλούνε για Χίο
3. κι άλλοι για Ίο και άλλοι
φωνάζουν ωριόκλαρη Σαλαμίνα.
4. Υπάρχουν κι εκείνοι βεβαίως που λένε
πως είναι η Θεσσαλία
5. των Λαπηθών η μητέρα, και άλλοι φωνάζουν
για άλλονε τόπο.
6. Αν όμως θα πρέπει εγώ ν’ αναφέρω τις όντως
σοφές προφητείες
7. του Φοίβου Απόλλωνα, πατρίδα σου είναι
ο ουρανός ο μεγάλος
8. κι από μάνα θνητή δε γεννήθηκες βέβαια,
9. αλλά μάνα σου είναι η Μούσα Καλλιόπη.
ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Ε.Α. XVI, 296
1. Οι μεν σευ Κολοφώνα τιθηνήτειραν, Όμηρε,
2. οι δε καλάν Σμύρναν, οι δε ενέπουσι Χίον,
3. οι δ’ Ίον, οι δ’ εβόασαν εΰκλαρον Σαλαμίνα,
4. οι δε νυ των Λαπιθέων μητέρα Θεσσαλίην,
5. άλλοι δ’ άλλην μαίαν ανίαχον. Ει δε με Φοίβου
6. χρη λέξαι πινυτάς αμφαδά μαντοσύνας
7. πάτρα σοι τελέθει μέγας ουρανός, εκ δε τεκούσης
8. ου θνατάς, ματρός δ’ έπλεο Καλλιόπας.
ΟΙ ΠΑΤΡΙΔΕΣ ΤΟΥ ΟΜΗΡΟΥ
Τον κορυφαίο ποιητή των αιώνων, τον Όμηρο, τον διεκδικούσαν ως δικό τους γέννημα πολλές πόλεις της αρχαίας Ελλάδας, οι οποίες άκμαζαν είτε στην Μικρά Ασία είτε στην Ευρώπη είτε σε κάποιο νησί του Αιγαίου ή του Ιονίου είτε στην Κύπρο: Κολοφών, Σμύρνη, Χίος, Ίος, Σαλαμίνα Κύπρου, Θεσσαλία, Κύμη Ευβοίας, Ιθάκη, Πύλος, Άργος, Αθήνα είναι οι πιο γνωστές διεκδικήτριες.
Στη συνέχεια του σημειώματός μου θα γίνει λόγος μόνο για μερικές από τις προαναφερθείσες διεκδικήτριες του Ομήρου πόλεις, κατά προτίμηση αυτές που είναι σήμερα λιγότερο γνωστές στο ευρύ ελληνικό κοινό.
Η ΚΟΛΟΦΩΝ
Ήταν μια αρχαία ελληνική πόλη, η οποία είχε ιδρυθεί τον 11ο αι. π.Χ. στη μικρασιατική ακτή, όχι πολύ μακριά από την περίφημη για το ναό της Αρτέμιδας, ένα από τα επτά θαύματα της αρχαίας Ελλάδας, την Έφεσο.
Ιδρυτής της, σύμφωνα με το γεωγράφο Στράβωνα ήταν ο Ανδραίμων, απόγονος του μυθικού βασιλιά της Αθήνας Κόδρου.
Η Κολοφών ήταν μία από τις πόλεις που αποτελούσαν το Κοινό των Ιώνων και από αυτήν καταγόταν ο σπουδαίος λυρικός ποιητής Καλλίνος και ο σημαντικός φιλόσοφος Ξενοφάνης.
Σήμερα στη θέση της Κολοφώνος βρίσκεται η τουρκική πόλη Degimendere.
Στις μέρες μας, αν και δεν υπάρχει η αρχαία πόλη Κολοφών, το όνομά της δεν είναι εντελώς άγνωστο, επειδή κάπου-κάπου ακούγεται ή διαβάζεται η φράση «αυτός (-η, -ο) βρίσκεται στον Κολοφώνα της δόξας του», δηλαδή, με άλλες λέξεις, «στο απόγειο» ή «στην κορυφή» της δόξας.
