Έρευνα –
Επιμέλεια:
Μάκης Δημητράκης
Των Αγίων Θεοδώρων σήμερα και η Εκκλησία μας τιμά μαζί τον Άγιο Θεόδωρο τον Στρατηλάτη και τον Άγιο Θεόδωρο τον Τύρωνα.
Ο Άγιος Θεόδωρος ο Στρατηλάτης
Έζησε στα τέλη του 3ου αιώνα με αρχές του 4ου και κατοικούσε κοντά στην Ηράκλεια του Πόντου. Από νεαρή ηλικία ακολούθησε το δρόμο του στρατιωτικού και γρήγορα ανήλθε την ιεραρχία του Ρωμαϊκού στρατού φθάνοντας στο βαθμό του Στρατηλάτη (στρατηγού).
Ο αυτοκράτορας Λικίνιος μαθαίνοντας πως είναι Χριστιανός προσπάθησε να τον αλλαξοπιστήσει. Ο Θεόδωρος όμως αρνήθηκε ευγενικά. Η συμπεριφορά του όμως και η σταθερή του πίστη στον Χριστό εκνεύρισαν τον Λικίνιο που διέταξε να τον φυλακίσουν, να τον βασανίσουν και τέλος να τον σταυρώσουν. Επειδή όμως ο Θεόδωρος παρόλα τα βασανιστήρια έμενε και αρτιμελής και πιστός στον Χριστό ο Λικίνιος διέταξε τον αποκεφαλισμό του. Το τέλος ήρθε στις 8 Φεβρουαρίου του 319 μ.Χ.
Ο Άγιος Θεόδωρος ο Τήρων
Γεννήθηκε κοντά στην Αμάσεια της Μ. Ασίας και νέος ασπάστηκε φανερά τον Χριστό. Κατατάχτηκε στον στρατό την εποχή των αυτοκρατόρων Μαξιμιανού και Γαλέριου και υπηρέτησε στο Τάγμα των Τηρώνων (νεοσύλλεκτων). Αντιτάχτηκε σθεναρά στις ειδωλολατρικές θυσίες ομολογώντας την πίστη του καταστρέφοντας μάλιστα και είδωλο της θεάς Ρέας.
Ο Πόπλιος, άρχοντας στην περιοχή όπου ζούσε ο Θεόδωρος, διέταξε να τον μαστιγώσουν και να τον ρίξουν στη φυλακή. Λίγο αργότερα ο Πόπλιος βλέποντας τη μεγάλη πίστη του Θεόδωρου διέταξε να τον κρεμάσουν ανάποδα και να κόψουν τις σάρκες του με κοφτερά σίδερα. Όλα τα βασανιστήρια τα υπέστη αδιαμαρτύρητα γι’ αυτό και ο Πόπλιος διέταξε να τον ρίξουν σε καμίνι. Το ημερολόγιο έδειχνε 17 Φεβρουαρίου του 306 ή 307. Αργότερα τα λείψανά του μεταφέρθηκαν στην ιδιαίτερή του πατρίδα.
«Το δια κολλύβων θαύμα»
Ο Ιουλιανός ο Παραβάτης, αυτοκράτορας του Βυζαντίου και γνωστός εχθρός του Χριστιανισμού, θέλησε να μιάσει (μολύνει) τους Χριστιανούς γι’ αυτό έδωσε μυστικά διαταγή να ραντίσουν με αίμα ζώων που είχαν θυσιαστεί σε ειδωλολατρικές τελετές, τα τρόφιμα που θα αγόραζαν και θα έτρωγαν οι Χριστιανοί κατά τη διάρκεια της πρώτης εβδομάδας της νηστείας της Μεγάλης Σαρακοστής. Πίστευε ο Ιουλιανός πως με τον τρόπο αυτό θα μπορούσε να συκοφαντήσει τους Χριστιανούς.
Ο Άγιος Θεόδωρος ο Τήρων όμως «παρουσιάστηκε» στον Πατριάρχη Ευδόξιο, φανέρωσε το σχέδιο του αυτοκράτορα και ο Πατριάρχης προέτρεψε τους πιστούς της περιοχής των Ευχαϊτών της Γαλάτιας να μην αγοράσουν τρόφιμα – αποφεύγοντας το μίασμα – και να φάνε βρασμένο σιτάρι (κόλλυβα).
Σε ανάμνηση του γεγονότος αυτού μοιράζονται κόλλυβα στην εκκλησία ανήμερα της γιορτής του Αγίου που εορτάζεται πάντα (κινητή εορτή) το Σάββατο πριν την Α΄ Κυριακή των Νηστειών (Κυριακή της Ορθοδοξίας) και που ταυτόχρονα είναι ένα από τα Ψυχοσάββατα που όμως δεν περιλαμβάνονται στο τυπικό της Εκκλησίας μας στο οποίο περιλαμβάνονται το Ψυχοσάββατο πριν την Κυριακή της Αποκριάς που είναι αφιερωμένο στη Δεύτερη Παρουσία και το Ψυχοσάββατο πριν την Κυριακή της Πεντηκοστής.
Μεταβυζαντινός ναός στη Βέροια
Στο κέντρο της πόλης, στη γειτονιά «Μακαριώτισσα», υπάρχει ο μεταβυζαντινός ναός των Αγίων Θεοδώρων. Την ύπαρξή του αγνοούν οι περισσότεροι Βεροιώτες.
Βρίσκεται πολύ κοντά στη Δημόσια Βιβλιοθήκη. Επτά φαρδιά σκαλιά που «ξεκινούν» από την οδό Καμαριώτισσας οδηγούν τους πιστούς στον ναό αφού η διάνοιξη της οδού Καστανιάς που θα την ενώσει με την οδό Κοντογεωργάκη, προς το παρόν τουλάχιστον, είναι αδύνατη.
Ο ναός είναι κτίσμα του 15ου αιώνα (ίσως και του 14ου) και αρχικά ήταν μονόχωρος. Στις μέρες μας, μετά από μετατροπές αποτελεί δίκλιτο ναό με δίρριχτη στέγη, ρυθμού βασιλικής.
Ο ναός διατηρεί σημαντικές τοιχογραφίες του 15ου αιώνα με παραστάσεις όπως της Γέννησης της Θεοτόκου, του Ευαγγελισμού και της Ανάληψης.
Όπως γράφει ο καθηγητής-ερευνητής Θωμάς Γαβριηλίδης οι εικόνες του τέμπλου, εκτός από μία σειρά που στηρίζονται σε μακρόστενο ξύλο, είναι καινούργιες, δωρεά της Ε. Νάκη η οποία όπως δήλωσε δεν μπορούσε να βλέπει το ναό άδειο.
Ο ναός «λειτουργεί» ανήμερα της εορτής των Αγίων Θεοδώρων.
