ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ – ΣΧΟΛΙΑ: ΘΩΜΑΣ ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ – ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ
Ο ΠΑΛΑΙΣΤΗΣ ΜΙΛΩΝ Ο ΚΡΩΤΟΝΙΑΤΗΣ
1 Σ ΄αγώνα κάποτε ιερό επήγε μόνο ο Μίλωνας,
2 ο παλαιστής, κι ευθύς αυτόν τότε ο αθλοθέτης
3 να πάρει τον εκάλεσε της νίκης το στεφάνι.
4 Κι ενώ αυτός επήγαινε, γλιστράει, στο γόνα πέφτει,
5 κι οι θεατές φωνάξανε να μην τον στεφανώσουν
6 γιατί στο χώμα έπεσε, αν και ήτανε μόνος.
7 Από τη μέση τότε αυτός, όρθιος, του σταδίου
8 απάντησε πως όχι τρεις άλλ’ η φορά ήταν μία
9 που έπεσε, και κάλεσε να έρθει τώρα κάποιος
10 για να τον ρίξει άλλες δύο, να πάρει ο αγώνας τέλος.
ΛΟΥΚΙΛΛΙΟΥ Ε. Α. ΧΙ, 316
1 Εις ιερόν ποτ’ αγώνα Μίλων μόνος ήλθ’ ο παλαιστής
2 τον δ’ευθύς στεφανούν αθλοθέτης εκάλει.
3 Προσβαίνων δ’ώλισθεν επ’ ισχίον, οι δ’εβόησαν
4 τούτον μη στεφανούν, ει μόνος ων έπεσεν.
5 Ανστάς δ’εν μέσσοις αντέκραγεν, «Ουχί τρι’εστίν.
6 εν κείμαι, λοιπόν τ’άλλα με τις βαλέτω».
ΣΧΟΛΙΑ
Ο Έλληνας επιγραμματοποιός Λουκίλλιος (1ος αι. μ. Χ.), αν και ζει πεντακόσια και πάνω χρόνια υστερότερα από τον παλαιστή Μίλωνα τον Κροτωνιάτη, μιλάει για εκείνον σαν να ήταν σύγχρονος του, τόσο πολύ ζωντανή ήταν ακόμη η μνήμη του.
Ας θυμηθούμε και εμείς ποιος ήταν ο Μίλωνας.
ΜΙΛΩΝ ΠΑΛΑΙΣΤΗΣ ΚΡΟΤΩΝΙΑΤΗΣ
Έζησε στον Κρότωνα της Μεγάλης Ελλάδας, (νότιας Ιταλίας) τον έκτο αιώνα π.Χ. Υπήρξε επτά φορές Ολυμπιονίκης, δύο φορές Πυθιονίκης, εννέα φορές Νεμεονίκης και δέκα φορές Ισθμιονίκης.
Για πρώτη φορά βγήκε νικητής στην πάλη στους Ολυμπιακούς Αγώνες το 540 π.Χ.
Ήταν παράλληλα και ένας από τους πιο επιμελείς μαθητές του φιλοσόφου Πυθαγόρα, του οποίου μάλιστα, σύμφωνα με μια παράδοση, υπήρξε και σωτήρας. Μια μέρα, ενώ ο Πυθαγόρας δίδασκε σε μαθητές του, η κολόνα που βαστούσε τη στέγη άρχισε να υποχωρεί. Ο Μίλωνας χωρίς να χρονοτριβήσει, πήρε τη θέση της κολόνας και έδωσε την ευκαιρία να βγουν από την αίθουσα διδασκαλίας σώοι οι συμμαθητές του και ο δάσκαλός τους, ο Πυθαγόρας.
Οι συμπολίτες του, τιμώντας τον ως άξιο τέκνο της πατρίδας του, τον έκαναν στρατηγό στον πόλεμο εναντίον των Συβαριτών.
Το τέλος της ζωής του υπήρξε τραγικό. Με παγιδευμένα τα χέρια του σε έναν πεσμένο κορμό δέντρου, τον κατασπάραξαν άγρια θηρία.
Ανδριάντας του Μίλωνα υπήρχε στην Ολυμπία, έργο του συμπατριώτη του Γλύπτη Δαμέα με χαραγμένο στο βάθρο του το εξής επίγραμμα του ποιητή Σιμωνίδη του Κείου
«Μίλωνος τοδ’ άγαλμα καλού καλόν, ος πότε Πίσηι επτάκι νικήσας ες γόνατ’ ουκ έπεσεν.» (= Αυτό το ωραίο άγαλμα είναι του ωραίου Μίλωνα που νίκησε επτά φορές στην Ολυμπία χωρίς να πέσει στα γόνατα.»
