Της Δέσποινας Παπαγιαννούλη*
Μια εξαιρετική παράσταση Μεταδραματικού Θεάτρου είχαμε την τύχη και την ευχαρίστηση να δούμε, το βράδυ της περασμένης Κυριακής, από τη θεατρική ομάδα «Dirthy Granny Tales», με τον τίτλο «The Philanthropist». Μια θεαματική παράσταση μιας μοναδικής πυκνότητας στήθηκε μπροστά μας. Από εδώ, θα κάνουμε μια προσπάθεια να την ανοίξουμε, δίχως να χάσει την αλήθεια της που την εισπράξαμε σα γροθιά στο στομάχι.
Πρόκειται για μία καλοστημένη σκηνική ιεροτελεστία που, μέσα από αυτήν, ο σκηνοθέτης «έχτισε» αριστοτεχνικά τον καμβά της δυστοπικής κατάστασης που βιώνει η ανθρωπότητα, μια οικουμενική ρυθμική τελετουργία που προχωρούσε με δύναμη για να ταράξει την ύπνωση του θεατή. Η αλλιώτικη ολιστική οπτική του σκηνοθέτη, που καιρό είχε να δει η σκηνή της Στέγης, αναδύθηκε μπροστά μας. Ένα θέατρο του κόσμου (Theatro mundi) με την εικόνα ενός συγκλονιστικού τσίρκου του τρόμου, στήθηκε απειλητικό και απόκοσμο.
Η ιστορία του Φιλάνθρωπου (Philanthropist)
Το σενάριο ξεδιπλώνεται αφήνοντας να φανούν τις σύγχρονες πληγές, ενός Σύγχρονου Μεσαίωνα που αφανίζουν την ανθρώπινη υπόσταση, μέσω της εξουσίας. Αυτή η εξουσία φοβίζει, χειραγωγεί και στη συνέχεια εκμεταλλεύεται σκληρά τους ανθρώπους, παριστάνοντας το σωτήρα-φιλάνθρωπο. Έτσι, ο Philanthropist δίνει το στίγμα της εποχής όπου οι λέξεις έχουν χάσει το νόημά τους και ο άνθρωπος έχει χάσει την ουσία του που είναι το γέλιο, καθώς στην εποχή μας αυτό το γέλιο έγινε «κλαυσίγελως», όπως η όψη του «Joker».
Είναι φανερό ότι η ιστορία είναι μια γνωστή και ξανά ιδωμένη (déjà vu) υπόθεση. Εκείνο που κυριαρχεί, πάνω στη σκηνή είναι η ματιά του σκηνοθέτη. Στο Σύγχρονο Θέατρο, ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΟΣΟ ΤΟ ΤΙ ΠΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΕΙ, ΟΣΟ ΤΟ ΠΩΣ.
Είναι η περίπτωση όπου καλείται ο σκηνοθέτης να χρησιμοποιήσει όλες τις δυνατότητες, τις γνώσεις του, την αισθητική του, πάνω στη σκηνή, να πραγματοποιήσει τη δική του προσέγγιση, ως «ο μόνος δημιουργός» και να κάνει το θεατή, με τον πιο συγκλονιστικό τρόπο, να συμμετέχει και να αναστοχαστεί ό,τι εξωφρενικό συμβαίνει γύρω του.
Η παράσταση-θέαμα
Ο χώρος, με τη μορφή ενός πανανθρώπινου τσίρκου, ανοίγεται στον οικουμενικό χρόνο και αποκαλύπτει τη φόρμα του έργου. Πρόκειται για μια διχασμένη εικόνα του κόσμου, από εξουσιαστές και εξουσιαζόμενους που αντιστέκονται στη φυλακή που στέκεται, δίπλα τους απειλητικά. Στο κέντρο της σκηνής, διαγράφεται η εικόνα του Σύγχρονου Ανθρώπου. Αυτή η συμμετρία της σκηνής παραπέμπει στο χοροθέατρο της Πίνα Μπάους
Από τη μία πλευρά της σκηνής, τα πρόσωπα- εξουσιαζόμενοι μοιάζουν με τις συγκλονιστικές, κλοουνίστικες φιγούρες από το μεταδραματικό θέαμα του Ταντέουζ Κάντορ, «Η Νεκρή τάξη» ή τις μπεκετικές φιγούρες του Εστραγκόν και του Βλαντιμίρ, από το «Περιμένοντας το Γκοντό» ή ακόμα και φιγούρες από το τσίρκο του θεσπέσιου Φελλίνι. Είναι τα πρόσωπα που αντιστέκονται στα τεχνάσματα του Philanthropist, με την αλληλεγγύη και τη διαρκή προσπάθεια και στο τέλος, τον αποκαλύπτουν.
