Βιβλιοπαρουσίαση - «ΦΩΤΙΣΤΕΣ ΤΟΥ ΓΕΝΟΥΣ -Από τον 16ο αιώνα και μέχρι τη δημιουργία του ελεύθερου Ελληνικού κράτους», του Φώτη Κουτσουπιά

 Γράφει ο  Δημήτρης Χρυσικόπουλος

Μαθηματικός – Θεολόγος

 Είναι ένα βιβλίο 181 σελίδων, από τον εκδοτικό οίκο Αντ. Σταμούλη, γραμμένο σε απλή γλώσσα, από έναν Δάσκαλο και ερευνητή της νεότερης Ελληνικής Ιστορίας, τον διδάκτορα Φώτη Δ. Κουτσουπιά. Περιέχει 438 παραπομπές και βιβλιογραφία 93 συγγραφέων, όπως επίσης και ευρετήριο θεμάτων και ονομάτων. Ο συγγραφέας, αντικρούει τις προκαταλήψεις, αλλά και την έντεχνη πολεμική κατά της Εκκλησίας και του κλήρου, όσον αφορά την προσφορά της κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας. Τη σκοτεινή και επώδυνη αυτή περίοδο, η Ορθοδοξία συνέβαλε καθοριστικά στη διατήρηση της Ελληνικής γλώσσας και στην εθνική αυτοσυνειδησία των υποδούλων.

Ατελείωτος ο κατάλογος των Φωτιστών – Δασκάλων της υπόδουλης Ρωμιοσύνης, στην συντριπτική τους πλειοψηφία κληρικοί αλλά και λαϊκοί, πιστά μέλη της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Ο συγγραφέας επέλεξε οκτώ εξ αυτών, όλοι ρασοφόροι, που ήταν ΔΑΣΚΑΛΟΙ, οι οποίοι ανάλωσαν την ζωή τους, για να μάθουν τα Ελληνόπουλα, εκείνα τα γράμματα που ελευθερώνουν τις ψυχές, δίνουν φτερά και ελπίδα και οδηγούν στην ελευθερία του Γένους! Κάποιοι από αυτούς, τιμώνται ως άγιοι της Εκκλησίας. Σήμερα, μέσα σε ένα περιβάλλον παγκόσμιας πολυσύνθετης κρίσης, σε οικονομικά, εθνικά θέματα, αλλά και σε θέματα παιδείας, ιστορίας και πνευματικών αξιών, αναδεικνύεται έντονη η ανάγκη για αναζήτηση και προβολή προτύπων. Προτύπων θυσιαστικών, μαρτυρικών, ανιδιοτελών, ταπεινών, ανεξίκακων, αυθεντικών, που η αναζήτησή τους δε μπορεί, παρά να γίνει μεταξύ των Δασκάλων της Ρωμιοσύνης!

1.      Ευγένιος Γιαννούλης ο Αιτωλός (1595 - 1682, η μνήμη του τιμάται στις 5 Αυγούστου).

le:///C:/Users/B6B4~1/AppData/Local/Temp/msohtmlclip1/01/clip_image003.jpg" o:title="ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΓΙΑΝΝΟΥΛΗΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ 3">

Ήταν ιερέας, δίδαξε και ίδρυσε σχολεία, από Ναύπακτο έως Άρτα. Ήταν ταπεινός, ελεήμων, φωτισμένος δάσκαλος, έζησε με στερήσεις, διώξεις, φυλακίσεις. Φανέρωνε στους μαθητές του τη γνήσια Ορθόδοξη πίστη και παράδοση. Το συγγραφικό του έργο είναι αξιόλογο και έγραψε πολύτιμες επιστολές. Ανέδειξε σπουδαίους μαθητές.

2.      Κοσμάς ο Αιτωλός (1714 - 1779, η μνήμη του τιμάται στις 24 Αυγούστου).

le:///C:/Users/B6B4~1/AppData/Local/Temp/msohtmlclip1/01/clip_image004.jpg" o:title="ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ 3">

Ήταν μοναχός, με σπουδές στη θεολογία και στη φιλοσοφία. Περιόδευσε σε Δυτική και Βόρεια Ελλάδα, αντιμετωπίζοντας αποτελεσματικά τον  διαδεδομένο εξισλαμισμό και την αμάθεια. Ίδρυε σχολεία, εξηγούσε τη σπουδαιότητα της Ελληνικής γλώσσας και κατηχούσε σε απλή καθομιλουμένη γλώσσα, εμψύχωνε τους υπόδουλους λέγοντας ότι πλησιάζει το «ποθούμενο». Σημαντικές είναι οι «Διδαχές» και οι «Προφητείες» του. Κήρυττε την αδελφοσύνη, τη μετάνοια, το τίμιο εμπόριο, την ισότητα των γυναικών έναντι των ανδρών, τις καλές σχέσεις μεταξύ συζύγων, την αγάπη προς την Ελληνική γλώσσα και την προσήλωση στην Ορθόδοξη πίστη. Μαρτύρησε δι΄ απαγχονισμού.

