Του Γιάννη Γεωργουδάκη*
Η βελτίωση της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας της εκπαίδευσης σε όλη την ΕΕ αποτελεί έναν από τους βασικούς στόχους του Ευρωπαϊκού Στρατηγικού Πλαισίου για την Εκπαίδευση και την Κατάρτιση (ΕΚ 2020). Η εκπαίδευση υψηλής ποιότητας είναι ζωτικής σημασίας για την απασχολησιμότητα, την κοινωνική συνοχή, και τη γενικότερη οικονομική και κοινωνική επιτυχία της Ευρώπης όπως διαβάζουμε στην εισαγωγή της έντυπης Έκθεσης του Δικτύου Ευρυδίκη που τύπωσε και μοίρασε το ΥΠΕΠΘ
Ποιοι παράγοντες όμως είναι αυτοί που θα μπορούσαν να επηρεάσουν θετικά ένα εκπαιδευτικό σύστημα στην καθημερινή λειτουργία του και να προσφέρουν ποιότητα με ό,τι θα μπορούσε αυτό να σημαίνει; Υπάρχει μάλλον αφθονία υποψηφίων διεκδικητών για την πηγή της ποιότητας στην εκπαίδευση. Μεταξύ αυτών θα μπορούσαμε να προτείνουμε:
•το επίπεδο των εκπαιδευτικών •τη διδασκαλία ηθικών και ανθρωπιστικών αξιών •τα αποτελέσματα των εξετάσεων • τη στήριξη από το σύλλογο γονέων, αλλά και την τοπική κοινωνία • τους οικονομικούς πόρους • την εφαρμογή τεχνολογιών αιχμής •την ισχυρή και αποφασιστική διοίκηση • τη γενικότερη φροντίδα και το ενδιαφέρον για τους μαθητές • το καλό και ισορροπημένο πρόγραμμα σπουδών• την υλικοτεχνική υποδομή.
Ιντριγκαδόρικα έβαλα στην πρώτη και τελευταία θέση της λίστας τα hotspot των ημερών.
Το επίπεδο των εκπαιδευτικών δεν θα ανέβει με την άθλια γραφειοκρατία της αξιολογικής χωρίς αποτέλεσμα μπαρούφας που βιώνουμε τα δυο τελευταία χρόνια. Να τονίσουμε ότι η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών ήταν μια μνημονιακή επιταγή που συνυπόγραψαν οι κυβερνήσεις των τριών μνημονίων και οι εκ δεξιών και οι εξ ευωνύμων. Αντί όμως να κάνουμε την κρίση ευκαιρία για βελτίωση έστω και bypass, είδαμε να ψηφίζεται τσαπατσούλικα μια σειρά νόμων που ξεπατίκωσαν παρωχημένες αγγλοσαξωνικές μεθόδους αποτυχημένες στην πράξη- και γι’ αυτό άλλωστε ρίχτηκαν στο πυρ το εξώτερον όπου εφαρμόστηκαν.
Σε ένα σύνθετο και πολυσυλλεκτικό περιβάλλον, που περιλαμβάνει μαθητές, εκπαιδευτικούς, εγκαταστάσεις, υποδομές και οικονομικούς πόρους, αλλά και διαδικασίες όπως διδασκαλία, μάθηση, διοίκηση, εξαγωγή αποτελεσμάτων των εξετάσεων και όλα αυτά σε άμεση αντανάκλαση με γονείς, τοπικούς φορείς διοίκησης και τοπική κοινωνία, η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών είναι ένα πολύ θολό εγχείρημα, πολλώ μάλλον για να επιτευχθεί με διαδικασίες «αποφασίζομεν και διατάσσομεν».
