Όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν την επιχείρηση που οδήγησε στη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο, ο κόσμος δεν αιφνιδιάστηκε. Η Βενεζουέλα, με τα πελώρια κοιτάσματα πετρελαίου και τη στρατηγική της θέση, βρίσκεται εδώ και χρόνια στο «ραντάρ» της Ουάσιγκτον. Απλώς, αυτή τη φορά, ο παίκτης της Monopoly αποφάσισε να κατεβάσει το πιόνι του πιο αποφασιστικά.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, γνωστός για την προσέγγισή του στο διεθνές παιχνίδι σαν επιχειρηματίας με πιόνι και «χαρτιά τίτλων ιδιοκτησίας», δεν κρύβει τη διάθεσή του για... επεκτατισμό made in America. Μετά τα φλέρτ για αγορά της Γροιλανδίας, τις διαχρονικές εμμονές με την Κούβα και τη διαρκή πίεση προς το Μεξικό — άλλοτε με τοίχους, άλλοτε με συμφωνίες — επιχειρεί να αναδιατάξει την αμερικανική «συνοικία» στο ταμπλό.
Την ίδια ώρα, η Ρωσία συνεχίζει να επεκτείνει τα δικά της όρια στην Ουκρανία, παίζοντας με διαφορετικούς κανόνες αλλά με το ίδιο πνεύμα: στρατιωτική ισχύς, ενεργειακός εκβιασμός, γεωπολιτικό «real estate». Από την Κριμαία έως το Ντονμπάς, ο Πούτιν δεν ρίχνει ζάρια — απλώς τραβάει γραμμές στον χάρτη και τοποθετεί τα δικά του «σπιτάκια».
Η διεθνής σκηνή μοιάζει, λοιπόν, όλο και περισσότερο με ένα τραπέζι Monopoly όπου δύο μεγάλοι παίκτες ανταγωνίζονται για τις πιο κερδοφόρες «εκτάσεις», αδιαφορώντας για τους κανόνες ή για το ποιοι θα μείνουν εκτός παιχνιδιού. Οι μικρότερες χώρες παρακολουθούν εγκλωβισμένες, μη γνωρίζοντας αν θα τους τύχει «φυλακή» ή «πληρώστε 200 δολάρια για να περάσετε απ’ την αφετηρία».
Σε ένα τέτοιο σκηνικό, οι θεσμοί, το διεθνές δίκαιο και οι οργανισμοί θυμίζουν τους κανόνες γραμμένους στο πίσω μέρος του κουτιού: υπάρχουν, αλλά κανείς δεν μπαίνει στον κόπο να τους διαβάσει όταν τα πούλια έχουν ήδη τοποθετηθεί.
Και μέσα σε αυτό το κλίμα, η Ελλάδα βρίσκεται σε μια γειτονιά όπου ο επεκτατισμός δεν είναι θεωρητική έννοια, αλλά καθημερινή απειλή. Η Άγκυρα αμφισβητεί διεθνείς συνθήκες, παίζει με το Δίκαιο της Θάλασσας σαν να είναι κάρτα “Ευκαιρίας” και επιχειρεί να κερδίσει εδάφη και επιρροή με τακτικές που θυμίζουν τις ίδιες “monopolyακές” λογικές των μεγάλων δυνάμεων. Η διαφορά είναι πως εδώ, το ταμπλό δεν είναι χαρτονένιο — είναι η ίδια η Ανατολική Μεσόγειος. Και κάθε απρόβλεπτη κίνηση μπορεί να κοστίσει ακριβά σε όσους επιμένουν να παίζουν με τους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου, ενώ οι άλλοι ρίχνουν τα ζάρια όπως θέλουν.
Ζήσης Μιχ. Πατσίκας
Την ίδια ώρα, η Ρωσία συνεχίζει να επεκτείνει τα δικά της όρια στην Ουκρανία, παίζοντας με διαφορετικούς κανόνες αλλά με το ίδιο πνεύμα: στρατιωτική ισχύς, ενεργειακός εκβιασμός, γεωπολιτικό «real estate». Από την Κριμαία έως το Ντονμπάς, ο Πούτιν δεν ρίχνει ζάρια — απλώς τραβάει γραμμές στον χάρτη και τοποθετεί τα δικά του «σπιτάκια».
Η διεθνής σκηνή μοιάζει, λοιπόν, όλο και περισσότερο με ένα τραπέζι Monopoly όπου δύο μεγάλοι παίκτες ανταγωνίζονται για τις πιο κερδοφόρες «εκτάσεις», αδιαφορώντας για τους κανόνες ή για το ποιοι θα μείνουν εκτός παιχνιδιού. Οι μικρότερες χώρες παρακολουθούν εγκλωβισμένες, μη γνωρίζοντας αν θα τους τύχει «φυλακή» ή «πληρώστε 200 δολάρια για να περάσετε απ’ την αφετηρία».
Σε ένα τέτοιο σκηνικό, οι θεσμοί, το διεθνές δίκαιο και οι οργανισμοί θυμίζουν τους κανόνες γραμμένους στο πίσω μέρος του κουτιού: υπάρχουν, αλλά κανείς δεν μπαίνει στον κόπο να τους διαβάσει όταν τα πούλια έχουν ήδη τοποθετηθεί.
Και μέσα σε αυτό το κλίμα, η Ελλάδα βρίσκεται σε μια γειτονιά όπου ο επεκτατισμός δεν είναι θεωρητική έννοια, αλλά καθημερινή απειλή. Η Άγκυρα αμφισβητεί διεθνείς συνθήκες, παίζει με το Δίκαιο της Θάλασσας σαν να είναι κάρτα “Ευκαιρίας” και επιχειρεί να κερδίσει εδάφη και επιρροή με τακτικές που θυμίζουν τις ίδιες “monopolyακές” λογικές των μεγάλων δυνάμεων. Η διαφορά είναι πως εδώ, το ταμπλό δεν είναι χαρτονένιο — είναι η ίδια η Ανατολική Μεσόγειος. Και κάθε απρόβλεπτη κίνηση μπορεί να κοστίσει ακριβά σε όσους επιμένουν να παίζουν με τους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου, ενώ οι άλλοι ρίχνουν τα ζάρια όπως θέλουν.
Ζήσης Μιχ. Πατσίκας