3.      Μακάριος Καλογεράς (1680 - 1737, η μνήμη του τιμάται στις 19 Ιανουαρίου).

le:///C:/Users/B6B4~1/AppData/Local/Temp/msohtmlclip1/01/clip_image005.jpg" o:title="ΜΑΚΑΡΙΟΣ ΚΑΛΟΓΕΡΑΣ">

Άξιο τέκνο της Πάτμου, σπούδασε στη Μεγάλη του Γένους Σχολή. Ήταν διάκονος. Η ζωή του ήταν μαρτυρική, από τις πολλές ασθένειες, τις νηστείες και την πολλή δουλειά. Πίστευε ότι η αμορφωσιά ήταν η κύρια αιτία εξισλαμισμού και προσηλυτισμού στους παπικούς. Ίδρυσε την Πατμιάδα σχολή.  Δίδασκε πάντα αμισθί. Το μνημειώδες έργο του «Ευαγγελική Σάλπιγξ» πολεμήθηκε λυσσαλέα από τους παπικούς. Εκτός από 2 χιλιάδες λόγους που έγραψε, συνέταξε γραμματική και συντακτικό.

4.      Ευγένιος Βούλγαρης (1716 - 1806).

le:///C:/Users/B6B4~1/AppData/Local/Temp/msohtmlclip1/01/clip_image006.jpg" o:title="ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΒΟΥΛΓΑΡΗΣ">

Γεννήθηκε στην Κέρκυρα. Σπούδασε κοντά σε μεγάλους δασκάλους, όπως ο Μεθόδιος Ανθρακίτης και σε φημισμένες σχολές, όπως των Ιωαννίνων και της Πάδοβας. Άριστος γνώστης Αγγλικής, Γαλλικής, Ιταλικής και Λατινικής γλώσσας. Ήταν επίσκοπος και είχε πρωτοποριακές απόψεις για την εκπαίδευση, για την εποχή του. Δίδαξε και διετέλεσε διευθυντής σε σημαντικές σχολές, όπως στη Βενετία, στα Ιωάννινα, στην Κοζάνη, στην Αθωνιάδα και στη Μεγάλη του Γένους Σχολή. Δίδαξε φυσική, μαθηματικά και σύγχρονη φιλοσοφία. Το συγγραφικό του έργο πλούσιο και σημαντικό, 41 έργα του έχουν εκδοθεί και 40 μεταφράσεις φιλοσόφων, θεολόγων, φυσικών και μαθηματικών. Τα πιο σημαντικά του συγγράμματα είναι τα «Αντιπληκτισμός γραμματικού και φιλοσόφου», «τα περί των φύσει όντων φιλοσοφούμενα», «περί ευθανασίας», «Στοιχεία Αλγεβραϊκά», μεταφράσεις των Βολταίρου, Βιργιλίου, John Locke κ.α. Ανέδειξε σπουδαίους μαθητές.

5.      Νικηφόρος Θεοτόκης (1731 - 1800)

le:///C:/Users/B6B4~1/AppData/Local/Temp/msohtmlclip1/01/clip_image007.jpg" o:title="ΝΙΚΗΦΟΡΟΣ ΘΕΟΤΟΚΗΣ">

Γεννήθηκε στην Κέρκυρα, όπου ολοκλήρωσε τις εγκύκλιες σπουδές του. Κατόπιν σπούδασε στην Μπολόνια  φιλοσοφία, μαθηματικά και φυσική. Ήταν επίσκοπος  με βαθειά θεολογική κατάρτιση. Ίδρυσε στην Κέρκυρα το «Κοινόν Φροντιστήριον» και αναβάθμισε και οργάνωσε την «Αυθεντική Ακαδημία του Ιασίου». Δίδαξε λογοτεχνία, ιστορία, γεωγραφία, θεολογία, φυσική, μαθηματικά και φιλοσοφία. Υπηρέτησε τον Ελληνισμό και την Ορθοδοξία στην Κέρκυρα, Βενετία, Ιάσιο, Κωνσταντινούπολη και Ρωσία. Εξεδόθησαν 16 μεγάλα συγγράμματά του, όπως τα «Κυριακοδρόμιον», «Στοιχεία Φυσικής», «Στοιχεία Μαθηματικών», θεολογικοί λόγοι κ.α.

