Γράφει ο Θωμάς Γαβριηλίδης
1. Ένα ψήγμα χρυσού κι
απ’ την άμμο της Λιβύης
2. ελαφρότερο, ρινισμένο
από δόντια σιδερένια
3. κι ανέγγιχτο από
φλόγα, τοσοσδά
ποντικούλης
4. το κατάπιε και βαρυστομάχιασε.
5. Η κοιλιά του σερνόταν ολόκληρη
κι αργοπόδη
6. κατάντησε τον ταχύτατο. Κι όταν πιάστηκε,
7. με τομή μεσ’ απ’ το στομάχι παρθήκαν
τα κλεμμένα.
8. Είσαι συνεπώς, Χρυσέ, και στα ζώα
συμφοράς η αιτία.
ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ ΚΕΙΜΕΝΟ Ε.Ζ. ΙΧ, 310
1. Ψήγμ’ άπυρον χρυσοίο σιδηρείων
υπ’ οδόντων
2. ρινηθέν, Λιβυκής κουφότερον ψαμάθου,
3. μυς ολίγος βαρύ δείπνον εδαίσατο,
πάσα δε νηδύς
4. συρομένη βραδύπουν θήκε τον ωκύτατον.
5. Ληφθείς δ’ εκ μεσάτης ανετέμνετο κλέμματα
γαστρός
6. ης άρα κην αλόγοις, χρυσέ, κακού πρόφασις.
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ – ΣΧΟΛΙΑ
Ο επιγραμματοποιός Αντίφιλος ο Βυζάντιος (1ος αι. μ.Χ. τότε που ακόμη η αρχαία ελληνική πόλη Βυζάντιο, δεν είχε γίνει Κωνσταντινούπολη) εμπνέεται από αρχαίο μύθο, απ’ τον οποίο βγαίνει το συμπέρασμα ότι ο χρυσός είναι πηγή συμφορών όχι μόνο για τους ανθρώπους (ζώα λογικά), αλλά και για τα υπόλοιπα ζώα (ζωντανά) της γης που θεωρούνται άλογα (στερούμενα λογικής…).
Αυτό βέβαια δεν το ήξερε ο μικρούλης ποντικός (ο ολίγος μυς) όταν βρήκε ένα ψήγμα χρυσού (ένα ρίνισμα, έναν κόκκο) ελαφρότερο κι από τον κόκκο της άμμου της Λιβύης, της Αφρικής, που είναι εντελώς αφυδατωμένος λόγω του εκεί θερμού κλίματος, και τον έφαγε, με συνέπεια το στομάχι του να φουσκώσει και η κοιλιά του να σέρνεται (!) στη γη και να γίνει αργοκίνητος, ενώ από τη φύση του είναι ταχύτατος.
Κι έτσι λόγω βραδυπορίας πιάστηκε γρήγορα και έπειτα από υποχρεωτική εγχείρηση στομάχου ο λαίμαργος (κλέφτης) ποντικούλης υποχρεώθηκε να επιστρέψει όλα όσα είχε υφαρπάσει μέχρι τότε και τα είχε αποθησαυρίσει μέσα στην κοιλιά του. «Ο έχων ώτα ακούειν, ακουέτω!». Κι έτσι αποδείχτηκε ότι το χρυσάφι, δηλαδή η υπερβολική αγάπη για το χρήμα, είναι πηγή συμφορών όχι μόνο για τους ανθρώπους αλλά και για τα ζώα, που γδέρνονται και ξεδοντιάζονται για να γίνει η γούνα και το ελεφαντόδοντο χρυσός…
ΜΥΕΣ ΚΑΙ ΓΑΛΑΙ – ΟΙ ΠΟΝΤΙΚΟΙ ΚΑΙ
ΟΙ ΓΑΤΕΣ (ΑΙΣΩΠΕΙΟΣ ΜΥΘΟΣ)
Μυσί και γαλαίς πόλεμος ην. Αεί δε οι μύες ηττώμενοι, επειδή συνήλθον εις ταυτόν, υπέλαβον ότι δι’ αναρχίαν τούτο πάσχουσιν, όθεν επιλεξάμενοι τινάς εαυτών στρατηγούς εχειροτόνησαν. Οι δε βουλόμενοι επισημότεροι των άλλων φανήναι κέρατα κατασκευάσαντες εαυτοίς συνήψαν. Ενστάσης δε της μάχης, συνέβη πάντας τους μύας ηττηθήναι. Οι μεν ουν άλλοι πάντες επί τας οπάς καταφεύγοντες ραδίως εισέδυνον, οι δε στρατηγοί μη δυνάμενοι εισελθείν δια τα κέρατα αυτών συλλαμβανόμενοι κατησθίοντο.
