Για να καταστεί το παρόν άρθρο πιο κατανοητό, θα γίνει μια σύντομη αναφορά σε ορισμένα παραδείγματα για την εκδήλωση τόσο των διαφόρων ανωμαλιών της φυσιολογίας των καρπών, όσο και των εκδηλούμενων καρποπτώσεων. Ο γράφων ασχολήθηκε επί μακρόν με τις καρποπτώσεις σε διάφορα είδη δένδρων, όπως μηλιάς, αμυγδαλιάς, ροδακινιάς. Σε πολλές περιπτώσεις η σχετική έρευνα έγινε με συνεργασία των καθηγητών του ΑΠΘ Ιωάννη Πορλίγγη (Βιολογία οπωροκηπευτικών) και Ιωάννη Θεριού (Δενδροκομία).
Η πορεία ανάπτυξης ενός καρπού, από τον σχηματισμό του έως την ωρίμανση του, διέπεται από ένα μηχανισμό της φυσιολογίας, στον οποίο συμμετέχουν πολλά στοιχεία του καρπού, όπως ανόργανα θρεπτικά στοιχεία, ορμόνες, σάκχαρα και άλλα. Για την ομαλή πορεία ανάπτυξης του καρπού μεταξύ όλων αυτών των στοιχείων πρέπει να υπάρχει μια σχετική ισορροπία. Η διατάραξη της ισορροπίας έχει σαν συνέπεια είτε την εκδήλωση ανωμαλιών στους καρπούς είτε την εκδήλωση καρποπτώσεων. Τέτοιες ανωμαλίες αναφέρονται στο βιβλίο με τίτλο «Θρέψη, λίπανση Φυλλοβόλων Οπωροφόρων δένδρων» (Στυλιανίδης, Σιμώνης, Συργιαννίδης). Αναφερόμαστε σε ένα μόνο παράδειγμα. Στην ποικιλία κερασιάς B.S HardyGiant εκδηλώνονταν κοντά στην ωρίμανση καθιζάνουσες κηλίδες επί των καρπών. Η κηλίδωση ήταν πιο έντονη στα όξινα εδάφη και λιγότερο έντονη στα αλκαλικά. Διεθνώς τα αίτια της ανωμαλίας παρέμεναν άγνωστα. (Σχετικά επιστολή του Δενδροκομικού Ινστιτούτου της Αγγλίας «EAST MALLING», 6 Μαρτίου 2000 (Δρ. A.D. Webster)
Αναλύσεις φύλλων και καρπών που πραγματοποιήθηκαν στο Εργαστήριο Δενδροκομίας του ΑΠΘ (καθ. κ. Θεριός) έδειξαν ότι η ανωμαλία οφείλονταν στη διατάραξη της σχέσης μεταξύ των στοιχείων αζώτου και ασβεστίου (N/Ca). Όσο υψηλότερη ήταν αυτή η σχέση, τόσο πιο έντονη η εκδήλωση κηλίδων. Μία μικρή διατάραξη στη σχέση δύο στοιχείων προκάλεσε τη δημιουργία μιας ανωμαλίας με σοβαρές συνέπειες στην ποιότητα των καρπών.
Καρποπτώσεις
Καρποπτώσεις συμβαίνουν σε πολλά είδη και ποικιλίες δένδρων και σε διάφορα στάδια αύξησης του καρπού. Τα αίτια των καρποπτώσεων τους είναι πολλά και οι συνέπειες οδυνηρές.
Στις αμυγδαλιές π. χ. σοβαρό ρόλο διαπιστώθηκε ότι έπαιζαν διάφορα θρεπτικά στοιχεία και κυρίως το άζωτο και ο φώσφορος σε ανεπάρκεια.
Η πτώση της θερμοκρασίας κοντά στο μηδέν, ιδίως στις ορεινές περιοχές, προκαλούσε πολύ σοβαρές καταστροφές, ιδίως σε ορισμένες ποικιλίες, όπως η «Texas». Το ίδιο αίτιο υπήρξε στην εκδήλωση καρπόπτωσης στις ροδακινιές της Ημαθίας πριν μερικά χρόνια. Το αίτιο ήταν ο επηρεασμός στη σχέση ορμονών γιββερελλίνης και αυξίνης. Σοβαρές καρποπτώσεις στις ροδακινιές παρατηρήθηκαν από χαμηλά επίπεδα καλίου, κυρίως στις συμπύρηνες κονσερβοποιήσιμες ποικιλίες και από υψηλά επίπεδα αζώτου, κυρίως στις επιτραπέζιες ποικιλίες. Στις μηλιές, ιδίως της ομάδας Reddelicious, όψιμες αζωτούχες λιπάνσεις, έντονες ξηροθερμικές συνθήκες, οι οποίες προφανώς δημιουργούσαν έλλειμμα ύδατος στα δένδρα, ήταν οι κυριότερες αιτίες.
Με τα πολύ λίγα στοιχεία που αναφέρθηκαν καθίσταται αντιληπτό ότι μικρές διαφοροποιήσεις στη σύνθεση των καρπών οδηγούν είτε σε εκδηλώσεις ανωμαλιών είτε σε καρποπτώσεις. Και διερωτάται κανείς: Οι ασυνήθιστα έντονες και παρατεταμένες βροχοπτώσεις, ολόκληρο το μήνα Ιούνιο, κυρίως κατά το τριήμερο 25-26 και 27 Ιουνίου, δεν είχαν καμιά επίδραση στην εκδήλωση καρποπτώσεων; Η άφθονη εισροή νερού, τόσο από εδάφους, όσο και δια του φυλλώματος και των καρπών, η οποία προκαλεί μια γενική αραίωση όλων των συστατικών του καρπού και φυσικά και την μεταξύ τους διαφοροποίηση των σχέσεων τους, να μην αποτέλεσε αιτία των καρποπτώσεων;
Με πλήρη συναίσθηση ευθύνης, αλλά και με σεβασμό στα εξήντα χρόνια που υπηρετώ τη δενδροκομική έρευνα, δηλώνω χωρίς κανένα ενδοιασμό ότι οι συνεχείς βροχοπτώσεις του Ιουνίου, και κυρίως του τριημέρου 25-27 Ιουνίου, είναι η αιτία των καρποπτώσεων.
Δ.Κ. Στυλιανίδης
Επ. Διευθυντής
Ινστιτούτου Φυλλοβόλων Δένδρων
