Του ιερέως Παναγιώτου Σ. Χαλκιά
Ο Λόρεντζ Κόνρατ, φίλοι αναγνώστες, που πήρε το βραβείο Νόμπελ για την ιατρική το 1973, στο βιβλίο του «Τα 8 θανάσιμα αμαρτήματα του πολιτισμού μας», αναφέρει οκτώ φαινόμενα των καιρών μας, που απειλούν τον αφανισμό του ανθρώπου.
1. Ο υπερπληθυσμός και η απατηλή ζωή των μεγαλουπόλεων.
2. Η ρύπανση και η καταστροφή του περιβάλλοντος.
3. Ο ξενόφερτος ανταγωνισμός.
4. Ο αυτοματισμός και η ανυπολόγιστη επίδραση των μέσων μαζικής ενημέρωσης, που αλλοτριώνουν την ανθρώπινη προσωπικότητα.
5. Η μανία των πυρηνικών εξοπλισμών.
6. Η έλλειψη ηθικής συμπεριφοράς.
7. Η αποκοπή από τις ρίζες και η άρνηση της παράδοσης, και
8. Ο δογματισμός και η κατανάλωση έτοιμων συνθημάτων.
Κοντά σ’ αυτά θα πρόσθετε κανείς και την τρομοκρατία, την έξαρση του πρακτικού υλισμού, τη μηχανοποίηση της ζωής, τη θεοποίηση των ειδώλων και πολλά άλλα.
Φρονώ πως έχουν καταντήσει του συρμού οι απαισιόδοξες διαπιστώσεις για τη σύγχρονη εποχή και το μέλλον του ανθρώπου. Όλοι μας επισημαίνουμε το κακό, κάνουμε τη διάγνωση (σωστή η λανθασμένη, δεν έχει σημασία εδώ), συγχρόνως όμως δηλώνουμε και την αδυναμία μας να βοηθήσουμε στη θεραπεία. Και το χειρότερο; Θεωρούμε πάντα τον εαυτό μας αναρμόδιο. Λέμε: «Δεν είναι δική μου δουλειά». Και ξεμπερδεύουμε.
Ίσως, φίλε αναγνώστη, ρωτήσεις και πολύ εύλογα: Μα τι μπορώ να κάνω εγώ, ένας μέσα στα δισεκατομμύρια: Είναι δυνατόν να διανοηθώ ότι μπορώ ν’ αλλάξω τον κόσμο, να τον απαλλάξω από την κακοδαιμονία του; Εξάλλου οι δυνάμεις που τον καταδυναστεύουν είναι απρόσωπες, απάνθρωπες και τρομακτικές. Πώς να τις αντιμετωπίσεις; Και πώς να πείσεις τους άλλους ότι ο κίνδυνος υπάρχει και καραδοκεί δίπλα μας;
Κατ’ αρχήν θα πρέπει να πιστέψει κανείς ότι δεν είναι μόνος. Πλήθος ανθρώπων σήμερα, απ’ όλο τον κόσμο, απ’ όλες τις κοινωνικές τάξεις και ανεξάρτητα από μόρφωση ή ιδεολογική τοποθέτηση, συμφωνούν στις διαπιστώσεις και επιθυμούν μια αλλαγή στις συνθήκες διαβίωσης του σύγχρονου ανθρώπου. Θέλουν όλοι να επικρατήσει η ειρήνη, η κοινωνική δικαιοσύνη, η ελευθερία. Ζητούν να ξαναζωντανέψουν οι πνευματικές και ηθικές αξίες, να πλημμυρίσουν οι σχέσεις των ανθρώπων από το ζωογόνο νερό της αγάπης.
Όλοι αυτοί, όμως, είναι καιρός να αφήσουν τους «ευσεβείς πόθους» και τους οραματισμούς και να δραστηριοποιηθούν. Να ανασκουμπωθούν και να αρχίσουν τον αγώνα για την επικράτηση των κορυφαίων αξιών του ανθρώπινου πολιτισμού. Οι πνευματικές ανάγκες του κόσμου μας είναι επιτακτικές και επείγουσες, γι’ αυτό δεν μπορούμε να τις αντιμετωπίζουμε θεωρητικά και «αφ’ υψηλού». Πρέπει όλοι οι άνθρωποι, που επιζητούν την αναβίωση της ανθρωπιάς, να ενωθούν και να περάσουν επιτέλους στην πράξη.
Ο λόγος του Ντοστογιέφσκι αποτελεί μια μεγάλη και αναμφισβήτητη αλήθεια: «Είμαστε υπεύθυνοι για όλους και για όλα». Κανείς δεν έχει το δικαίωμα να δηλώνει ανευθυνότητα.
Αν πιστέψεις στις παραπάνω αλήθειες, θα αποφύγεις τη μετάθεση του προσωπικού σου καθήκοντος στους ώμους των άλλων. Δεν υπάρχει αρμοδιότερος από σένα και από μένα.
Εξάλλου, φίλε αναγνώστη, μην ξεχνάς ότι κανείς δεν ζητά από σένα να αλλάξεις την όψη του κόσμου. Καθώς γράφει ο Αντρέ Μωρουά «δεν εξαρτάται από μένα να εμποδίσω τον πόλεμο, μα μπορώ να ασκήσω με το λόγο και το γράψιμο μια επίδραση, που πολλαπλασιασμένη από εκατομμύρια άλλους, θα κάνει τον πόλεμο λιγότερο πιθανό».
Δεν εξαρτάται από σένα να κερδίσεις τη μάχη. Μπορείς, όμως, να σταθείς σαν θαρραλέος στρατιώτης, πάντα στη θέση σου, έτοιμος ακόμη και για θυσίες.
Μην απελπίζεσαι, λοιπόν. Έχεις ορισμένες δυνατότητες μέσα στην οικογένειά σου, στον εργασιακό κύκλο σου, στην παρέα σου, στη μικρή ή μεγάλη πόλη που ζεις. Αυτές αξιοποίησε. Αν καταλάβεις πόση σημασία έχουν αυτές οι φαινομενικά μικρές ευκαιρίες, θα αποφύγεις οπωσδήποτε τις μεταθέσεις και θα γεμίσεις την ύπαρξή σου με τη χαρά της θετικής προσφοράς.
Δεν έχουμε, φίλε αναγνώστη, δικαίωμα να λέμε: «Δεν είναι δική μου δουλειά» και να τα περιμένουμε όλα από τους άλλους. Δεν επιτρέπεται για την εποχή μας τέτοια πολυτέλεια.
