Του Ιερέως Παναγιώτου Σ. Χαλκιά
Η Σύμβαση για τα δικαιώματα του παιδιού, φίλοι αναγνώστες, που αποτελεί το πλέον αποδεκτό κείμενο για τα ανθρώπινα δικαιώματα παγκοσμίως, υιοθετήθηκε από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στις 20 Νοεμβρίου του 1989.
Όλοι, φίλοι αναγνώστες, αντιμετωπίζουν το παιδί ως μία βιολογική μόνο ύπαρξη και συναγωνίζονται σε υποκριτικούς ύμνους και ηγεμονικές παραχωρήσεις. Όλοι μιλάνε για την ελευθερία και την καταπίεση του παιδιού, για την υγεία και τη θνησιμότητα, για τη δίαιτα και τη διατροφή, τον όγκο και το βάρος του παιδιού σαν να ήταν κανένα λουλούδι του κήπου ή άλογο του ιπποδρομίου. Κανείς δεν μίλησε μέχρι σήμερα για την ηθική και θρησκευτική διαπαιδαγώγηση του παιδιού. Κανείς δεν μίλησε μέχρι σήμερα για την ψυχική και πνευματική οντότητα του παιδιού. Η υλιστική αυτή αντιμετώπιση του παιδιού, δημιουργεί τεράστιες ευθύνες για όλους μας, γιατί το παιδί έχει αξία όχι αυτό καθ’ αυτό ως παιδί, αλλά ως άνθρωπος με ενιαία και αδιάσπαστη ψυχοσωματική ενότητα, ως δημιούργημα και εικόνα του Θεού.
Μπροστά σε αυτή θλιβερή πραγματικότητα, έρχεται ο Απ. Παύλος να μας κρίνει και να μας ελέγξει δριμύτατα. Και μαζί με αυτόν όλη η ελληνική φιλοσοφία, η πατερική διδασκαλία και η σύγχρονη παιδαγωγική και ψυχολογία. Όλοι αυτοί έρχονται να μας ελέγξουν και να μας διδάξουν ότι το παιδί δεν έχει μόνο υλικές και βιολογικές ανάγκες για την ανάπτυξη και επιβίωσή του, αλλά και ψυχικές και πνευματικές για την ολοκλήρωσή του.
Το παιδί είναι πλήρης άνθρωπος και τέλειο μέλος της κοινωνίας και συνεπώς, η προσφορά μας και η ευθύνη μας προς αυτό δεν είναι εκδήλωση φιλανθρωπίας και αγαθοεργίας εκ μέρους μας.
Σε μια υπεύθυνη και οργανωμένη κοινωνία, το ενδιαφέρον προς το παιδί δεν περιορίζεται εις ένα «έτος παιδιού», (όπως συνέβη πριν λίγα χρόνια), ούτε αρκείται σε θεαματικές εκδηλώσεις, θεατρινιστικές παραστάσεις και διαφημιστικές πανηγύρεις, αλλά θεμελιώνεται σε μια μόνιμη προσφορά και συστηματική φροντίδα για την ορθή, ηθική και πνευματική αγωγή του. Γιατί αν το παιδί έχει γίνει πρόβλημα οξύ στην εποχή μας, τούτο οφείλεται κυρίως εις το ότι η σύγχρονη υλιστική κοινωνία το έχει κατατάξει στα μη παραγωγικά όντα, που πρέπει να ζει από την παραχώρηση και το περίσσευμα των μεγάλων και το έχει παραδώσει σε εμπορικά χέρια.
Έτσι, διαπράττεται εις βάρος του παιδιού το πρώτο αδίκημα, η θεώρησή του ως παραγωγικής μονάδος.
Το δεύτερο μεγάλο αδίκημα εις βάρος του παιδιού είναι η στέρηση της θρησκευτικής αγωγής. Η σύγχρονη υλιστική αντίληψη έχει χαρακτηρίσει το παιδί σαν εμπορικό είδος του οποίου η αξία κρίνεται από το νόμο ζήτησης και προσφοράς. Όλη η αγωγή αποβλέπει στη μεγαλύτερη και ταχύτερη συσσώρευση τεχνικών μόνο γνώσεων και ικανοτήτων ανάλογα προς τις ανάγκες της αγοράς και όχι προς τις απαιτήσεις της προσωπικής ατομικότητας και ψυχοσύνθεσης του παιδιού. Όλοι διακηρύσσουν ότι ο άνθρωπος γεννάται ελεύθερος και πρέπει να αναπτύσσεται και να μορφώνεται μέσα σε ανάλογα πλαίσια, αλλά γεννάται κάθε άνθρωπος εξ ίσου και με το έμφυτο θρησκευτικό συναίσθημα, το οποίο πρέπει να καλλιεργείται και να αναπτύσσεται παράλληλα σύμφωνα με τις εσωτερικές καταβολές και τη φυσική νομοτέλεια, (εφαρμογή του νόμου). Γιατί η μεγαλύτερη δυστυχία στο παιδί είναι η στέρηση της θρησκευτικής καλλιέργειας.
