Γράφει ο Παναγιώτης Παπαδόπουλος Φιλόλογος
Εισαγωγή.
Είχαμε τονίσει στο παρελθόν την γοητεία της ομορφιάς και τη θρησκευτική μυσταγωγία που εκπέμπει ο ευλογημένος εκείνος χώρος.. Σε κάθε μας βήμα στην Άλτη, κυρίως την Άνοιξη η ψυχική μας ευφροσύνη είναι δεδομένη . Μαζί με με τους εύοσμους κλώνους τόσων πολλών φυτών της βλάστησης αναπνέουμε τη φύση. Σε κάθε μας βήμα το θυμάρι, ένας ανθεκτικός θάμνος μας υποδέχεται με το άρωμα του με ευγνωμοσύνη για την όμορφη συνάντησή μας. Η επίσκεψή μας εκεί κινεί το ενδιαφέρον να γνωρίσουμε πολλά από τα ιστορικά ευρήματα. Πρέπει, όμως, σήμερα να τα παραβλέψουμε. Να τα αφήσουμε να συνεχίζουν να φωτίζουν τους επισκέπτες και να αφυπνίσουν αόρατες δυνάμεις της ψυχής και του σώματος της φυλής μας
1)Σε λίγο τα βλέμματά μας θα αντικρύσουν κάποιες κτηριακές εγκαταστάσεις, Είναι τα Γυμναστήρια, όπου έμεναν οι αθλητές και είχαν το χρόνο να ασκούνται. Υπάρχουν και άλλα κτήρια στα οποία διέμεναν οι Ελλανοδίκες για πολλούς μήνες πριν την έναρξη των αγώνων για να διεκπεραιώσουν τη σχετική επικοινωνία με τους αθλητές των άλλων πόλεων. Παρέμεναν και άλλες προσωπικότητες που είχαν την ευθύνη της διοργάνωσης των αγώνων. Να επιβάλουν την ανακωχή σε πόλεις που ευρίσκοντο σε πόλεμο Μπροστά μας ανοίγεται ο ορίζοντας του Σταδίου. Θέσεις δεν υπήρχαν. Οι θεατές παρακολουθούσαν καθήμενοι στο πρανές έδαφος που περιέβαλε το χώρο των αγωνισμάτων. Είναι απορίας άξιο να απαγορεύεται στις γυναίκες να παρακολουθούν τους Αγώνες τη στιγμή που επιτρεπόταν σε όλους τους πολίτες. Λέγεται ότι κάποιες φορές ο αριθμός των θεατών ξεπερνούσε τις πενήντα χιλιάδες(50 000.
2) Σε λίγο θα ακολουθήσουν άπαντες οι αξιωματούχοι και οι γυμναστές με τους αθλητές. την πομπή μέχρι την είσοδο για να απομακρυνθούν και να ετοιμαστούν. Με την αδαμιαία ενδυμασία τους θα πλαισιώσουν τους χώρους του Σταδίου και θα περιμένουν τους αδέκαστους κριτές των αγώνων , τους Ελλανοδίκες για να αρχίσουν τα διάφορα αγωνίσματα. Ένα έθιμο απαιτούσε οι αθλητές να αγωνίζονται γυμνοί. Κάποιοι, είπαν ότι αυτό συμβόλιζε την απεραντοσύνη της ελευθερίας του αθλητή στο αγώνισμα που θα λάβαινε μέρος. Ίσως.
Οι κανονισμοί των αγώνων απαγόρευαν την είσοδο και την παρακολούθηση των γυμνικών αγώνων για τις γυναίκες, και όσες παρανομουσαν τιμωρούνταν με θάνατο, με κατακρήμνιση από το βραχώδες Τυπαίο όρος.
