Κύριε η εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσα γυνή….»
Γράφει ο
Παναγιώτης
Παπαδόπουλος
Φιλόλογος
Κάθε χρόνο τη Μ. Εβδομάδα οι χριστιανοί πηγαίνουν να ακούσουν το τροπάριο της Κασσιανής. Είναι ένας μακροσκελής εκκλησιαστικός ύμνος (Δοξαστικό των Αποστίχων )και ψέλνεται τη Μ. Τρίτη το βράδυ. Η ένταξή του στην Μ. Ε έχει το δικό του εκκλησιαστικό και ιστορικό συμβολισμό.1
Βρισκόμαστε στο έτος 830. Το Βυζάντιο ζει μέρες δόξας ύστερα από τους νικηφόρους πολέμους του Αυτοκράτορα Μιχαήλ Β ΄ Τραυλού εναντίον των Αράβων. Όταν ο γιος του Θεόφιλος διαδέχτηκε τον πατέρα του μετά το θάνατο του 829. η μητριά του Ευφροσύνη θεώρησε ότι ο γιος της έφτασε σε ηλικία γάμου ήθελε να τον παντρέψει. Συγκέντρωσε στα Ανάκτορα του Βυζαντίου τις ωραιότερες θυγατέρες των αρχοντικών οικογενειών για να διαλέξει ο γιος της τη μέλλουσα νύμφη στην οποία και θα δώσει το βασιλικό σκήπτρο. Τη συγκεκριμένη ημερομηνία η μεγάλη αίθουσα του Παλατιού στην Κωνσταντινούπολη έχει γεμίσει από τους ανθρώπους της ανακτορικής αυλής και το πλήθος των καλεσμένων. Την ημέρα εκείνη θα γίνει η επιλογή της πριγκίπισσας και μελλοντικής αυτοκράτειρας του Βυζαντίου. Κατάλληλοι κήρυκες ενημέρωσαν τους κατοίκους του Βυζαντίου για το μεγάλο γεγονός. Από πολλές μέρες πριν είχαν ενημερωθεί και οι δώδεκα οικογένειες που θα συνόδευαν τις νεαρές θυγατέρες τους στη μεγάλη τελετή.
Αφού όλα ήταν έτοιμα και οι υποψήφιες νύφες πήραν τη θέση τους ο Θεόφιλος κρατώντας το σκήπτρο στα χέρια του άρχισε μαζί με τη μητέρα του να περνάει μπροστά από την κάθε κοπέλα. Ως κριτήρια ήσαν η ομορφιά και η πνευματική κατάρτιση της υποψήφιας.
Κάποια στιγμή έφτασε σε μια κοπέλα για την οποία η κριτική όλων ήταν ευνοϊκή λόγω της ομορφιάς της και το ήθος της. Η μητέρα του Θεοφίλου αυτήν θεωρούσε κατάλληλη για νύφη της. Ο Θεόφιλος άνοιξε ένα σύντομο διάλογο μαζί της. Η αγωνία όλων έχει κορυφωθεί. Όλοι πίστεψαν ότι σε αυτήν θα επιδώσει το σύμβολο της βασιλικής εξουσίας. Ο Θεόφιλος εξεπλάγη από την ομορφιά της. Θέλησε όμως να διαπιστώσει και την πνευματικότητά της αν συμβάδιζε με την ομορφιά της. Δεν έδωσε το σκήπτρο σε αυτήν. Αμέσως μετά το δίνει στην επόμενη υποψήφια, τη Θεοδώρα. Τι μεσολάβησε όμως. Ο Θεόφιλος τη ρώτησε: « Ως άρα δια γυναικός ερρύη τα φαύλα.» που σημαίνει ότι είσαι πολύ όμορφη αλλά δεν παύει να είσαι γυναίκα από την οποία προήλθαν όλα τα κακά του κόσμου και εννοούσε την Εύα. Εκείνη όμως πολύ εύστροφη του απάντησε: «Αλλά και δια γυναικός πηγάζει τα κρείττω » και η υποψήφια εννοούσε την Παναγία από την οποία προήλθαν τα καλά, δηλαδή ο Χριστός. Η τελετή τελείωσε. Η απορριφθείσα νεαρή γυναίκα η οποία έχασε τον τίτλο ονομαζόταν Κασσία, Ίσως αυτό να ήταν και θέλημα του Θεού. Την Κασσία την κέρδισε η εκκλησία. Μετά την τελετή έφυγε και έγινε μοναχή στο μοναστήρι το οποίο η ίδια ίδρυσε και μετονομάστηκε σε Κασσιανή.2
