ΓΙΑ ΤΗ ΔΟΞΑ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΜΑΣ

Του Ευαγγέλου  Τσιούμα, συνταξ. δασκάλου,                     

πρώην σχολ. συμβούλου Π.Ε.

        Ἀνοίξω τὸ στόμα μου καὶ πληρωθήσεται πνεύματος καὶ λόγον ἐρεύξομαι τῇ βασιλίδι Μητρί - θα ανοίξω το στόμα μου και θα γεμίσει με Άγιο Πνεύμα, για να μπορέσω να απευθύνω λόγια ευλογημένα στη Βασίλισσα Μητέρα - λέει ο υμνογράφος που θέλησε να τιμήσει την Παναγία και να την υμνήσει με ύμνους αντάξιους ως μητέρα του Θεού. Πώς όμως θα μπορούσαν τόσο αυτός όσο και οι άλλοι υμνογράφοι και υμνωδοί να συντελέσουν αυτό το πνευματικότατο  έργο  προς την Παναγία, την Υπερευλογημένη, την Πανάμωμη την υπερδεδοξασμένη, την εκλεκτή του Θεού και Θεοτόκο, χωρίς να έχει κατακλυστεί ο νους τους από  το Άγιο Πνεύμα, όπως λέει και το πρώτο τροπάριο της α΄ωδής του κανόνα του Ακαθίστου Ύμνου, όταν ο ίδιος ο Αρχάγγελος Γαβριήλ κατάπληκτος μπροστά στην ωραιότητα της παρθενίας Της και την υπερλαμπρότητα της αγνότητάς Της, αναφωνεί «ποῖόν σοι ἐγκώμιον προσαγάγω ἐπάξιον - ποιον ύμνο επάξιο να σου προσφέρω»; 

          Έτσι κατόρθωσαν αυτοί οι άνθρωποι, οι  θεοφώτιστοι τρισμέγιστοι φωστήρες, οι μελίρρυτοι ποταμοί της σοφίας, οι γλωσσοχείμαρροι και λεξιπλάστες που γνώριζαν άπταιστα την αρχαία γλώσσα και τη Βυζαντινή Μουσική να συνθέσουν τα ανεπανάληπτα ποιητικά και μουσικά αριστουργήματα, τα οποία περιέχουν έναν τεράστιο λεξιλογικό θησαυρό ουσιαστικών (ἡ γαστὴρ ἐνθέου σαρκώσεως), επιθέτων (ἡ ἐπουράνιος κλῖμαξ), μετοχών (ἡ ἀρρήτως τὸ φῶς γεννήσασα),  παρομοιώσεων (τὸ κλῆμα βλαστοῦ ἀμαράντου) κλπ. ο οποίος αποδίδει το μεγαλείο της εκλεκτής του Θεού, της γυναίκας της ευλογημένης «ἐν γυναιξί» που ενσάρκωσε και ενανθρώπισε τον ίδιο το Θεό και με τα οποία αγαλλιάζεται και καλλωπίζεται πνευματικά η ψυχή των πιστών. 

         Μελετώντας αυτά τα υμνογραφικά αριστουργήματα, σκέφτηκα να παρουσιάσω   αυτόν τον απέραντο λεκτικό πλούτο που αναφέρεται στην Παναγία μας και σε όσους συμπολίτες μας επιθυμούν να γίνουν κοινωνοί  τους, τμηματικά, ανάλογα με τα γεγονότα που έχουν σχέση με Αυτή και τις γιορτές Της, αρχίζοντας από τον Ακάθιστο Ύμνο.

 ΑΚΑΘΙΣΤΟΣ  ΥΜΝΟΣ

ΠΡΟΟΙΜΙΟΝ   

     Ἀειμακάριστος καὶ παναμώμητος (πάναγνη, αναμάρτητη),  ὑπέρμαχος στρατηγός,                                                                                                          νύμφη ἀνύμφευτος (παρθένα, νεαρή κόρη), ἀπειρόγαμος (αυτή  που έχει  απειρία  γάμου, η ανύπαντρη).