3) Να που μία γυναίκα από τη Ρόδο αποτόλμησε να παραπλανήσει τους κριτές και να βρεθεί στον αγωνιστικό χώρο ως γυμναστής παρά τον αυστηρό νόμο. Το όνομά της Καλλιπάτειρα. Ο ποιητής Λορέντζος Μαβίλης της αφιέρωσε ένα σονέτο του. H Ελένη Νικολαϊδου σε εργασία της μας παρουσιάζει με λεπτομέρεια τις συνθήκες που μεσολάβησαν για το εγχείρημα της Ροδίτισσας. « Η Καλλιπάτειρα, γράφει, γνώριζε πολύ καλά ότι δεν επιτρέπεται στις γυναίκες να παρακολουθήσουν τους αγώνες. Δεν ήθελε με τίποτα όμως να χάσει τον αγώνα στον οποίο συμμετείχε ο γιος της, καθώς πίστευε πως εκείνος είχε ανάγκη την παρουσία της. Ντύθηκε, λοιπόν, με ρούχα γυμναστή και πήγε να τον δει στο στάδιο. Σίγουρη πως δεν την καταλαβαίνει κανένας, αν μάλιστα καθόταν και ήσυχη. Στην αρχή όλα έγιναν όπως τα είχε υπολογίσει. Ο γιος της νικούσε και το πλήθος τον αποθέωνε. Η ίδια μετά βίας συγκρατούσε τον ενθουσιασμό της. Όταν όμως ο γιος της στέφθηκε νικητής, η Καλλιπάτειρα από τη χαρά της πήδηξε μέσα στο στάδιο και τότε έπεσαν τα ρούχα της και αποκαλύφθηκε το φύλο της. Οι Ελλανοδίκες την συνέλαβαν και κινδύνευε να τιμωρηθεί με θάνατο. Όμως επειδή ήταν κόρη, αδελφή, σύζυγος και μάνα Ολυμπιονικών, της χάρισαν τη ζωή και την άφησαν ελεύθερη και ατιμώρητη. Το περιστατικό ωστόσο στάθηκε αφορμή να θεσπιστεί ένας νέος κανονισμός, σύμφωνα με τον οποίο και οι γυμναστές έπρεπε να είναι γυμνοί στους αγώνες. Για συμμετοχή των γυναικών στους αγώνες ούτε λόγος»
Και σε άλλο μέρος της εργασίας της συμπληρώνει. «Οι Ελλανοδίκες ήταν Ηλείοι πολίτες που εκλέγονταν με κλήρο και ήταν οι ανώτατοι άρχοντες των αγώνων. Σκοπός τους ήταν η άρτια διοργάνωση των ολυμπιακών αγώνων. Οι Ελλανοδίκες όταν εκλέγονταν πήγαιναν για δέκα μήνες να μείνουν στον Ελλανοδικαιώνα που βρισκόταν στην Ήλιδα. Εκεί ενημερώνονταν από τους νομοφύλακες για τα καθήκοντά τους.»
Καλλιπάτειρα
«Ἀρχόντισσα Ροδίτισσα, πῶς μπῆκες;
Γυναῖκες διώχνει μιὰ συνήθεια ἀρχαία
Ἐδῶθε.» «Ἔχω ἕνα ἀνίψι, τὸν Εὐκλέα,
Τρία ἀδέρφια, γιό, πατέρα, Ὀλυμπιονίκες
• Νὰ μὲ ἀφήσετε πρέπει, Ἑλλανοδίκες,
Καὶ ἐγὼ νὰ καμαρώσω μὲς τὰ ὡραῖα
Κορμιά, ποῦ γιὰ τὸ ἀγρίλι τοῦ Ἡρακλέα
Παλαίβουν, θιαμαστὲς ψυχὲς ἀντρίκειες.
Μὲ τὲς ἄλλες γυναῖκες δὲν εἶμ’ ὅμοια•
Στὸν αἰῶνα τὸ σόϊ μου θὰ φαντάζει
Μὲ τῆς ἀντρειᾶς τ’ ἀμάραντα προνόμια•
Μὲ μάλαμα γραμμένο τὸ δοξάζει
Σὲ ἀστραφτερὸ κατεβατὸ μαρμάρου
Ὕμνος χρυσός, τοῦ ἀθάνατου Πινδάρου.»
Πηγές-βοηθήματα 1Ελένη Νικολαΐδη, Οι Ολυμπιακοί Αγώνες στην αρχαία Ελλάδα. Οι αθέατες πλευρές, εκδόσεις Σαββάλας 2 Ελένη Νικολαΐδη, Διαγόρας ο Ρόδιος. Ο μεγάλος πυγμάχος, παιδική σειρά για την αρχαία Ελλάδα, εκδόσεις Σαββάλας 3 από τη Βικιθήκη -Παυσανίας- Ἑλλάδος περιήγησις - Ἠλιακῶν Α
Διδάσκεται τώρα στη Β’ Γυμνασίου
ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ
