ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ -ΣΧΟΛΙΑ: ΘΩΜΑΣ ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ
ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ – ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ
Α΄ ΝΙΚΑΡΧΟΥ «Ο ΔΟΛΙΧΟΔΡΟΜΟΣ ΧΑΡΜΟΣ» Ε.Α. ΧΙ, 82
1 Στην Αρκαδία τρέχοντας σ΄αγώνες δρόμου ο Χάρμος
2 με άλλους πέντε ξέπεσε στο τέρμα, ω του θαύματος,
3 έβδομος! Θ΄απορήσετε, μα έξι μόνο τρέχανε…
4 Έξι, μα ένας φίλος του, που τού ΄δινε κουράγιο
5 «θάρρος, Χάρμε μου,» λέγοντας, πριν απ΄ αυτόν τερμάτισε
6 κι έτσι έβδομος κατέληξε, κι αν πέντε ακόμη φίλους
7 είχε, Ζωίλε, θα ΄φτανε δωδέκατος στο τέρμα!
ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ
1 Πέντε μετ΄ άλλων Χάρμος εν Αρκαδία δολιχεύων,
2 θαύμα μεν, αλλ΄ όντως έβδομος εξέπεσεν.
3 «Εξ όντων» ταχ΄ερείς «πώς έβδομος;» Εις φίλος αυτού,
4 «Θάρσει, Χάρμε,» λέγων, ήλθεν εν ιματίω.
5 Έβδομος ουν ούτω παραγίνεται. Ει δ΄έτι πέντε
6 είχε φίλους, ήλθ΄αν, Ζωίλε, δωδέκατος.
ΣΧΟΛΙΑ
Ο Έλληνας επιγραμματοποιός Νίκαρχος έζησε στα τέλη του πρώτου και στις αρχές του δεύτερου αιώνα μετά Χριστόν. Δεν ξέρουμε, δυστυχώς, περισσότερες λεπτομέρειες για τη ζωή του. Έγραψε σκωπτικά επιγράμματα, από τα οποία διασώθηκαν τριάντα οχτώ (38) στην Ελληνική Ανθολογία, τη γνωστή και ως «Παλατινή».
Είναι πολύ καυστικός και βασικό του «όπλο» είναι το σχήμα της υπερβολής, με το οποίο «στήνει στα τρία μέτρα» το θύμα του, όπως το βλέπουμε καθαρά και στην περίπτωση του Δρομέα Χάρμου, ο οποίος τερμάτισε έβδομος, ενώ συναγωνιζόταν μόνο με άλλους πέντε συναθλητές του… Και πάλι καλά που δεν είχε κι άλλους πέντε φίλους, σαν αυτόν που έτρεχε μπροστά του δίνοντάς του κουράγιο, γιατί τότε θα τερμάτιζε δωδέκατος.
Αυτά, και χειρότερα, παθαίνει όποιος κάνει στη ζωή του λανθασμένες επιλογές, όπως ο Χάρμος, που ήθελε να γίνει δολιχοδρόμος (Δρομέας Αντοχής), ενώ δεν μπορούσε να σύρει τα πόδια του, και όπως ο Πελοποννήσιος του Διαδίκτυου, ο οποίος διάλεξε για νουνό του πρωτότοκού του, έναν συνομήλικό του Θεσσαλό, τον οποίο είχε γνωρίσει στο στρατό, άγνωστο εντελώς στη γυναίκα του και στους δικούς του, με συνέπεια ο υποψήφιος νουνός, που γνώρισε τη μέλλουσα κουμπάρα του ένα μήνα πριν από τη βάφτιση, να την ερωτευτεί σφοδρά. Κλέφτηκαν πριν από τη βάφτιση...
Β΄ΓΕΝΝΑ «ΑΠΟ Τ΄ΑΥΤΟΜΑΤΟΥ…»
1 Χωρίς να ΄χει γκαστρωθεί γέννησε με το έτσι θέλω
2 θηλυκό το Φιλαινάκι για τον Ηλιόδωρό της.
3 Επειδή όμως εκείνος με το θηλυκό λυπόταν,
4 σαν περνούνε μέρες έξι τού ΄πε πως γεννάει αγόρι…
5 Αλλά έτσι καταργείται σίγουρα η Βούβαστή μας.
6 Γιατί, αν κάθε γυναίκα σαν αυτήν έτσι γεννάει,
7 ποιος ο λόγος να υπάρχει τάχα η θεά της γέννας;
ΝΙΚΑΡΧΟΥ, Ε.Α. ΧΙ, 18
1 Ουκ εν γαστρί λαβούσα Φιλαίνιον Ηλιοδώρω
2 θηλειαν τίκτει παιδ΄ από ταυτομάτου.
3 Του δ΄ επί θηλείη λυπουμένου, εξ διαλείπει
4 ήματα, και τίκτειν άρσενα παιδ΄έφατο.