1^ο ΜΕΡΟΣ 

Κανόνας,  ᾨδή α΄

     Βασιλίς μήτηρ, Χριστοῦ βίβλος ἔμψυχος (Η Παναγία είναι  το έμψυχο βιβλίο, μέσα στο οποίο βρίσκονται ο Χριστός και το  έργο του. Μέσα από την Παναγία αντιλαμβανόμαστε την παρουσία του),  χαρᾶς δοχεῖον, Ἀδάμ ἐπανόρθωσις (η Παναγία, μέσω της γέννησης του Χριστού, είναι η σωτηρία και η ανανέωση του ανθρώπου - του νέου Αδάμ), τοῦ ᾍδου ἡ νέκρωσις (η Παναγία με τη γέννηση του Ζωοδότη Χριστού είναι η νέκρωση του Θανάτου), τό παλάτιον τοῦ μόνου Βασιλέως, θρόνος πύρινος τοῦ Παντοκράτορος (είναι ο φλογερός, ο θεϊκός θρόνος του Χριστού), κόσμου διάσωσμα (η σωτηρία των ανθρώπων), Ῥόδον τὸ ἀμάραντον (το τριαντάφυλλο που δεν μαραίνεται ποτέ), τὸ μῆλον τὸ εὔοσμον (το μήλο που μοσχοβολά), τὸ ὀσφράδιον τοῦ πάντων Βασιλέως (το άρωμα, η εξαίσια μυρωδιά του βασιλιά των πάντων - του Χριστού), κόσμου διάσωσμα (η σωτηρία του κόσμου) Ἁγνείας θησαύρισμα (πολύτιμος θησαυρός αγνότητας), ἡδύπνοον κρίνον (πνευματική καθαρότητα που ευωδιάζει), θυμίαμα εὔοσμον (θυμίαμα με την εξαίσια ευωδιά), μύρον πολύτιμον.

Στάση Α΄

ΟΙΚΟΙ  Α΄ - Β΄

      Ἡ ἀνάκλησις τοῦ πεσόντος Ἀδὰμ καὶ ἡ λύτρωσις τῶν δακρύων τῆς Εὔας = Η Παναγία, με τη γέννηση του Θεού, συνετέλεσε στην επιστροφή του απομακρυνθέντος  από αυτόν ανθρώπου κοντά του και στη μετατροπή των δακρύων της Εύας (κάθε γυναίκας και κάθε ανθρώπου) σε δάκρυα χαράς.

     Τὸ δυσανάβατον ὕψος ἀνθρωπίνοις λογισμοῖς καὶ τὸ δυσθεώρητον βάθος καὶ ἀγγέλων ὀφθαλμοῖς = Τόση μεγάλη είναι η αξία (αγνότητα και αγιότητα) της Παναγίας μας  που δεν μπορεί να κατανοηθεί από την ανθρώπινη σκέψη, αλλά και από τους ίδιους τους Αγγέλους.

      Ἡ βασιλέως καθέδρα = Η Παναγία είναι ο θρόνος, η κοιλία πουκράτησε το Θεό.  

     Ὁ ἀστήρ ἐμφαίνων τὸν Ἥλιον =  Η Παναγία είναι σαν το πρωινό αστέρι, τον Αυγερινό που προμηνύει την ανατολή  του ήλιου.

      Ἡ γαστὴρ ἐνθέου σαρκώσεως = Η σάρκωση του Θεού  έγινε στην κοιλία Της.

ΟΙΚΟΙ  Γ΄- Δ΄

       Ἡ μύστις βουλῆς ἀπορρήτου = Η Παναγία μυήθηκε στο απόκρυφο θέλημα του Θεού.

      Ἡ πίστις σιγῇ δεομένων = Αυτή είναι η πίστη αυτών που προσεύχονται σιωπηλά.

     Τὸ προοίμιον τῶν θαυμάτων Χριστοῦ = Είναι το πρώτο θαύμα  του Χριστού.

