Στην πρώτη δεκαετία της θητείας μου ως Σχολικού Συμβούλου πάρα πολλές φορές έτυχε να έρχονται στο γραφείο μου γονείς και με παρακαλούσαν να αναβάλουμε την (υποχρεωτική) φοίτηση του παιδιού τους στο δημοτικό σχολείο με τη δικαιολογία ότι το παιδί τους ήταν ανώριμο και θα ήθελαν να εξακολουθήσει να επαναλάβει τη φοίτησή του στο νηπιαγωγείο.
Σ’ αυτές τις περιπτώσεις, και εφόσον δεν υπήρχαν δικαιολογητικά ιατρικά, που να στηρίζουν το αίτημά τους, έπρεπε να δώσω κάποια λύση. Πήγαινα λοιπόν στο νηπιαγωγείο του παιδιού, ενημερωνόμουν από την οικεία νηπιαγωγό, έβλεπα και προσωπικά το νήπιο και αν έκρινα απαραίτητο εφάρμοζα και κάποια τεστ (π.χ., σταθμισμένα τεστ νοημοσύνης γι’ αυτήν την ηλικία κατάλληλα, στοιχειώδεις δεξιότητες, όπως αν μπορεί να πιάσει το αριστερό του αυτί με το δεξί του χέρι περνώντας το πίσω από το σβέρκο του και αντίθετα το δεξί του αυτί με το αριστερό του χέρι, ν’ ανέβει μια κανονική σκάλα με διασκελισμό, όπως ένα ώριμο νήπιο, και όχι να πατεί το σκαλί και να φέρνει μετά και το άλλο του πόδι στο ίδιο σκαλί και άλλα ακόμη παρμένα από ξένη κυρίως σχετική βιβλιογραφία), οπότε παρακαλούσα εγγράφως τη νηπιαγωγό να το δεχτεί στο νηπιαγωγείο και την επόμενη σχολική χρονιά (τότε δεν υπήρχαν νηπιαγωγοί Σχολικοί Σύμβουλοι).
Αυτά όλα, φυσικά, τα μετερχόμουν με προσωπική ευθύνη, γιατί δεν με κάλυπτε η σχετική νομοθεσία.
Καλύφθηκε ένα κενό
Δύο επιστήμονες όμως η κ. Λωρέττα Θωμαΐδου, παιδίατρος αναπτυξιολόγος και ο κ. Στέλιος Μαντούδης, εργοθεραπευτής από το Ιατρείο Αναπτυξιακής Παιδιατρικής του νοσοκομείου Παίδων «Αγία Σοφία» επινόησαν ένα ανιχνευτικό τεστ με στόχο να αντιμετωπιστούν έγκαιρα αναπτυξιακά προβλήματα. Οι παραπάνω επιστήμονες μας λένε:
«Από πλήθος παιδαγωγικών μελετών φαίνεται ότι η Προσχολική Εκπαίδευση μικρών παιδιών στους Παιδικούς Σταθμούς και στα Νηπιαγωγεία, όταν γίνεται σταθερά από ειδικευμένους παιδαγωγούς αυξάνει σημαντικά την ετοιμότητα των παιδιών» (εννοείται για την είσοδό τους στο δημοτικό σχολείο). «Πέραν όμως αυτών των δύο κριτηρίων, της ηλικίας και της Προσχολικής Αγωγής σημαντικά κριτήρια σχολικής ετοιμότητας εκ μέρους των παιδιών αποτελούν και τα παρακάτω:
-Η συναισθηματική σταθερότητα
-Η γνωστική ικανότητα, που δηλώνει την ικανότητα επίλυσης προβλημάτων, τη σύνθετη και αφηρημένη σκέψη και την κρίση
-Οπτικοκινητική αντίληψη (αναγκαία για την αναγνώριση του σχήματος των γραμμάτων και τη γραφή)
-Το επίπεδο προσοχής, τα κίνητρα και τη διάθεση για μάθηση
Το τεστ μπορεί, και μάλλον πρέπει να γίνεται, σε όλα τα νήπια που φοιτούν στα νηπιαγωγεία και πρόκειται προσεχώς να φοιτήσουν στην Α΄ τάξη του δημοτικού σχολείου. Ιδανικός χρόνος είναι ο Απρίλιος, γιατί αν τα τεστ δώσουν οριακά αποτελέσματα, τότε δίνεται χρόνος στους γονείς να φροντίσουν για εκπαιδευτικές παρεμβάσεις υπέρ της θεραπείας των παιδιών τους.
Το Α΄ τεστ, ελέγχει 4 πρακτικές και 4 λεκτικές ικανότητες. Παράλληλα ελέγχει την υπερκινητικότητα και τη συγκέντρωση της προσοχής του νηπίου (με δύο συμπληρωματικές κλίμακες που διαθέτει). Το τεστ είναι αξιόπιστο, δε δίνει ψευδώς θετικά ή ψευδώς αρνητικά αποτελέσματα. Η διάρκεια εφαρμογής του είναι μόλις 10-15 λεπτά. Αυτή η συντομία του δίνει την ευκαιρία στον εξεταστή να ελέγχει πολλά νήπια σε λίγο χρόνο.
