Γράφει ο Γιάννης Δ. Μοσχόπουλος
Ο Παύλος Πυρινός τον Μάϊο 2022 με ενημέρωσε ότι έσωσε κυριολεκτικά από την καταστροφή και διαφύλαξε στο αρχείο του δύο φακέλλους, που περιέχουν αιτήσεις Ημαθιωτών (με φωτογραφίες των αιτούντων), οι οποίοι ζήτησαν το 1926 και 1927 να εγγραφούν στον Σύλλογο Μακεδονομάχων – Εθνική Οργάνωσις «Ο ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΛΑΣ», που είχε ιδρυθεί το 1925 με έδρα τη Βέροια και ήταν παράρτημα της αντίστοιχης οργάνωσης της Θεσσαλονίκης.
Μου παρέδωσε πρωτότυπες πενήντα δύο αιτήσεις Μακεδονομάχων ή συγγενών τους καταγόμενων από τα χωριά του Ρουμλουκιού (Γιδάς 2, Διαβατός 3, Γκριζάλι 1, Καβάσιλα 4, Κάλιανη 6, Λιανοβέργι 1, Μελίκη 2, Μέτση 2, Μικρογούζι 17, Νεοχώρι 2, Νησί 1, Παλιοχώρι 3 Παλατίτσια 2, Σταυρός 1, Τριχοβίστα 2, Τσινάφορο 3).
Κάθε αίτηση εγγραφής στον σύλλογο έχει διαστάσεις 0,195 μ. Χ 0,295 μ., ήταν προτυπωμένη με κενά τα οποία συμπλήρωνε ο αιτών. Οι αγωνιστές (ή οι συγγενείς προαποβιωσάντων) συμπλήρωναν στο μεν αριστερό ήμισυ της αιτήσεως το ονοματεπώνυμο (ορισμένοι και το πατρώνυμό τους), τον τόπο κατοικίας τους, τον τόπο και την ημερομηνία υποβολής της αίτησης εγγραφής, επικολλούσαν φωτογραφία (στις υπ’ αρ. 2, 3 αιτήσεις λείπουν οι φωτογραφίες), κάτω από την οποία υπήρχε θέση για τις υπογραφές (υποχρεωτικά) δύο μαρτύρων, ότι ήταν Μακεδονομάχος. Στο δεξιό ήμισυ της αιτήσεως συμπλήρωναν το έτος κατάταξής τους στον Μακεδονικό Αγώνα, την κατηγορία των υπηρεσιών που πρόσφεραν, την περιφέρεια δράσης τους και έθεταν την υπογραφή τους. Όταν η αίτηση γινόταν δεκτή από το διοικητικό συμβούλιο του Συλλόγου, εκδίδονταν το ατομικό βιβλιάριο κάθε αγωνιστή.
Ο Παύλος Πυρινός μου επέτρεψε να λάβω αντίγραφα αυτών των 52 αιτήσεων (με αριθμούς 1-6, 8-39, 41-54), προκειμένου να τις δημοσιεύσω σε βιβλίο ή άλλη σχετική εργασία μου. Τον ευχαριστώ από τα βάθη της καρδιάς μου για την εξαιρετική τιμή που μου έκανε, να μου τα εμπιστευθεί. Κυρίως όμως τον ευχαριστώ, διότι αυτό το πρωτογενές αρχειακό υλικό που παραδίδει στην Ημαθία, αναδεικνύει και φωτίζει τις δράσεις γνωστών και άγνωστων γηγενών Μακεδονομάχων, που τότε είχαν προσφέρει πολύτιμες υπηρεσίες και μπορούμε πλέον να τους τιμήσουμε κι αυτούς μαζί με όλους τους μεγάλους πρωταγωνιστές εκείνου του συγκλονιστικού αγώνα, για την διάσωση της Μακεδονίας.
Στον κατάλογο των πενήντα δύο αιτήσεων προστέθηκαν δύο ακόμη αγωνιστές, ένας από την Επισκοπή (Αντιγονιδών), σύμφωνα με τον ατομικό βιβλιάριο που ευγενικά μου προσέφερε αντίγραφο (αριθμός 7) η Όλγα Σπυριδωνίδου κι ένας ακόμη από το Νεόκαστρο, σύμφωνα με φωτογραφία μακεδονομάχου που μου πρόσφερε ο Αθανάσιος Μπασδέκης από το φωτογραφικό αρχείο του, επί της οποίας (αριθμός 40) διακρίνεται η σφραγίδα του συλλόγου «Π. Μελάς» (οπότε είναι βέβαιο ότι είχε αποκολληθεί από το ατομικό του βιβλιάριο). Αυτά τα διασωθέντα πενήντα τέσσερα τεκμήρια από όσους είχαν εγγραφεί στον Σύλλογο Μακεδονομάχων – Εθνική Οργάνωσις «Ο ΠΑΥΛΟΣ ΜΕΛΑΣ», παραδίδονται στη δημοσιότητα στην παρούσα έκδοσή μου. Εκφράζω ακόμη μία φορά την ευγνωμοσύνη μου προς τους παραπάνω δωρητές αντιγράφων των τεκμηρίων.-
Διαβατός [Ημαθίας]
ΘΕΟΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ ΤΖΙΟΛΑΣ (Γεώργιος) του Δημητρίου: Οδηγός περιφέρειας Βέροιας-Ναούσης, από το 1904. Οδηγός και τροφοδότης του σώματος Β. Σταυρόπουλου. Στην οικία του κρύβονταν και φιλοξενούνταν αντάρτες.
ΚΑΤΣΙΑΒΟΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ: Οδηγός, τροφοδότης και τελευταία οπλίτης περιφέρειας Βέροιας, από το 1904.
ΜΑΝΙΟΠΟΥΛΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ του Αποστόλου: Μάχιμος περιφέρειας Βεροίας από τον Απρίλιο του 1906. Έδρασε με το σώμα του Π. Παπατζανετέα ως οπλίτης στη λίμνη των Γιαννιτσών, καθώς και με τα σώματα των Ι. Γαρέζου (Λέφα) και Αγραφιώτη.
Απόσπασμα από το βιβλίο μου «ΤΑ ΜΥΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΒΑΛΤΟΥ αλλιώς …», εκδόσεις ΦΥΛΑΤΟΣ, Θεσσαλονίκη 2025 (σελ. 494, 520 επ.).
Συνεχίζεται
