Γράφει ο Χρήστος Α. Αποστολίδης*
Όπως είναι γνωστό με τη ρητή διάταξη του άρθρου 21 παρ. 2 του Συντάγματος οι Πολύτεκνες Οικογένειες «έχουν δικαίωμα ειδικής φροντίδας από το Κράτος». Το χρέος αυτό καθίσταται, ιδιαίτερα στη σημερινή εποχή, εξόχως επιτακτικό, ενόψει της αυτονόητης και αναμφίβολης πλέον αλήθειας ότι ένας από τους βασικούς παράγοντες που δεν έχει επέλθει στη Χώρα μας ρήξη του κοινωνικού ιστού, εξαιτίας της μακροχρόνιας, βαθειάς και επώδυνης οικονομικής κρίσης, είναι η Οικογένεια, κυρίως δε η Πολύτεκνη Οικογένεια.
Δυστυχώς όμως η πραγματικότητα μας διαψεύδει και αντί οι πολύτεκνοι να λαμβάνουν ειδική φροντίδα από το Κράτος κατά την ξεκάθαρη συνταγματική επιταγής, εντούτοις γίνονται δέκτες ειδικής (δυσμενούς πολλές φορές) μεταχείρισης που υπερβαίνει την όποια κοινή λογική.
Το φως της δημοσιότητας είδε η περίπτωση ενός υπερπολύτεκνου συμπολίτη μας πατέρα 16 παιδιών ο οποίος προσέφυγε στο Συμβούλιο της Επικρατείας για να ακυρωθεί ο φόρος που του είχε καταλογιστεί το έτος 2014. Ισχυρίστηκε ότι από τα 16 παιδιά του τα 12 ζουν μαζί του και συνεπώς στερείται φοροδοτικής ικανότητας αδυνατώντας να καταβάλει τον φόρο εισοδήματος, γιατί το ποσό αυτό δαπανήθηκε στο σύνολό του για την κάλυψη των απαραίτητων αναγκών αξιοπρεπούς διαβίωσης της οικογένειάς του. Ο υπερπολύτεκνος ζητούσε από τη Δικαιοσύνη να ακυρωθεί ο προσδιορισμός του φόρου που του καταλογίστηκε σύμφωνα με το εκκαθαριστικό σημείωμα, επιχειρηματολογώντας ότι είναι προδήλως αντισυνταγματική (αντίθετη στα άρθρα 2, 4 και 21 του Συντάγματος) η παράλειψη της πολιτείας να λάβει ειδική μέριμνα για τους πολύτεκνους, υπό τη μορφή της θέσπισης αφορολόγητου ορίου στα ετήσια εισοδήματά του. Προς επίρρωση της θέσης του επικαλούνταν διεθνείς νομοθετικούς κανόνες, όπως η Διεθνής Σύμβαση για τα δικαιώματα του παιδιού κλπ.
Λόγω της σπουδαιότητάς του το όλου ζητήματος, η υπόθεση εισήχθη στην Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας, το οποίο με την υπ’ αριθμ. 1087/2017 απόφασή του απέρριψε την υπό κρίση προσφυγή με την επιχειρηματολογία ότι μπορεί να μην προβλέπεται ειδικό αφορολόγητο όριο στα εισοδήματα των πολυτέκνων οικογενειών, πλην όμως η πολιτεία έχει φροντίσει και θεσπίσει ειδικά αφορολόγητα επιδόματα (π.χ στήριξης τέκνων), εκπτώσεις επί του αναλογούντος φόρου κλπ. Στα πλαίσια αυτά η απόφαση επισημαίνει ότι η νομοθεσία για τα επιδόματα των πολύτεκνων οικογενειών σε συνδυασμό με τις γενικές διατάξεις της νομοθεσίας περί φορολογίας εισοδήματος, οι οποίες θεσπίζουν, αντί αφορολόγητου ποσού την έκπτωση δαπανών από το ποσό του εκάστοτε οφειλόμενου φόρου συνθέτουν ένα σύστημα ρύθμισης της κρατικής μέριμνας υπέρ των πολυτέκνων, σύστημα το οποίο λαμβανομένης υπόψη και της δυσμενέστατης δημοσιονομικής συγκυρίας κατά το επίμαχο έτος (2014) δεν υπερβαίνει τα συνταγματικά όρια εντός των οποίων έχει την ευχέρεια να κινηθεί ο νομοθέτης. Συνεπώς καταλήγει η δικαστική απόφαση οι νομοθετικές διατάξεις που συγκροτούν το φορολογικό σύστημα για τους πολύτεκνους δεν είναι αντίθετες στα άρθρα 2, 4 και 21 του Συντάγματος.
Δεν μπορώ να πω ότι συμφωνώ με την παραπάνω απόφαση, παρότι σέβομαι την δικανική κρίση. Εν προκειμένω έχω την αίσθηση ότι τίθεται σοβαρό ζήτημα αναζήτησης του μέτρου. Πώς είναι δυνατόν να εξομοιώνονται φορολογικά όλοι οι πολίτες και οι άγαμοι ή οι γονείς ενός ή δύο παιδιών να αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο, όπως οι πολύτεκνοι ή ακόμη περισσότερο οι υπερπολύτεκνοι, χωρίς να υπάρχει κάποια ειδική νομοθετική πρόβλεψη κλιμακωτής θέσπισης αφορολόγητου ορίου ανάλογα με τον αριθμό των τέκνων ; Για πια στήριξη τέκνων ή όποιες εκπτώσεις φόρου μπορεί να γίνει λόγος, όταν όλα αυτά έχουν χαθεί κάτω από το βάρος των μνημονίων και της λιτότητας ;
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι δημογραφικά οι στιγμές είναι κρίσιμες και υφίσταται ένα σοβαρό εθνικό ζήτημα, που όμως δεν τυγχάνει της δέουσας προσοχής και σοβαρότητας. Όμως, δεν υπάρχει πλέον ούτε δευτερόλεπτο για χάσιμο. Απαιτείται να χαραχτεί ένα διακομματικό στρατηγικό σχέδιο άμεσης δράσης μέσω παροχής κοινωνικών και φορολογικών κινήτρων που θα οδηγήσουν σε αύξηση των γεννήσεων. Τρόποι υπάρχουν ακόμη και σε καιρούς μνημονίων, αρκεί να υπάρχει βούληση και διάθεση.
Δικηγόρος
Παρ’ Αρείω Πάγω
Υπ. Διδάκτωρ
Νομικής Σχολής Α.Π.Θ