ΟΛΥΜΠΙΑ-ΝΕΜΕΑ-ΙΣΘΜΙΑ-ΠΥΘΙΑ
ΙΕΡΟΙ ΑΓΩΝΕΣ
Οι τέσσερις μεγαλύτεροι Πανελλήνιοι Αγώνες της αρχαίας Ελλάδας ήταν αφιερωμένοι, με τη σειρά που αναφέρθηκαν στους εξής θεούς: Στον Ολύμπιο Δία, στον Νέμειο Δία, στον Ποσειδώνα, στον Απόλλωνα. Ήταν επομένως αγώνες ιεροί.
Σε κάποιον από τους αγώνες αυτούς, σύμφωνα με μια παράδοση, που είχε υπόψη του ο επιγραμματοποιός Λουκίλλιος, είχε αθλοθετηθεί αγώνας πάλης στον οποίο είχε παρουσιαστεί μόνο ο παλαιστής Μίλων ο Κροτωνιάτης. Οι άλλοι παλαιστές φαίνεται ότι είχαν πληροφορηθεί για την συμμετοχή του αήττητου Μίλωνα και δεν τόλμησαν να παρευρεθούν. Μη υπάρχοντος λοιπόν αντιπάλου, ο αθλοθέτης κάλεσε για βράβευση τον Μίλωνα, ο οποίος πηγαίνοντας γλίστρησε και έπεσε. Τότε κάποιοι θεατές, που δεν τον συμπαθούσαν, φώναξαν να μη βραβευτεί επειδή έπεσε μόνος του χωρίς να τον έχει σπρώξει κανένας. Αλλά ο Μίλωνας τους προκάλεσε λέγοντας ότι, σύμφωνα με τον κανονισμό της πάλης, για να θεωρηθεί νικημένος έπρεπε να πέσει τρεις φορές, ας ερχόταν επομένως όποιος ήθελε να παλέψει μαζί του και να τον ρίξει κάτω μόνο άλλες δύο φορές και να πάρει εκείνος το στεφάνι της νίκης…
ΌΧΙ ΣΚΩΠΤΙΚΟ ΑΛΛΑ ΕΠΙΔΕΙΚΤΙΚΟ ΕΠΙΓΡΑΜΜΑ
Το επίγραμμα του Λουκίλλιου το αφιερωμένο στον παλαιστή Μίλωνα τον Κροτωνιάτη συμπεριλαμβάνεται στα Συμποτικά και Σκωπτικά επιγράμματα του ενδέκατου (XI) βιβλίου της Ελληνικής Ανθολογίας, αλλά το περιεχόμενό του έχω τη γνώμη - σύμφωνα και με όσα σημειώθηκαν πιο πάνω - δεν δικαιολογεί αυτή την κατάταξη του.
Ούτε συμποτικό είναι, εφόσον δεν αναφέρεται καθόλου στο πιοτό, ούτε κυριολεκτικά ούτε μεταφορικά, ούτε στον οίνο, ούτε στον Βάκχο - Διόνυσο Λυαίο κ.λπ. Αλλά ούτε και σκωπτικό είναι, εφόσον όχι μόνο δεν αναφέρεται σε κανένα ελάττωμα ή ψεγάδι του παλαιστή Μίλωνα, στον οποίο είναι αφιερωμένο, ενώ, αντίθετα, τον εγκωμιάζει παρουσιάζοντάς τον να μη διστάζει να απαντήσει σ’ όσους τον επέκριναν επειδή, ως άνθρωπος κι αυτός, γλίστρησε και έπεσε, μη λαμβάνοντας υπόψη τους ότι σηκώθηκε με τις δικές του δυνάμεις και δήλωσε έτοιμος να παλέψει για το στεφάνι της νίκης με όποιον παρουσιαζόταν ως αντίπαλος του, δίνοντάς του μάλιστα και το πλεονέκτημα της προηγηθείσης πτώσης του ως δεδομένης.
Θα ήταν δηλαδή αρκετό να τον ρίξει κάτω ο αντίπαλος του άλλες δύο φορές για να πάρει την νίκη, ενώ ο ίδιος θα έπρεπε να τον ρίξει κάτω τρεις φορές σύμφωνα με τον κανονισμό της πάλης.
Σύμφωνα με το παραπάνω το επίγραμμα αυτό του Λουκίλλιου θα έπρεπε να συμπεριλαμβάνεται μάλλον στα επιδεικτικά επιγράμματα του ένατου (IX) βιβλίου της Ελληνικής Ανθολογίας ως εγκωμιαστικό.
Φωτογραφία από το διαδίκτυο/ ο παλαιστής Μίλων ο Κροτωνιάτης
Υ.Γ. Στον Μίλωνα τον εφτά φορές Ολυμπιονίκη είναι αφιερωμένο και το σημείωμα μου στο ΛΑΟ της 5/6 Ιουνίου 2021.
ΚΑΛΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ
