Γράφει ο Παναγιώτης Παπαδόπουλος
Φιλόλογος - Αρχαιολόγος
Ο περίπατος στην Άλτη γεμάτος συγκινήσεις και εκπλήξεις συνεχίζεται. Ακολουθώντας το κεντρικό σημείο της Άλτης παρακολουθούμε μπροστά μας τα άφωνα ερείπια με την ηχηρή τους σιωπή μας μεταφέρουν σε παλιές ένδοξες εποχές που ο Ελληνισμός αναδεικνύεται παγκόσμιος. Το βλέμμα μας και η περιέργειά μας δεν κουράζονται να νιώθουν τους προγόνους μας να αναζητούν τα ίχνη του Θεού. Οι Θεοί του Ολύμπου για αυτούς ήταν βίωμα διαχρονικό με αφετηρία το 1776 π.χ. Περάσαμε από τον Ναό του Δία. Λίγο πιο κάτω δεξιά μας ατενίζουμε άλλον ένα Ναό με πλούσιο εξωτερικό διάκοσμο και θρησκευτικό συμβολισμό. Πρόκειται για τον Ναό της θεάς Ήρας, γνωστής ως γυναίκα του παντοδύναμου Δία. Είναι το Ηραίο της Ολυμπίας και βρίσκεται εντός του ιερού χώρου της Άλτεως στη βορειοδυτική πλευρά της. Ήταν χτισμένος στους νότιους πρόποδες του Κρονίου λόφου και είναι από τα αρχαιότερα δείγματα μνημειακής ναοδομίας στην Ελλάδα.
Ο ναός της Ήρας κατασκευάστηκε από τους κατοίκους της Σκιλλούντας (αρχαία πόλη της Ηλείας) και αφιερώθηκε στη θεά Ήρα. Σύμφωνα με μία άποψη είναι ο πρώτος ναός της Ήρας, που χτίστηκε γύρω στο 650 π. Χ. Ήταν μικρός, δωρικού ρυθμού και είχε μόνο σηκό και πρόναο. Γύρω στο 600 π. Χ. προστέθηκε ο οπισθόδομος και το πτερό. Εκείνο που προκαλεί έκπληξη στον θεατή είναι η τεχνική και οι γλύπτες που διέθεταν κανόνες υψηλής τεχνολογίας στην κατασκευή των κιόνων και των αγαλμάτων. Το χρυσελεφάντινο άγαλμα της Ήρας ήταν περίπου 13 μέτρα (43 πόδια) όπως και του Δία και φιλοτεχνήθηκαν από τον Φειδία. Χρειάστηκαν δώδεκα χρόνια περίπου για να το ολοκληρώσει. Στο κεφάλι του είχε τοποθετημένο ένα στεφάνι από κλαδιά ελιάς. Μπροστά από τον ναό υπάρχει ο βωμός της Ήρας, στον οποίο γίνεται η αφή της Ολυμπιακής φλόγας από την πρωθιέρεια, σύμφωνα με το τελετουργικό που έχει καθιερωθεί πριν από χρόνια και διαρκεί ως τη σημερινή εποχή. Κάθε τέσσερα χρόνια δεκαέξι γυναίκες υφαίνουν πέπλο για την ‘Ήρα και οι ίδιες διοργανώνουν τα Ηραία. Πρόκειται για αγώνες δρόμου μεταξύ παρθένων. Δεν έχουν όλες την ίδια ηλικία’ πρώτα τρέχουν οι νεότερες, συνέχεια οι δεύτερες στην ηλικία και τελευταίες οι μεγαλύτερες απ’ όλες.
Θα περιορίσουμε την λεπτομερή περιγραφή μας γιατί ξεφεύγουμε από την γενική προβολή του σημειώματός μας.
Ο εκστατικός περίπατος συνεχίζεται. Λίγο παρακάτω πάντα στην μοναδική εικόνα της φύσης δεξιά παρατηρούμε τη θέση όπου υπήρχε το άγαλμα τη θεά της νίκης. Στο δεξί της χέρι κρατούσε μια Νίκη, το οποίο ήταν επίσης κατασκευασμένη από ελεφαντόδοντο και χρυσό, και στο αριστερό του χέρι, ένα σκήπτρο κατασκευασμένο από πολλά είδη μετάλλων, με έναν αετό στην κορυφή του. Τα σανδάλια του ήταν κατασκευασμένα από χρυσό, όπως και ο χιτώνας του. Τα ενδύματα του ήταν σκαλισμένα με ζώα και με κρίνα. Ο θρόνος ήταν διακοσμημένος με χρυσό, πολύτιμους λίθους, έβενο, ελεφαντόδοντο και. Το άγαλμα ήταν το πιο διάσημο καλλιτεχνικό έργο στην Ελλάδα. Οι πτυχώσεις του ενδύματος δείχνουν ότι έρχεται από τον ουρανό για να στεφανώσει τον δαφνοστεφανομένο νικητή. Όλες οι τελετουργικές λεπτομέρειες με φιλοσοφική σκέψη συγκροτούν ένα αρμονικό σύνολο.
Στη συνέχεια θα περιοριστούμε σήμερα στις Ζάνες, (πληθυντικός του Ζευς.) Ήταν χάλκινα κεφάλια που παρίσταναν τον Δία τοποθετημένα πάνω σε πέτρινα βάθρα πλάτος 2 επί 2 και ύψος ένα μέτρο περίπου. Από κάτω έγραφε το όνομα και την πόλη καταγωγής του παραβάτη αθλητή. Όταν ξεκινήσει η πομπή μπροστά οι αθλητές οι Ελλανοδίκες και οι εκπρόσωποι των πόλεων .Ήταν πολύ προσβλητικό για μία πόλη της οποίας ο αθλητής τιμωρήθηκε στους Ολυμπιακούς αγώνες. Για τους νικητές επιφυλάσσεται μεγάλη τιμή από την πόλη καταγωγής του. Λέγεται ότι ακόμη και ένα μέρος από τα τείχη γκρεμιζόταν με την δικαιολογία ότι οι ολυμπιονίκες είναι οι φρουροί της πόλης. Σήμερα σώζονται 16 πέτρινα βάθρα των αγαλμάτων, τα οποία είναι τοποθετημένα το ένα δίπλα στο άλλο μπροστά από τη μνημειακή είσοδο του Σταδίου της Αρχαίας Ολυμπίας, την Κρύπτη, τα οποία όμως δεν διασώθηκαν.
Ο λόγος που βρίσκονταν στην περίοπτη αυτή θέση ήταν σκόπιμη, ώστε να αποτελούν παράδειγμα προς αποφυγή για τους αθλητές που έρχονταν να λάβουν μέρος στους αγώνες. Στα βάθρα αυτά, κατά την αρχαιότητα, υπήρχαν ισάριθμα χάλκινα αγάλματα. Είναι χαρακτηριστική η ποινή που επιβαλλόταν που σηματοδοτούσε την προστασία και την αξιοπιστία των αγών. Κλασικός πολιτισμός και ανθρωπισμός στους Έλληνες πολλά χρόνια πριν από το Χριστό.
Πηγές.1). Μανόλης Ανδρόνικος, Καθηγητής, Ολυμπία. Σελ. 42-47.Εκδοτική Αθηνών.2.) Φετινός Σπύρου. Ξενάγηση στην Ολυμπία 1964.3). Βικιπαίδεια Αλτις-Ζάνες) 4) Εγκυκλοπαίδεια Μπριτάνικα - 11η έκδοση, Τόμος 2, Σελίδα 378 συνεχίζεται