Το τεστ εφαρμόζεται από παιδιάτρους ή άλλους επαγγελματίες της υγείας. Τα αποτελέσματά του βγαίνουν αυτόματα απ’ αυτόν που εφαρμόζει το τεστ αυτόματα σε ηλεκτρονικό υπολογιστή, γεγονός που ελαχιστοποιεί το υποκειμενικό στοιχείο του εξεταστή και εξασφαλίζει αντικειμενικότητα της δοκιμασίας.
Απ’ όσο γνωρίζουμε, στη χώρα μας δε γίνεται κάποια εξέταση, γενικά για όλα ανεξαιρέτως τα παιδιά που μπαίνουν στην Α΄ τάξη του δημοτικού σχολείου, προκειμένου να εξεταστεί η ετοιμότητά τους για φοίτηση. Μοναδικό κριτήριο εισόδου τους στην Α΄ τάξη του δημοτικού σχολείου είναι η χρονική τους ηλικία. Σε όλες σχεδόν τις ευρωπαϊκές χώρες καθώς και στις ΗΠΑ ελέγχεται η ετοιμότητά τους (η ωριμότητά τους) για φοίτηση στην Α΄ τάξη του δημοτικού σχολείου με διάφορους θεσμοθετημένους τρόπους.
Όπως πολύ καλά λέει η κ. Θωμαΐδη και ο κ. Μαντούδης που επινόησαν το παραπάνω ανιχνευτικό τεστ, «αποτελεί βασικό αναπτυξιακό ορόσημο η έναρξη της σχολικής φοίτησης, που σηματοδοτεί όχι μόνο την ακαδημαϊκή πορεία των παιδιών μας αλλά και τη γενικότερη επιτυχία τους στη ζωή. Γι’ αυτό και είναι πολύ σημαντικό να μπορούμε να ελέγξουμε με αντικειμενικότητα και ασφαλή τρόπο τη σχολική ετοιμότητα και επάρκεια των παιδιών μας πριν αρχίσουν το σχολείο, έτσι ώστε να έχουμε τη δυνατότητα να αναγνωρίζουμε έγκαιρα τα παιδιά εκείνα που δεν είναι ακόμη έτοιμα να αρχίσουν το σχολείο και να προλάβουμε την εκδήλωση μαθησιακών δυσκολιών αργότερα με όλες τις αρνητικές τους συνέπειες.
Πολλές από αυτές τις αρνητικές συνέπειες της σχολικής αποτυχίας είναι άμεσα συνδεδεμένες με την πρώιμη και μη ενδεδειγμένη έναρξη της σχολικής φοίτησης. Το γεγονός αυτό καθιστά αναγκαίο και στη δική μας χώρα τον προληπτικό έλεγχο της σχολικής ετοιμότητας σε όλα τα φυσιολογικά παιδιά πριν αρχίσουν το σχολείο, όπως γίνεται σε άλλες χώρες υποχρεωτικά» (Εφημ. ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, Τρίτη 2 Ιανουαρίου 2007).
Το παραπάνω τεστ σταθμίστηκε εξ ολοκλήρου στη χώρα μας σε πληθυσμό 2.500 φυσιολογικών παιδιών και ελέγχει πρώιμες μαθησιακές ικανότητες σε παιδιά που παρακολουθούν νηπιαγωγείο. Το τεστ αυτό προτείνεται από την Παιδιατρική Εταιρία να γίνεται προληπτικά σε όλα τα φυσιολογικά παιδιά, πριν αρχίσουν το σχολείο. Είναι το πρώτο ελληνικό τεστ Ανίχνευσης της Σχολικής Ετοιμότητας και δεν πρόκειται για τεστ νοημοσύνης.
Κλείνουμε το σημείωμά μας με μια πολύ παρήγορη πληροφορία: Μπορεί το πρόβλημα για το οποίο μιλήσαμε να μην έχει απόλυτα τακτοποιηθεί, ωστόσο όμως τα τελευταία χρόνια αντιμετωπίζεται, αν όχι απόλυτα, αλλά αρκετά δραστικά: Το παιδί για να εγγραφεί στην Α¨ τάξη του Δημοτικού σχολείου εκτός από πιστοποιητικό γεννήσεως πρέπει να έχει φοιτήσει και στο Νηπιαγωγείο και μάλιστα να έχει κριθεί ότι είναι σε θέση να φοιτήσει στην Α΄ τάξη του Δημοτικού. Από τη νηπιαγωγό παρέχεται σχετική βεβαίωση, βάση κάποιων κριτηρίων που προβλέπονται από το Νόμο. Αν δεν κρίνεται ώριμο επαναλαμβάνει τη φοίτηση στο Νηπιαγωγείο αυτοδικαίως.
Αν βέβαια μ’ αυτόν τον τρόπο καλύπτονται όλες εκείνες οι πτυχές της νηπιακής προσωπικότητας, που ανιχνεύει το τεστ των κ.κ. Θωμαΐδη και Μαντούδη δεν το γνωρίζουμε.