Η θρησκευτική αγωγή δεν αποτελεί καταπίεση και παραβίαση της ψυχικής ελευθερίας του παιδιού, όπως δεν αποτελεί παραβίαση η προσφορά ντυσίματος, διατροφής, υγείας, μόρφωσης και κάθε άλλης υλικής και πνευματικής προσφοράς για την ψυχοσωματική ανάπτυξη και καλλιέργεια του παιδιού. Η θρησκευτική αγωγή αποτελεί βασική και θεμελιακή ανάγκη του παιδιού, η οποία όταν δεν ικανοποιηθεί δημιουργούνται βαθύτατα τραύματα και ψυχαδιανοητικές ανωμαλίες.
Όπως, κατά τον Αριστοτέλη, ο «άνθρωπος φύσει του ειδέναι ορέγεται», έτσι και κατά τον Ιερό Αυγουστίνο «η ψυχή είναι εκ φύσεως θρησκευτική».
Όταν ο ίδιος ο Χριστός λέγει προς όλους τους υπεύθυνους «Άφετε τα παιδιά, έρχεσθαι προς με και μην κολύετε αυτά», ποιος θα τολμήσει να προβάλλει κολλήματα και να τα εμποδίσει; Όταν ο Απ. Παύλος απευθύνεται προς τους γονείς και παραγγέλλει «Εκτρέφετε τα τέκνα ημών εν παιδεία και νουθεσία Κυρίου». Δεν κάνει απλώς μια σύσταση αλλά εκφράζει μια ιστορική αλήθεια η οποία αποτελεί τη βάση και το θεμέλιο κάθε παιδείας.
Κατά τον Πλάτωνα, τρία είναι τα βασικά στοιχεία κάθε αγωγής: Η φύση, ο λόγος και το έθνος. Δηλ. έμφυτος, καταβολή, μάθηση και άσκηση. Και τα τρία αυτά στοιχεία τα προσφέρει, κατά το πλέον γνήσιο, ορθό και τέλειο τρόπο η χριστιανική αγωγή. Όποιος διδάσκεται και γνωρίζει τα «ιερά γράμματα από βρέφους» εκείνος είναι αληθινά και ορθά παιδευμένος άνθρωπος. Κατά τον Πλάτωνα, «ο άνθρωπος παιδείας μέν ορθής, τυχόν και φύσεως, ευτυχούς, θειότατον και ημερότατων ζώον γίγνεται, μη ικανής δε ή μη καλής τροφείς, αγριότατων πάντων».
Πρέπει εδώ, φίλοι αναγνώστες, να επισημάνουμε ότι οι μέχρι σήμερα εκδηλώσεις για το παιδί είναι δια πολιτισμένες από μία νοσηρή νοοτροπία και άθρησκη βιοθεωρία, η οποία αποβαίνει εις βάρος του παιδιού, της οικογένειας και της κοινωνίας. Η νοσηρή αυτή νοοτροπία είναι η λατρεία προς το παιδί. Η ρομαντική εξύμνηση, η δουλική αγάπη, οι τυφλοί στοργή που στηρίζονται δήθεν στον σεβασμό της προσωπικότητας και της ελευθερίας του παιδιού καταλήγουν σε αρνητικές καταστάσεις.
Όπως το δέντρο και το άνθος αν αφεθούν ελεύθερα, ακαλλιέργητα και απροστάτευτα, προσβάλλονται από τα παράσιτα και τις δυσμενείς καιρικές συνθήκες, έτσι και το παιδί έχει απόλυτη ανάγκη προστασίας και ηθικής καλλιέργειας. Το ίδιο συμβαίνει και με τη θρησκευτική αγωγή.
Ο πρώτος και τελειότερος καλλιεργητής της ηθικής και θρησκευτικής συνείδησης του παιδιού είναι οι γονείς. Αυτοί θα μεταγγίσουν στην παιδική ψυχή τα πρώτα θρησκευτικά και λατρευτικά βιώματα και θα οδηγήσουν τα βήματα του παιδιού στο ναό και την Εκκλησία. Αυτοί θα διδάξουν από βρέφους τα ιερά γράμματα που δίνουν την αληθινή σοφία και γνώση. Αυτοί θα οδηγήσουν το παιδί στον αληθινό Χριστό και θα πούν: «Διδάσκαλε, ήνεγκα τον υιόν μου προς σε». Μην παρασυρόμαστε από δημαγωγικά συνθήματα χωρίς καμία εκτελεστική δύναμη και πρακτική αξία, γιατί η εντολή του Κυρίου είναι αιρετή και αυστηρή: «Οράτε μη καταφρονήσετε ενός των μικρών τούτων…». Προσέχετε μην παρασυρθείτε και καταφρονήσετε κανένα παιδί, γιατί μέσα του υπάρχει ένα λαμπρό μέλλον, ένας μεγάλος ηγέτης της Βασιλείας του Θεού.
