Γράφει η Ευδοξία Δαβόρα μουσικοπαιδαγωγός- μουσικοθεραπεύτρια
Ω γλυκύ μου έαρ, γλυκύτατόν μου Τέκνον…. Ο θρήνος της
Παναγίας. Ο σπαραγμός μιας μητέρας. Ο θρήνος για τον επίγειο θάνατο. Ένα από
τους ωραιότερους και πιο μελωδικούς ύμνους της μεγάλης εβδομάδας.
Όταν η θλίψη καθιστά τις λέξεις ανεπαρκείς, η μουσική, ίσως μπορεί
να δώσει μια φωνή στο συντριπτικό αυτό συναίσθημα.
Η μουσική έχει από καιρό συνδεθεί με συναισθηματική έκφραση οποιασδήποτε
μορφής. Χαρά, θλίψη, γιορτή ή τελετουργία. Με τη θλίψη όμως να αναζητά τη ζεστασιά
μιας φωνής περισσότερο από κάθε τι, και τη μουσική να ξεχειλίζει συναισθήματα. Ειδικά
αυτή, η αναπόφευκτη θλίψη του θανάτου και της ανθρώπινης θνησιμότητας φαίνεται
να απαιτεί ακόμη περισσότερο τη μουσική συνοδεία. Και μερικές φορές η μουσική
που περιβάλλει το θάνατο, μας λέει… μια ιστορία. Όσο για τους νεκρούς, τόσο και
για αυτούς που τους αγάπησαν.
Πολλοί άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένων και πολλών
επαγγελματιών ψυχικής υγείας , θεωρούν λανθασμένα ότι η φυσιολογική θλίψη
οφείλεται σε παθολογικά αίτια, ή μπορεί να έχει τις αντίστοιχες συνέπειες. Τα
συμπτώματα της θλίψης σίγουρα δεν είναι ο αποκλειστικός τομέας των
επαγγελματιών ψυχικής υγείας και συχνά ο ρόλος τους είναι αρκετά περιφερειακός.
Ωστόσο, η ανάπτυξη των γνώσεων για τους μηχανισμούς αντιμετώπισης μπορεί να
είναι επωφελής και για τους ασθενείς αλλά και τους θεραπευτές τους. Και φυσικά
η μουσική έχει έναν πολύ σημαντικό ρόλο εδώ. Σε κλινικό επίπεδο, υπάρχουν πολλά
αποδεικτικά στοιχεία για το όφελος της μουσικοθεραπείας στη θλίψη, όπως και στα
παιδιά και τους εφήβους που έχουν υποστεί βλάβη. Το ίδιο χρήσιμη μπορεί να
σταθεί και στην παρηγορητική φροντίδα , όπου τα προσωρινά ευρήματα υποδηλώνουν
ότι μπορεί να είναι ευεργετικό τόσο για τους ασθενείς, όσο και για τους
φροντιστές τους. Πέρα από αυτό όμως, η μουσική μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο
βοηθώντας στην αποδοχή του θανάτου ως μέρος της ζωής μας και στην εύρεση μιας
διεξόδου μέσω της εμπειρίας της θλίψης, με το Adagio του Samuel Barber to 1938, και την επανεκτέλεση
του μετά την πτώση των Δίδυμων Πύργων, να δείχνει πώς η μουσική μπορεί να ασκήσει
την εξουσία της, μέσα από την ικανότητά της να συνδέεται συναισθηματικά στη
μνήμη, με συγκεκριμένους ανθρώπους και γεγονότα, αλλάζοντας μερικές φορές ακόμα
και την αντίληψή μας για αυτά, ή αλλάζοντας ίσως και τον εαυτό μας μέσα από
αυτή τη διαδικασία.
Όταν αγωνιζόμαστε με θλίψη, η μουσική μπορεί να μας
ανυψώσει. Να μας βγάλει από τη σημερινή μας διάθεση και να μας μεταφέρει σε
άλλο χρόνο και τόπο. Και όταν δεν μπορούμε να βρούμε τις λέξεις, ένα
συγκεκριμένο τραγούδι μπορεί να εκφράσει τις σκέψεις και τα συναισθήματά μας,
ακόμα καλύτερα από όσο μπορούμε να φανταστούμε. Είτε με στίχους, είτε χωρίς, η
μουσική μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως διαφυγή ή ανάπαυλα από τον πόνο μας ή ως
μορφή χαλάρωσης ή διαλογισμού, ενώ αντιμετωπίζουμε τη θλίψη μας. Μας βοηθά να θυμόμαστε
αυτούς που χάσαμε και μπορεί να μας βοηθήσει να ξαναγυρίσουμε στη ζωή μας την
αίσθηση της ισορροπίας, της γαλήνης και της αρμονίας, έστω και για μια στιγμή.
Θα μπορούσε να είναι πραγματικά ένας θαυμάσιος φίλος που
μπορεί να μας βοηθήσει να νιώσουμε αλλά και να θεραπευτούμε, με μια πιο βαθιά έννοια. Δηλώνει
το προφανές. Και υπάρχει, εκεί όπου οι λέξεις είναι δύσκολο να βγουν. Εκεί
που το δάκρυ θα κυλίσει λυτρωτικά όταν
κανείς δε θα κοιτά.