Τη Μ. Τρίτη το βράδυ η εκκλησία μέσα από το δικό της τροπάριο και μέσα από αυτό η εκκλησία μας προβάλλει την ειλικρινή μετάνοια της γυναίκας εκείνης που λίγο πριν από το Πάθος την έσωσε ο Χριστός από τον λιθοβολισμό. Εκείνη πήγε και βρήκε το Χριστό και από ευγνωμοσύνη, του άλειψε τα πόδια με αρώματα και γονατιστή σκούπιζε με τα μαλλιά της σκούπιζε τα δάκρυά της. Αυτή είναι η Πόρνη του Ευαγγελίου που ζει στα χρόνια του Χριστού. Δεν έχει καμία σχέση με την Κασσιανή η οποία εξελίχθηκε σε σπουδαία υμνογράφο της εκκλησίας. Πολλοί είναι οι ύμνοι που κατέγραψε μεταξύ των οποίων και το τροπάριο: «Κύριε, η εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσα γυνή….» Τα έργα της νεαρής ποιήτριας διακρίνονται για την πρωτοτυπία και τη ζωντάνια τους. 3
Ο Θεόφιλος είχε αγαπήσει την Κασσιανή την ημέρα της επιλογής. Ο εγωισμός του έπνιξε το συναίσθημα της αγάπης προς την Κασσιανή. Πέρασαν χρόνια και μετά το γάμο του με τη Θεοδώρα την έψαχνε στα μοναστήρια. Όταν κάποτε έμαθε για αυτή πήγε στο μοναστήρι της να τη συναντήσει. Παρά την απαγόρευση που του συνέστησαν οι μοναχές εκείνος προχώρησε με το άλογό του μέσα. Βρήκε το κελί της , ενώ εκείνη κρύφτηκε. Ο Θεόφιλος άνοιξε το συρτάρι της και βρήκε κάποιο ποίημα. Πρόσθεσε σε αυτό μια έκφραση και έφυγε. Το κείμενο που βρήκε είναι το τροπάριο της Κασσιανής. Πρόσθεσε τη φράση. «Ων εν τω Παραδείσω Εύα το δειλινόν κρότον τοις ωσίν ηχηθείσα τω φόβω εκρύβη.» Με τη φράση αυτή εξέφρασε την απογοήτευσή του και το παράπονό του που μόλις άκουσε το θόρυβό του εκείνη έφυγε. Η Κασσιανή όταν επέστρεψε το διάβασε και ίσως από συγκίνηση το άφησε. Έτσι εξηγείται που η φράση αυτή δεν δένει με το υπόλοιπο που συνέχισε η ίδια μέχρι το τέλος να εκλιπαρεί το Χριστό για τις αμαρτίες της δικές της μέσα από τη μετάνοια της Πόρνης. Έτσι δεν πρέπει να γίνεται σύγχυση.
Να σημειώσουμε εδώ ότι τα βράδια της Μ. Εβδομάδας , ψάλλουμε στην εκκλησία τον όρθρο της επομένης ημέρας και τίποτε άλλο. Ούτε λειτουργία ούτε εσπερινός. Η μεταβολή αυτή έγινε για να μπορούν οι χριστιανοί να παρακολουθήσουν τις Ακολουθίες της Μ. Εβδομάδας, του Νυμφίου, την Τετάρτη του Νιπτήρα, τη Πέμπτη των Παθών και τη Μ .Παρασκευή την Ταφή και την εις Άδου Κάθοδο του Κυρίου. Η Αγία Κασσιανή ταξίδεψε στην Ιταλία ,στην Κρήτη και κατέληξε στη νήσο Κάσο όπου το 890 τελείωσε η επίγεια ζωή της4
Πηγές
1.ΤΡΙΩΔΙΟ Της εκκλησίας. Εκδόσεις ΦΩΣ
2.Βυζαντινές Μορφές του Καρόλου Ντιλ σελ. 150 εκδ. Μπεργάδη
3.Ιστορία του Ελληνικού Έθνους τ. Η σελ.51
4.Διαδίκτυο.