5 Ούτως Βούβαστις καταλύεται. Ει γαρ εκάστη
6 τέξεται ως αυτή, τις θεού εστί λόγος;
ΣΧΟΛΙΑ
Για να αποκτήσουν οι φίλες και οι φίλοι αναγνώστες μια κάπως πληρέστερη άποψη για το σκωπτικό ταλέντο του επιγραμματοποιού Νίκαρχου, παρουσιάζω ακόμη ένα επίγραμμά του. Το δεύτερο επίγραμμα είναι σχετικό με το πρόβλημα της τεκνοποίησης που είναι πάντα επίκαιρο.
Άλλοι θέλουν παιδιά, αλλά δεν μπορούν να κάνουν και άλλοι μπορούν, αλλά δεν θέλουν. Σήμερα η επιστήμη έχει λύσεις για όλες τις προτιμήσεις.
Στην εποχή μας είναι γνωστοί διάφοροι τρόποι απόκτησης παιδιών (δωρεά σπέρματος και ωαρίου, εξωσωματική κύηση, παρένθετη μητέρα...)
Αλλά για τοκετό από «τ΄ αυτομάτου», για τον οποίο μας μιλά ο Νίκαρχος στο επίγραμμα, Ε.Α. ΧΙ, 18, ομολογώ ότι δεν έχω ακούσει να γίνεται κανένας λόγος.
Και όμως πριν από 19 περίπου αιώνες, τότε που στην Οικουμένη επικρατούσε η Ρωμαϊκή Ειρήνη, μια γυναίκα παντρεμένη, που ο άντρας της, ο Ηλιόδωρος, τη φώναζε χαϊδευτικά φιλαινάκι, (το Φιλαινάκι, το Φιλαίνιον, η Φιλαίνη), γέννησε ξαφνικά, χωρίς να έχει μείνει προηγούμενος έγκυος, ένα κοριτσάκι «από του αυτομάτου», δηλαδή από μόνη την επιθυμία της, να γεννήσει.
Αυτόματος, σύμφωνα με λεξικά της αρχαίας ελληνικής γλώσσας, ως λέξη παραγόμενη από την αντωνυμία αυτός και το ρήμα μέμαα, σημαίνει «με τη θέλησή του».
Με άλλα λόγια, το Φιλαινάκι κάποια μέρα ξύπνησε και αναρωτήθηκε «εγώ πότε θα γίνω μάνα, αφού ο Ηλιοδώρος μου δεν δείχνει να προβληματίζεται;». Χωρίς λοιπόν να περιμένει απάντηση από τον Ηλιόδωρό της, πήρε την απόφαση να γίνει μάνα εδώ και τώρα και γέννησε αμέσως ένα κοριτσάκι και έτρεξε χαρούμενη να το δείξει στο σύζυγό της.
Μόλις έδειξε το κοριτσάκι τους στο σύζυγό της, τον είδε να κατσουφιάζει και κατάλαβε ότι εκείνος περίμενε αγοράκι. Δεν το έβαλε κάτω. Περίμενε να περάσουν έξι μέρες και του παρουσίασε ένα αγοράκι που μόλις είχε γεννήσει. Ο Ηλιόδωρός της έδειξε αυτή τη φορά ότι έμεινε ευχαριστημένος…
Όταν έγινε γνωστό στη γειτονιά ότι το Φιλαινάκι μέσα σε μια εβδομάδα γέννησε «από τ΄ αυτόμάτου» δύο παιδιά, κόρη και γιο, άρχισαν οι συγχαρητήριες επισκέψεις, όλοι ήταν ενθουσιασμένοι, εκτός από τον ιερέα της θεάς της Γέννας, της Βούβαστης της. (Ξεχάσαμε να πούμε προηγουμένως ότι το Φιλαίνιον και ο Ηλιόδωρος ζούσαν στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, όπου λατρευόταν ως θεά της Γέννας, μαζί με την Ελληνίδα Θεά Άρτεμη και η Αιγύπτια θεά Βούβαστη).
Ο ιερέας λοιπόν της θεάς Βούβαστης, μόλις πληροφορήθηκε με ποιο τρόπο γέννησε το Φιλαινάκι τα παιδιά του, τρόπος που δεν χρειάστηκε τη βοήθεια της θεάς της Γέννας, δυσαρεστήθηκε, επειδή σκέφτηκε ότι, αν όλες οι γυναίκες διάλεγαν τους «από τ΄ αυτομάτου» τοκετούς, αυτό θα σήμαινε την περιθωριοποίηση της θεάς Βούβαστης και επομένως και της δικής του.
Προβλήματα λοιπόν «λόγω της πρόοδου», δεν έχουμε μόνο εμείς στην εποχή μας, (21ος αιώνας), αλλά και οι πρόγονοί μας και μάλιστα στα χρόνια της «Ρωμαϊκής Ειρήνης» στους πρώτους μετά Χριστόν αιώνες. Μάρτυράς μας ο επιγραμματοποιός Νίκαρχος.
ΚΑΛΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ, ΕΥΤΥΧΙΣΜΕΝΟΣ
Ο ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟΣ ΧΡΟΝΟΣ
ΤΟ 2025
