Γράφει ο Παναγιώτης Παπαδόπουλος, Φιλόλογος
Την χρονιά εκείνη του 1964 (πριν 60 χρόνια) κρίθηκε η τύχη και το μέλλον της Κύπρου. Από τα Χριστούγεννα του 1963 άρχισαν οι εχθροπραξίες των Ελλήνων με τους Τούρκους και συνεχίστηκαν το 1964 με κίνδυνο πολεμικής σύρραξης Ελλάδας-Τουρκίας και με πολλούς νεκρούς και από τις δύο πλευρές. Υπεύθυνος θεωρήθηκε ο Σαμψών που τον ακολουθούσαν στο ενεργητικό του πολλά εγκλήματα σε βάρος της μειονότητας. Αφορμή για τις εχθροπραξίες έδωσαν οι μεταρρυθμιστικές προτάσεις(13 σημεία) κατά τις οποίες ο Μακάριος στην προσπάθειά του να βελτιώσει την πάσχουσα Δημοκρατία της Κύπρου. Οι ενέργειές του στην αρχή μιλούσαν με φανατισμό για την Ένωση με την Ελλάδα. Στην πορεία όμως άλλαξε προσανατολισμό και σκέφτεται να οδηγήσει την Κύπρο σε ΑΥΤΟΔΙΑΘΕΣΗ με τελικό προορισμό την ένταξη της Νήσου στο άρμα της Σοβιετικής Ένωσης. Σαν πρώτο βήμα θεωρούσε την ένταξη της Νήσου στη Διεθνή Κομμουνιστική Οργάνωση των Αδεσμεύτων. Μάλιστα σαν δείγμα γραφής ζήτησε και εξασφάλισε από τη Σ.Ε. οπλικά συστήματα μεγάλου μεγέθους για την εποχή εκείνη. Ήταν μία πράξη τολμηρή και επικίνδυνη
Ύστερα από σύντομες διαβουλεύσεις γρήγορα κατέφτασαν στο λιμάνι της Αμμοχώστου 8 Αεροπλάνα διαφόρων τύπων πυραύλου, τορπιλακάτους αντιαεροπορικά, πυροβόλα,32 βαρέα άρματα Μάχης 32 Τεθωρακισμένα, 100 σχήματα τριών τόνων και πυρομαχικά Η Ένωση πήγε για μόνιμες διακοπές. Οι Άγγλοι αυτό είχαν στο μυαλό τους και από πριν φοβούμενοι την «Αυτοδιάθεση» εξόρισαν τον Μακάριο στις Σεΐχ Σέλες, γιατί διέτρεχαν έτσι να χάσουν τις δικές τους βάσεις που κατείχαν από το 1878 ως δώρο την Κύπρο από τους Τούρκους για τις υπηρεσίες τους στον Ρώσο-Τουρκικό πόλεμο την ίδια χρονιά. Έκτοτε ήσαν κυρίαρχοι και δυνάστες του κυπριακού λαού μέχρι το 1960. Τότε επέβαλαν το εκτρωματικό καθεστώς στην Κύπρο ύστερα από την επώδυνη επαναστατική δραστηριότητα της ΕΟΚΑ, με τον Κύπριο Διγενή Ακρίτα-στρατηγό Γρίβα. Όταν ο Μακάριος επέστρεψε από την εξορία παρέμενε σταθερά στην επιλογή του για τους Αδεσμευτους. Η θέση αυτή του προέδρου Μακαρίου τον οδήγησε μοιραία σε ρήξη και με την ελληνική Κυβέρνηση και τον πολύπειρο πρωθυπουργό, τον Γεώργιο Παπανδρέου. ο Μακάριος είχε συμπαραστάτη και τον Ανδρέα Παπανδρέου που διαφώνησε με τον πατέρα του.
Δημιουργούνται πολλά ερωτηματικά για τα αίτια της διχαστικής θέσης του λαού της Κύπρου που είχε τότε. Ο λαός στην πλειοψηφία του συνόδευε τις επιλογές του Μακαρίου τώρα ένα μέρος του λαού που οραματίζεται χρόνια την Ένωση με τη Μητέρα πατρίδα και αγωνίζεται με όλες του τις δυνάμεις για αυτή δεν ακολουθεί τον ηγέτη του. Από την άλλη το ΚΚ Κύπρου, το ΑΚΕΛ, όμως διαχώρισε τη Θέση του αντίθετα με την πάγια θέση της Ένωσης και τώρα δεν ήθελε την Ένωση, γιατί κατά τα λεγόμενα του στην Ελλάδα δεν ήταν αναγνωρισμένο το ΚΚ. Οι λαοί έχουν δεινοπαθήσει όταν οι ηγέτες τους από προσωπικές ή κομματικές επιλογές παρασύρουν πολλές φορές τους πολίτες σε εθνικές περιπέτειες..
. Το 1964 πρωταγωνιστής των εξελίξεων αναδεικνύεται ο ΥΠΕΞ των ΗΠΑ ο Άτσεσον. Φοβούμενος πλέον τον υποκριτικό και συμφεροντολογικό ρόλο της και τον εναγκαλισμό της νήσου από τη Σ. Ε. αναλαμβάνει προσωπικές διαβουλεύσεις. Πρώτα με Κύπρο, Ελλάδα και με την Τουρκία να καραδοκεί να εκμεταλλευτεί κάποιο λάθος και να δικαιολογήσει τη διεκδικητική της θέση. Το τελικό σχέδιο που υπέβαλε ο ΥΠΕΞ των ΗΠΑ Άτσεσον ήταν μια μεγάλη απόφαση της Αμερικής για τους δικούς γεωστρατηγικής θέσης της νήσου : «ΕΝΩΣΗ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ» Να η μεγάλη ευκαιρία. Τώρα θέλει τη συλλογική εθνική ευθύνη. Υπάρχει? Υπήρχε κάποιος όρος που αφορούσε τους Τούρκους. Θα είχαν σε ορισμένες περιοχές της Νήσου κάποιες βάσεις ασφαλείας με ΕΝΟΙΚΙΟ για 50 χρόνια με πληρωμή. Ο Γεώργιος Παπανδρέου ωρύεται να γίνει αποδεκτό το σχέδιο. Μας δωρίζουν μια πολυκατοικία και μα ζητούν να μείνουν στο υπόγειο με ενοίκιο και εμείς θα αρνηθούμε να την δεχτούμε? Και όμως αρνηθήκαμε και αφήσαμε κάποιους μωρο φιλόδοξους να αρνηθούν. Το μέλλον της διαγράφεται ακόμη και σήμερα δραματικό. Η πρώτη υποχώρηση θα φέρει τη δεύτερη και έπεται η συνέχεια. Συνεχίζεται