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ – ΣΧΟΛΙΑ
Όπως φαίνεται από τις διάφορες «ιστορίες» για ποντικούς (μυς) σπιτικούς ή αρουραίους (αγροτικούς), οι περιπέτειές τους άρεσαν τόσο στους αρχαίους Έλληνες όσο και στους Νεοέλληνες, και μάλιστα όχι μόνο σ’ αυτούς, αν θυμηθούμε τον Μίκυ Μάους που είναι και στις μέρες μας γνωστός σε όλη σχεδόν την Υφήλιο.
Αφού λοιπόν, με την ευκαιρία που μας έδωσε το επίγραμμα του Αντίφιλου του Βυζάντιου, είδαμε τα συμπεράσματα που βγαίνουν από τη σχέση των ποντικών με τον χρυσό, ας δούμε και τα αντίστοιχα που βγαίνουν από τη σχέση τους με την εξουσία, παίρνοντας αφορμή από τον μύθο του Αισώπου, που παρουσιάστηκε πιο πάνω.
Ο πόλεμος των ποντικών με τις γάτες, ένας πόλεμος για ζωή και για θάνατο, είναι γνωστό ότι είναι ασταμάτητος και πάντα νικημένοι είναι οι ποντικοί, επειδή είναι μικρότεροι και πιο αδύναμοι – έχουμε υπόψη μας τους σπιτικούς μυς και όχι τους αρουραίους ή εκείνους των υπονόμων, που συχνά τους φοβούνται όχι μόνο οι γάτες αλλά και οι σκύλοι.
Οι σπιτικοί λοιπόν ποντικοί, σύμφωνα πάντα με τον αισώπειο μύθο, επειδή κατέληξαν στο συμπέρασμα, έπειτα από σύσκεψη, πως οι συνεχείς ήττες τους οφείλονταν στην απουσία ηγετών, αποφάσισαν και διάλεξαν κάποιους από τους σύνεδρους (σίγουρα εκείνους που τους είχαν εντυπωσιάσει με το παράστημά τους σε κάποια τηλεοπτική εκπομπή) και τους έχρισαν στρατηγούς.
Οι νεοεκλεγέντες στρατηγοί των ποντικών το πρώτο θέμα, που αποφάσισαν να λύσουν στην πρώτη και μοναδική σύσκεψή τους, ήταν το τί θα φορέσουν για να ξεχωρίζουν από τους άλλους τους απλούς πολίτες. Αποφάσισαν λοιπόν και κατασκεύασαν κέρατα και τα προσάρμοσαν στα κεφάλια τους έτσι ώστε ούτε οι ίδιοι να μην μπορούν να τα βγάλουν. Τα φορούσαν και καμάρωναν και πίστευαν ότι οι γάτες δεν θα τολμούσαν ποτέ πια να τους επιτεθούν. Αλλά οι γάτες, όταν πείνασαν, τους επιτάθηκαν, και οι ποντικοί, ως απροετοίμαστοι πάλι για πόλεμο, τράπηκαν σε άτακτη φυγή και χώθηκαν στις κρυψώνες τους και οι μόνοι που έμειναν απ’ έξω και φαγώθηκαν απ’ τις γάτες ήταν οι στρατηγοί, που λόγω κεράτων δεν χωρούσαν στις παλιές, και λόγω απερισκεψίας δεν είχαν κατασκευάσει νέες κρυψώνες.
«ΠΑΝΤΑΣ ΤΟΥΣ ΜΥΑΣ…»
Στο αρχαίο κείμενο του αισώπειου μύθου βλέπουμε την αιτιατική του πληθυντικού του τριτόκλιτου ουσιαστικού ο μυς, γεν. του μυός, να σχηματίζεται με κατάληξη -ας (τους μύας) αντί του κανονικού τύπου της αττικής διαλέκτου, που διδαχτήκαμε στα Σχολεία «τους μυς», κάτι που μαρτυρεί ότι στην Ελληνιστική Κοινή ανάμεσα στα διάφορα ανώμαλα ρήματα και ουσιαστικά, που η κλίση τους είχε απλοποιηθεί, συγκαταλέγονταν και το τριτόκλιτο ουσιαστικό ο μυς, το οποίο στη Γραμματική της Αττικής Διαλέκτου σημειώνεται ότι πρέπει να κλίνεται όπως το επίσης τριτόκλιτο ουσιαστικό η δρυς.