Στο κέντρο της σκηνής, ωστόσο, η κεντρική φιγούρα του Ανθρώπου, που δε μπορεί ή δεν τον αφήνουν να μιλήσει, φορώντας μάσκα κορωνοϊού, - γιατί άραγε;- μεταμορφώνεται σε εφιάλτη και έμπορο της ευτυχίας, προδίδοντας τους αγώνες των άλλων εξουσιαζόμενων και ενδίδοντας, εντέλει, στο χρήμα.
Από την άλλη μεριά της σκηνής, οι εξουσιαστές-δημοσιογράφοι, πληρωμένοι υποστηρικτές του Philanthropist, που με τη μάσκα του ευγενή κρύβει την τερατώδη φύση του, μοιάζουν με απόκοσμες, καρναβαλικές φιγούρες που ξεπήδησαν από θρύλους του ευρωπαϊκού Μεσαίωνα. Με επιβλητικές κινήσεις και φωνές, επαναλαμβάνουν την τρομολαγνεία των ειδήσεων, που μεταδίδονται από την κεντρική εκράν ενός βίντεο που επισκιάζει όλη τη σκηνή. Οι αυταρχικές κινήσεις των σωμάτων τους ταυτίζονται με τη μουσική και τις φωνές τους, είναι επαναλαμβανόμενες και συγκλονιστικές και μοιάζουν με απαράβατες διαταγές προς εξουσιαζόμενους και θεατές.
Οι εξουσιαστές-«πληρωμένοι» δημοσιογράφοι είναι οι σημερινοί κυρίαρχοι, στη σκηνή του κόσμου, αυτοί που είναι καλά κρυμμένοι, πίσω από τη φιγούρα του εξουσιομανή Philanthropist. Όλη η σκηνή μοιάζει να είναι αναμνήσεις από το παρελθόν που ανοίγεται στο παρόν και το μέλλον του Ανθρώπου, εικόνες και φιγούρες από πίνακες του Ιερώνυμου Μπος.
Συντελεστές της παράστασης
Σταύρος Μητρόπουλος : Φωνητικά, Μαντολίνο, Μάντολα, Τσέλο, Κρουστά, Φλογέρα, Synthesizer.
θεατρικός ρόλος: The journalist
Χριστίνα Συριοπούλου: Πιάνο, Φωνητικά, Synthesizer
θεατρικός ρόλος: The journalist 2
Μιχάλης Κασβίκης: Κρουστά
θεατρικός ρόλος: The citizen
Γιώργος Σμακ: Ακουστική κιθάρα, Φωνητικά, Φλογέρα, Μελώντικα, Synthesizer
θεατρικός ρόλος: The citizen 2
Σταύρος Ψυλλάκης: Χορός, κούκλες
θεατρικός ρόλος: Multi roles
Δήμητρα Δασκάλου: cantine woman
Σενάριο σκηνοθεσία: Σταύρος Μητρόπουλος
Light designer: Αλέξανδρος Αλεξάνδρου
Μουσική σύνθεση: Σταύρος Μητρόπουλος
Κατασκευές: Διονύσης Ανδριόπουλος
Light manipulator: Γιώργος Πετράτος
Σχεδιασμός σκηνικών, κοστουμιών και χαρακτήρων: Σταύρος Μητρόπουλος, Διονύσης Ανδριόπουλος
Animation projection: Σταύρος Μητρόπουλος
Επίλογος
Όντας μπροστά σε ένα θέαμα μεταδραματικού θεάτρου, γεμάτο ενέργεια, τόσο ο Χάινερ Μύλλερ και ο Ρόμπερτ Γουίλσον, όσο και ο Θεόδωρος Τερζόπουλος, όπως και πολλοί ακόμα πρεσβευτές του Μεταδραματικού Θεάτρου, θα ήταν ικανοποιημένοι από αυτή τη διάχυση του πολιτισμού και στη μικρή μας πόλη.
Το ΔΗΠΕΘΕ και η ΚΕΠΑ, για ακόμη μια φορά τόλμησαν να απευθύνουν μια τολμηρή πρόσκληση στο θεατρόφιλο κοινό της πόλης μας. Όσοι αποδέχτηκαν αυτή την πρόκληση-πρόσκληση, μονάχα κερδισμένοι βγήκαν, αφού είδαν ένα μοναδικό θέαμα που παρόμοιό του παίζεται, τις τελευταίες δεκαετίες, στα μεγαλύτερα θέατρα του κόσμου.
*Καθηγήτρια Γαλλικής Γλώσσας
Δρ. ΑΠΘ στο Σύγχρονο Θέατρο