Για μια ακόμη φορά η επιβολή νόμων χωρίς την απαιτούμενη συναίνεση των άμεσα ενδιαφερομένων προκάλεσε άγχος, μελαγχολία και αντίδραση. Χοντρικά να εστιάσω στο γεγονός ότι η επίσκεψη ενός Συμβούλου που θα κρίνει και θα αξιολογήσει (τι άραγε;) τον εκπαιδευτικό μετά από δυο επιθεωρήσεις στην τάξη, ή ακόμα χειρότερα η εξ αποστάσεως συναίνεση και συν-υπογραφή κάποιου «άγνωστου» που δεν έχει δει ποτέ τον αξιολογούμενο, θα πρέπει αν μη τι άλλο να επαναξιολογηθούν και οι εισηγητές του νόμου να κάνουν την αυτοκριτική τους και να παραιτηθούν.
Κι επειδή συχνά ακούμε για το επιτυχημένο Φινλανδικό μοντέλο εκπαίδευσης, ας θυμηθούμε ότι η Φινλανδία δεν διαθέτει εθνικό σύστημα αξιολόγησης εκπαιδευτικών. Οι διαδικασίες αξιολόγησης πραγματοποιούνται σε τοπικό επίπεδο και κατά κύριο λόγο επαφίενται στη διακριτική ευχέρεια της σχολικής διοίκησης. Συνήθεις συσκέψεις και συζητήσεις μεταξύ εκπαιδευτικών και διευθυντών, λαμβάνουν χώρα ευρέως σε όλα τα σχολεία. Το κύριο μέλημα αυτών των συναντήσεων δεν είναι η επίδοση ή η αξιολόγηση, αλλά η συνέχιση της επαγγελματικής ανάπτυξης και η υποστήριξη της ευημερίας των εκπαιδευτικών. (ΟΟΣΑ, 2015).
Βέβαια, τα φινλανδικά σχολεία είναι μικρά με περιορισμένα μεγέθη στις τάξεις με λιγότερο από 20μαθητές. Χρηματοδοτούνται εξίσου και υπάρχουν σε όλα δομές υποστήριξης, όπως δωρεάν γεύματα, υγειονομική περίθαλψη, μεταφορά, εκπαιδευτικό υλικό και παροχή συμβουλών ανάλογα με την περίπτωση.
Το Υπουργείο Παιδείας της Φινλανδίας διαδραματίζει ελάχιστο ρόλο στην αξιολόγηση των εκπαιδευτικών. Αντ ‘αυτού, τα συνδικάτα των εκπαιδευτικών αναλαμβάνουν την δύσκολη υπόθεση της απομάκρυνσης των ανίκανων, ανεύθυνων, ή επικίνδυνων όποτε χρειαστεί. (ακούει η ΟΛΜΕ;)
Όσο για την υλικοτεχνική υποδομή,μόνο στην πατρίδα μας δεν έχουμε καταλάβει πως τα χρήματα που δαπανώνται για την παιδεία έχουν μακροχρόνια αλλά προπάντων σίγουρη απόσβεση. Ή πιο ποιητικά, οι καρποί της παιδείας συλλέγονται στο μέλλον. Τα πολλά λόγια είναι φτώχεια λοιπόν. Όπως φτωχά είναι και τα σχολεία μας που ειδικά φέτος ασφυκτιούν από την έλλειψη όσων για χρόνια θεωρούνταν αυτονόητα. Ο Μάιος και οι Πανελλαδικές είναι κοντά κι εκεί να δεις αξιολόγηση που θα πέσει…
Και κλείνοντας για να ευθυμήσουμε, πρόσφατα ο χουβαρντάς ο Υπουργός Παιδείας εν τη ρύμη του λόγου του δήλωσε ότι οι Διευθυντές των σχολείων θα εξελιχθούν σε managers ή CEO (chief executive officer) στο νέο σχολείο. Κάπου το διάβασε θα μου πείτε όμως…παγκόσμια πρωτοτυπία και πάλι γιατί εξ όσων γνωρίζω,manager χωρίς γραμματειακή υποστήριξη δεν νοείται.
* Εκπαιδευτικός
