Του Ιερέως Παναγιώτου Σ. Χαλκιά
Δεν είναι ανάγκη, φίλοι αναγνώστες, για επαναλαμβάνουμε τη θεμελιακή ιδιότητά μας ως χριστιανών. Της ανάγκης συμπαραστάσεώς μας προς τους πάσχοντες αδερφούς μας.
Αυτό όλοι το ξέρουμε και όλοι το αναγνωρίζουμε ως έκφραση των ψυχικών μας βιωμάτων που προέρχονται από τη συνειδητοποίηση της σχέσης που μας συνδέει και με το Θεό και με των πλησίον.
Είναι αυτονόητο πια το καθήκον να ασκήσουμε τη φιλανθρωπία, τη στιγμή, που φαινόμαστε οπαδοί Εκείνου που: «διήλθεν ευεργετών και ιώμενος» τους ανθρώπους της εποχής Του. Το πρόβλημα ωστόσο δεν είναι αν θα δείξουμε αγάπη στον διπλανό μας, αλλά πώς θα τη δείξουμε, δηλαδή ποιον τρόπο πρέπει να διαλέξουμε για να ανταποκριθούμε στην ανάγκη του άλλου χωρίς να τον ζημιώσουμε.
Το ζήτημα δεν είναι απλό. Πολλές φορές δεν ξέρουμε πώς να συμπεριφερθούμε σε λεπτές περιπτώσεις που καλούμεθα να αντιμετωπίσουμε, με αποτέλεσμα να εκλέγουμε λάθος διεξόδους, που βλάπτουν μάλλον παρά ωφελούν.
Βέβαια, είναι δυνατόν να υποστηριχθεί η άποψη, πως εκείνο που έχει σημασία για μας είναι η ύπαρξη της αγάπης μέσα μας. Αν αυτό συμβαίνει, όλα τα άλλα θέματα είναι δευτερεύοντα, που δεν έχουν πολύ σημασία.
Η άποψη αυτή είναι μονομερής και μονόπλευρη, γιατί αγνοεί την αναγκαιότητα ενός άλλου βασικού παράγοντα στη διαγωγή μας, που η έλλειψή του μπορεί να ματαιώσει και τις πιο άριστες προοπτικές. Και ο παράγοντος αυτός είναι η διάκριση, δηλ. η ικανότητα να κρίνει κανείς σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση πώς πρέπει να ενεργήσει και τι πρέπει να αποφύγει.
Αγάπη χωρίς διάκριση είναι χείμαρρος χωρίς κοίτη, που καταστρέφει και σαρώνει τα πάντα την αχαλίνωτη και ατιθάσευτη ορμή του.
Κατά συνέπεια, η εκδήλωση της αγάπης μας προς το διπλανό μας, πρέπει να φέρει το στοιχείο της διάκρισης αν θέλουμε να είμαστε μέσα στα πλαίσια που προσδιορίζει η χριστιανική και κοινωνική άψογη συμπεριφορά μας προς τον πλησίον. Πολλές φορές η αδιάκριτη εκδήλωση της αγάπης μας θίγει το αντικείμενό της όπως όταν π.χ. βοηθώντας κάποιον, τον να εξευτελίζουμε ταυτόχρονα είτε γιατί τονίζουμε δημόσια τη φτώχεια του, είτε θέλουμε να επιδειχθούμε χρησιμοποιώντας για δόλωμα την ανάγκη του άλλου.
Άλλοτε πάλι η αγάπη χωρίς διάκριση μπορεί να βλάψει αντί να ωφελήσει. Είναι η περίπτωση που βοηθεί κανείς κάποιον, που θα μπορούσε να βοηθήσει ο ίδιος τον εαυτό του δουλεύοντας τίμια όπως όλος ο κόσμος. Γιατί είναι αλήθεια πως πλάι στους πραγματικά φτωχούς υπάρχει και ένα μεγάλο πλήθος από διαφόρους εκμεταλλευτές και απατεώνες του είδους που αποζούν υπολογίζοντας στα φιλάνθρωπα αισθήματα των άλλων χωρίς να εξαναγκάζονται από τίποτε για να βρουν και αυτοί μια δουλειά βιοποριστική.
Ένα αρχαίο κείμενο της Εκκλησίας μας συνιστά στο σημείο αυτό. «Ιδροσάτω εν τη χειρί σου η ελεημοσύνη σου», θέλοντας να τονίσει με πόση προσοχή, σκέψη και κρίση πρέπει να δίνει κανείς τη βοήθειά του κατά τρόπον που θα ωφελήσει εκείνον που θα την δεχθεί.
Η περίπτωση αυτή παρουσιάζεται πολλές φορές σε πρόσωπα που χτυπάνε τις πόρτες μας ή απλώνουν το χέρι στο δρόμο. Κατά κανόνα, τα πρόσωπα αυτά υποδύονται το φτωχό.
Στην ουσία έχουν σαν επάγγελμα την επαιτεία, όπως τουλάχιστον αποδεικνύουν συχνά οι ειδήσεις: λ.χ αόμματος ζητιάνος με Mercedes και οδηγό.. . Γι’ αυτό πρέπει να είναι κανείς πολύ προσεκτικός μπροστά σε παρόμοια φαινόμενα γιατί βοηθώντας τέτοιους ανθρώπους διευκολύνει τον παρασιτισμό της κοινωνίας και την καπηλεία του ιεροτάτου συναισθήματος της αγάπης.
Στις μεγάλες πόλεις υπάρχει τρόπος να διαφύγει κανείς στους κινδύνους αυτούς. Βοηθώντας ιδρύματα που ασκούν οργανωμένα και συστηματικά τη φιλανθρωπία μπορεί να είναι βέβαιος πως τα λεφτά του πιάνουν τόπο. Παιδιά, μαθητές, μαθήτριες, ορφανά και γέροντες προστατεύονται από τα ιδρύματα αυτά, που έχουν ανάγκη της συμπαραστάσεώς μας για να συνεχίσουν το θεάραστο έργο τους.
Βέβαια, με τούτο δεν θέλουμε να πούμε πως πρέπει να ατονίσει η εκδήλωση της αγάπης μας σε μεμονωμένα άτομα, που έχουν την ανάγκη μας. Απλώς, επισημαίνουμε μερικούς κινδύνους, που άμα τους γνωρίζουμε είναι εύκολο και να τους αποφύγουμε, για να είναι ολοκληρωμένη όσο γίνεται η ενέργειά μας και να αποφέρει τους καρπούς και για εμάς που δίδουμε και για εκείνους που παίρνουν.