6.      Αθανάσιος ο Πάριος (1722 – 1813, η μνήμη του τιμάται στις 24 Ιουνίου).

le:///C:/Users/B6B4~1/AppData/Local/Temp/msohtmlclip1/01/clip_image008.jpg" o:title="ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ Ο ΠΑΡΙΟΣ 2">

Γεννήθηκε στην Πάρο, όπου έμαθε τα πρώτα γράμματα. Κατόπιν σπούδασε στην Ευαγγελική Σχολή της Σμύρνης. Συνέχισε στην Αθωνιάδα και στην Κέρκυρα. Δίδαξε Λογική, Μεταφυσική, Θεολογία, Ρητορική στην Αθωνιάδα, στη Θεσσαλονίκη, στο Μεσολόγγι, στη Χίο. Ήταν ιερέας, γνήσιος εκφραστής της ησυχαστικής παράδοσης του Αγίου Όρους και αφιερωθηκε στην παιδεία του υπόδουλου Γένους. Συνέγραψε 69 έργα, θεολογικά, παιδαγωγικά, ποιητικά, ομιλίες και επιστολές. Δειγματικά αναφέρουμε την «Έκθεση Ορθοδόξου Πίστεως», «Περί των Αγίων Εικόνων», «Περί Μνημοσύνων», «Γραμματική του Νεοφύτου». Υπέστη πολλές διώξεις. Τα υπέμεινε όλα με ταπείνωση οραματιζόμενος την αναγέννηση των υποδούλων.

7.      Νεόφυτος Βάμβας (1776 – 1855).

le:///C:/Users/B6B4~1/AppData/Local/Temp/msohtmlclip1/01/clip_image009.jpg" o:title="ΝΕΟΦΥΤΟΣ ΒΑΜΒΑΣ 2">

Γεννήθηκε στη Χίο όπου άρχισε τις σπουδές του. Συνέχισε στην Πάτμο. Σπούδασε σε βάθος την Ελληνική φιλολογία και κατόπιν μαθηματικά. Στο Παρίσι σπουδάζει φιλοσοφία και χημεία. Διεύθυνε και δίδαξε στην Ανωτέρα Σχολή της Χίου, στην Κεφαλονιά και στην Ιόνιο Ακαδημία της Κέρκυρας. Ήταν ιερέας, αλλά οι απόψεις του για την μετάφραση της Αγίας Γραφής στη νεοελληνική, τον έφεραν σε αντιπαράθεση με το συντηρητικό περιβάλλον της εποχής του. Το συγγραφικό του έργο πλούσιο. Πρωτοποριακό έργο του η μετάφραση της Καινής και Παλαιάς Διαθήκης στη νεοελληνική.

8.      Νεόφυτος Δούκας (1760 – 1845).

le:///C:/Users/B6B4~1/AppData/Local/Temp/msohtmlclip1/01/clip_image010.jpg" o:title="ΝΕΟΦΥΤΟΣ ΔΟΥΚΑΣ">

Γεννήθηκε στα Άνω Σουδενά του Ζαγορίου. Ήταν ιερέας. Φοίτησε στις σχολές Ιωαννίνων, Μετσόβου και Βουκουρεστίου. Επί 12 έτη δίδασκε, έγραφε και υπηρετούσε στην Εκκλησία της Βιέννης. Κατόπιν ανέλαβε τη διεύθυνση του Λυκείου Βουκουρεστίου. Η διδακτική του επιτυχία ήταν τεράστια, σε 6 μήνες, οι μαθητές του από 60 έγιναν 600. Την περίοδο της Επανάστασης περιόδευσε όλη τη Βλαχία, για βοηθήσει στη επιτυχία της. Επί Κυβερνήτη Καποδίστρια, ανέλαβε τη διεύθυνση του Ορφανοτροφείου Αίγινας, που το προίκισε με πλούσια βιβλιοθήκη 11.000 βιβλίων. Συνέβαλε στην ίδρυση της Ριζαρείου σχολής της Αθήνας. Άριστος γνώστης της Ελληνικής γλώσσας, συνέγραψε πάμπολλα έργα, συγκεντρωμένα σε πάνω από 70 τόμους. Ήταν ανεξίκακος, αφιλοχρήματος, άοκνος και ευσεβέστατος υπηρέτης της Παιδείας και του Γένους!