     Τὸ κεφάλαιον τῶν δογμάτων Χριστοῦ = Η Παναγία είναι η βάση της δογματικής διδασκαλίας του Χριστού.

      Ἡ ἐπουράνιος κλῖμαξ δι’ ἧς κατέβη ὁ θεός = Η Παναγία είναι η σκάλα με την οποία κατέβηκε ο Χριστός στη γη.

      Ἡ γέφυρα ἡ μετάγουσα  τοὺς ἐκ γῆς πρὸς οὐρανόν = Η Παναγία είναι η σκάλα με την οποία ανεβαίνουν προς τον ουρανό οι πιστοί.

     Τὸ πολυθρύλητον θαῦμα τῶν ἀγγέλων  καί τὸ πολυθρήνητον τραῦμα  τῶν δαιμόνων =  Η Παναγία θαυμάζεται πολύ από τους αγγέλους, γιατί είναι ένας θρύλος μεγάλων διαστάσεων και προκαλεί πολυθρήνητα και αγιάτρευτα τραύματα στους δαίμονες.

      Ἡ ἀρρήτως τὸ φῶς γεννήσασα  καὶ ἡ μηδένα διδάξασα τὸ “πῶς” = Η Παναγία είναι αυτή που γέννησε το Φως, τον Ιησού Χριστό με τρόπο που δεν μπορεί να ειπωθεί και να κατανοηθεί και που ούτε η ίδια  το είπε σε κανέναν.

      Ἡ τήν γνῶσιν τῶν σοφῶν ὑπερβαίνουσα  καὶ ἡ τάς φρένας τῶν πιστῶν καταυγάζουσα = Η γνώση της Παναγίας είναι τόσο μεγάλη που υπερβαίνει αυτή των σοφών και αυτή που φωτίζει το πνεύμα κάθε πιστού.

ΟΙΚΟΙ  Ε΄- ΣΤ΄

      Τὸ κλῆμα βλαστοῦ ἀμαράντου καὶ τὸ κτῆμα καρποῦ ἀθανάτου  = Η Παναγία  είναι το κλήμα που παρήγαγε  τον αμάραντο βλαστό και το κτήμα που έδωσε τον αθάνατο καρπό (το Χριστό).   

      Ἡ γεωργοῦσα γεωργὸν φιλάνθρωπον  καὶ ἡ φύουσα φυτουργὸν τῆς ζωῆς ἡμῶν = Η Παναγία  κυοφορεί το φιλάνθρωπο γεωργό και  γεννά το Δημιουργό της ζωής μας (το Χριστό).

      Ἡ ἄρουρα ἡ βλαστάνουσα εὐφορίαν οἰκτιρμῶν = Η Παναγία είναι η εύφορη γη που δίνει στους καλλιεργητές της πλήθος καρπών, δηλαδή πληθώρα ευσπλαχνίας.

      Ἡ τράπεζα βαστάζουσα  εὐθηνίαν ἱλασμῶν = Η Παναγία είναι η  τράπεζα που φέρει το Χριστό, την αφθονία της συγχώρεσης και της εξιλέωσης.

      Τὸ θυμίαμα δεκτὸν πρεσβείας   καὶ  τό  ἐξίλασμα παντὸς τοῦ κόσμου =   H Παναγία  διαβιβάζει τις παρακλήσεις της για τη συγχώρεση των ανθρώπων στο Θεό και Εκείνος τις δέχεται ευχαρίστως και συγχωρεί τις αμαρτίες τους.

      Ἡ εὐδοκία θεοῦ πρὸς θνητοὺς   καὶ ἡ παρρησία θνητῶν πρὸς θεὸν =   Οι πιστοί το οφείλουν στην Παναγία ότι ο Θεός  απαντά στους ανθρώπους με ευχαρίστηση και εύνοια αλλά και ότι οι άνθρωποι απευθύνονται σ’ Αυτόν με χαρά και θάρρος. 

Συνεχίζεται