Είναι μία ερώτηση που απασχολεί αρκετούς γονείς και αναφέρεται στην κατάλληλη ηλικία κατά την οποία το παιδί τους μπορεί να προχωρήσει στην εκμάθηση των Αγγλικών ως ξένης γλώσσας. Ως γνωστόν, στα δημοτικά σχολεία η διδασκαλία των Αγγλικών τοποθετείται στην Γ΄ Τάξη ενώ στα πρότυπα πειραματικά δημοτικά σχολεία η εκμάθηση της δεύτερης γλώσσας αρχίζει στην Α΄ Τάξη. Αυτή η διαφοροποίηση έγκειται στο γεγονός ότι τα πειραματικά σχολεία εφαρμόζουν στην πράξη τις νέες παιδαγωγικές θεωρίες, που φιλοδοξούν να εγκατασταθούν στο χώρο της εκπαίδευσης, με σκοπό την εξακρίβωση στοιχείων και την άρτια εξαγωγή αποτελεσμάτων.
Η διδασκαλία στην Α΄ Τάξη είναι μία πρώτη επαφή των μαθητών με το καινούργιο αυτό αντικείμενο γνώσης και στοχεύει αποκλειστικά στην παραγωγή προφορικού λόγου μέσα από το δημιουργικό παιχνίδι, την επίδειξη εικόνων (Flashcards), τη συμμετοχή των μαθητών σε ακουστικές και κινητικές δραστηριότητες, την αναπαραγωγή σύντομων διαλόγων σε δυάδες κ.ο.κ. Με αυτό τον τρόπο ο μαθητής αφομοιώνει γρηγορότερα το νέο αλφάβητο με τις φωνητικές αντιστοιχίες του, μαθαίνει να προφέρει σωστά τις λέξεις και να συνεργάζεται αποτελεσματικά με την μαθητική ομάδα με έτσι ώστε να του δημιουργούνται θετικά συναισθήματα για να οδηγηθεί τελικά με αυτοπεποίθηση στην κατάκτηση της νέας γνώσης. Επομένως, δεν είναι τυχαίο που οι νέες θεωρίες της παιδαγωγικής υποστηρίζουν ότι όσο νωρίτερα ξεκινήσει ο μαθητής την επαφή του με την ξένη γλώσσα τόσο καλύτερα θα προσαρμοστεί στην εκμάθηση της.
Σε αυτό το σημείο είναι απαραίτητο να διευκρινιστεί και ένα άλλο θέμα που αφορά στην άποψη ότι η πρόωρη εκμάθηση της Ξένης Γλώσσας (Foreign Language) είναι πιθανό να δημιουργήσει σύγχυση στους μαθητές και ενδεχομένως να καθυστερήσει ή να εμποδίσει την εκμάθηση της πρώτης γλώσσας. Επιπλέον, υπάρχει η λαθεμένη εντύπωση ότι οι μαθητές καλούνται να μάθουν κάτι σύνθετο και εντελώς άγνωστο προς αυτούς σε μία ηλικία που το προβάδισμα πρέπει να δίνεται αδιαμφισβήτητα στην Μητρική Γλώσσα (Mother Tongue).
Καταρχάς, είναι απαραίτητο να τονιστεί ότι απόψεις σαν αυτές θεωρούνται καθόλα απαρχαιωμένες και αβάσιμες αφού οι σύγχρονες Παιδαγωγικές Θεωρίες σε συνδυασμό με τους κλάδους της Γλωσσολογίας και της Νευροεπιστήμης έχουν αποδείξει τις απεριόριστες δυνατότητες που έχει ο ανθρώπινος εγκέφαλος σε σχέση με τον παράγοντα του χρόνου. Πιο συγκεκριμένα, σε μικρότερες ηλικίες ο εγκέφαλος είναι περισσότερο δεκτικός στη δημιουργία και σταθεροποίηση των νέων δομών1 που τον απαρτίζουν και σε συνδυασμό με τα πολλά και διαφορετικά ερεθίσματα που δέχεται ο μαθητής σχηματίζεται ένα σύνθετο πλέγμα νευρώνων που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους με σκοπό την κατανόηση και επεξεργασία της πληροφορίας. Επομένως, η περίπτωση της σύγχυσης ανάμεσα σε δύο ή και τρείς γλώσσες αποκλείεται για το λόγο ότι ο εγκέφαλος είναι δομημένος με τρόπο που να μην συγχέει τις πληροφορίες μεταξύ τους αλλά να τις ταξινομεί. Τέλος, η λέξη κλειδί, που αναφέρθηκε και πρωτύτερα, είναι ο χρόνος μέσα στον οποίο είναι απαραίτητο να λάβει χώρα η παραπάνω διαδικασία με σκοπό να αναπτύξει ο μαθητής τη γνωστική λειτουργία στο μέγιστο βαθμό.
Ένα παράδειγμα που φανερώνει τη δυναμική του εγκεφάλου αναφέρεται στα δίγλωσσα παιδιά (Bilingual) των οποίων οι οικογενειακές συνθήκες είναι δομημένες έτσι ώστε να μαθαίνουν δύο γλώσσες ως μητρικές2. Οι έρευνες που έχουν γίνει για να μελετήσουν αυτό το φαινόμενο έδειξαν ότι οι δίγλωσσοι είναι ‘’εξοπλισμένοι’’ με ποιο σύνθετες γνωστικές και συμπεριφορικές λειτουργίες πράγμα που τους επιτρέπει να μαθαίνουν ξένες γλώσσες ευκολότερα, να ανταπεξέρχονται και να δίνουν λύσεις σε σύνθετες καταστάσεις και προβλήματα, να εκτελούν διαφορετικά καθήκοντα ταυτόχρονα κ.ο.κ. Συνολικά έχει παρατηρηθεί ότι η διγλωσσία αυξάνει το δείκτη νοημοσύνης των ατόμων στα οποία δίνεται η ευκαιρία να εμπλουτίσουν τις γνώσεις και εμπειρίες τους που αποκομίζουν από την επικοινωνία με περισσότερους και διαφορετικούς ανθρώπους. Ωστόσο πέρα από τους δίγλωσσους, τα οφέλη αυτά μπορούν να καρπωθούν, ίσως σε λιγότερη ένταση, και όσοι γνωρίζουν μία δεύτερη ή τρίτη γλώσσα σε επίπεδο επάρκειας (Proficient Level).
Ολυμπία Πατινέα
Καθηγήτρια Αγγλικών
Πτυχιούχος Αγγλικής Γλώσσας & Φιλολογίας Α.Π.Θ
olympiapatinea@yahoo.gr
1 (Κάτσιου-Ζαφρανά Μ. 2000) Εγκέφαλος και Εκπαίδευση
2 Το ΒΗΜΑ Science. Δύο γλώσσες, δύο εγκέφαλοι. Δημοσίευση: Κυριακή 10/06/2012