Η αρχαία πόλη Κολοφών, σύμφωνα πάλι με πληροφορία που αντλείται από τον γεωγράφο Στράβωνα, ήταν περίφημη για το ανίκητο ιππικό της.
Η ΣΑΛΑΜΙΝΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ
Σύμφωνα με αρχαίες ελληνικές μαρτυρίες και αρχαιολογικά ευρήματα ιδρυτής της πόλης κράτους της Σαλαμίνας της Κύπρου ήταν ο ήρωας του Τρωϊκού πολέμου Τεύκρος, ο γιος του Τελαμώνα και αδελφός του περίφημου Αίαντα, από το νησί της Αττικής τη δοξασμένη Σαλαμίνα της Αττικής.
Ο Τεύκρος όταν γύρισε από την Τροία στην πατρίδα του τη Σαλαμίνα της Αττικής, αντιμετώπισε τη δυσαρέσκεια του πατέρα του, του Τελαμώνα, ο οποίος τον κατηγόρησε επειδή, όπως πίστευε, δεν συμπαραστάθηκε όσο έπρεπε στον αδικημένο από τους συμπολεμιστές του αδερφό του Αίαντα, ο οποίος πικραμένος για την αδικία που του έγινε, (δεν του δόθηκαν τα όπλα του Αχιλλέα τιμής ένεκεν) αυτοκτόνησε.
Τότε ο Τεύκρος, πριν φύγει από την πατρίδα του, ζήτησε χρησμό από το μαντείο του θεού Απόλλωνα και έπειτα υπακούοντας στο χρησμό πήγε στην Κύπρο, ίδρυσε μια νέα πόλη εκεί και της έδωσε το όνομα της πατρίδας του, της Σαλαμίνας. Έτσι απόκτησε και η Κύπρος τη δική της Σαλαμίνα, που τώρα βρίσκεται υπό τουρκική κατοχή και περιμένει να εφαρμοστούν οι αποφάσεις του ΟΗΕ και να βρει το δίκιο της.
Η ΙΟΣ – Η ΝΙΟΣ
Ένα από τα ομορφότερα νησιά των Κυκλάδων και ολόκληρου του Αιγαίου Πελάγους. Η Ίος είναι ελληνική, όπως και όλα τα νησιά του Αιγαίου από τα μυθικά χρόνια. Οι Ίωνες εγκαταστάθηκαν στην Ίο στο τέλος της δεύτερης χιλιετίας προ Χριστού. Κράτησε την ταυτότητά της αδιάκοπα στους αιώνες μαζί και το αρχικό της όνομα, μόνο που κόλλησε στην αρχή του το τελικό ν του άρθρου της στην αιτιατική πτώση, «την Ίο – τη Νιο» και από Ίος έγινε Νιος, ελληνικό γλωσσικό φαινόμενο όχι σπάνιο.
Ο ΤΑΦΟΣ ΤΟΥ ΟΜΗΡΟΥ
Είναι γεγονός αναμφισβήτητο το ότι πολλές αρχαίες ελληνικές πόλεις ισχυρίζονται ότι είχαν γεννήσει τον Όμηρο, ανάμεσά τους, όπως προαναφέρθηκε, και η Ίος, η Νιος, όπως επίσης είναι πέρα από κάθε αμφισβήτηση ότι ο Όμηρος πέθανε και θάφτηκε στην Ίο, όπου και σήμερα υπάρχει ο τάφος του, παγκόσμιο προσκύνημα.
ΔΥΟ ΕΠΙΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΠΟ
ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ
Κλείνω το σημερινό μου σημείωμα με δύο επιγράμματα από την Ελληνική Ανθολογία (βιβλίο 16ο, 297 και 298) που μιλούν για τις πατρίδες του Ομήρου.
Α΄
1. Επτά εριδμαίνουσι πόλεις δια ρίζαν Ομήρου,
2. Κύμη, Σμύρνα, Χιος, Κολοφών, Πύλος,
Άργος, Αθήναι.
Β΄
1. Επτά πόλεις μάρναντο σοφήν διά ρίζαν Ομήρου,
2. Σμύρνα, Χίος, Κολοφών, Ιθάκη, Πύλος,
Άργος, Αθήναι.
