Tην Κυριακή του Τελώνου και Φαρισαίου ο σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας κ. Παντελεήμων λειτούργησε και κήρυξε το θείο λόγο στην Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σκήτεως Βεροίας, με την ευκαιρία της εορτής της Συνάξεως των Μεγάλου Φωτίου, Αγ. Κυρίλλου και Μεθοδίου και των μαθητών τους (εορτάζονται την πρώτη Κυριακή μετά την εορτή του Μεγάλου Φωτίου).
Στο τέλος της θείας λειτουργίας ο σεβασμιώτατος τέλεσε την εις αναγνώστη χειροθεσία του μοναχού π. Παντελεήμονος και ενός λαϊκού.
Υπενθυμίζουμε ότι η Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου, εκτός των πολλών άλλων ιερών λειψάνων, κατέχει και την τιμία Κάρα του αγίου Κλήμη Αχρίδος, μαθητού των αγίων Κυρίλλου και Μεθοδίου.
Η ομιλία του σεβασμιωτάτου στο ευαγγελικό ανάγνωσμα
«Κατέβη οὗτος δεδικαιωμένος εἰς τόν οἶκον αὐτοῦ».
Πρώτη Κυριακή τοῦ Τριωδίου καί ἡ Ἐκκλησία μᾶς παρουσιάζει δύο ἀνθρώπους μέ διαφορετικές ἀφετηρίες καί διαφορετική διαδρομή πού συναντῶνται στό ἴδιο σημεῖο, στόν ναό τοῦ Θεοῦ, ἀλλά μέ διαφορετικό σκοπό. Ὁ ἕνας ζητᾶ τή δικαίωση. Ὁ ἄλλος ἐπιδιώκει τήν αὐτοδικαίωση. Ὁ ἕνας ξεχωρίζει γιά τή συντριβή καί τήν ταπείνωσή του, ὁ ἄλλος γιά τήν αὐτοπεποίθηση καί τήν ὑπεροψία του.
Στά μάτια τῶν ἀνθρώπων ὁ ἕνας φαντάζει δίκαιος καί ὁ ἄλλος ἁμαρτωλός, ὁ ἕνας εὐσεβής καί πιστός καί ὁ ἄλλος ἀπομακρυσμένος ἀπό τόν Θεό καί τίς ἐντολές του.
Σέ ἀντίθεση ὅμως μέ τούς ἀνθρώπους πού κρίνουν ἀπό τά φαινόμενα, πού κρίνουν ἀπό τά ἐξωτερικά στοιχεῖα τῆς ζωῆς καί τῆς συμπεριφορᾶς τοῦ ἀνθρώπου, ὁ Θεός «ἐτάζει νεφρούς καί καρδίας», ἐξετάζει τά μύχια τῶν ψυχῶν τους καί δέν κρίνει μέ βάση τά κριτήρια τῶν ἀνθρώπων, ἀλλά τά δικά του θεῖα κριτήρια. Καί γιά τόν Θεό ἀποτελεῖ ὕβρι καί ἀλαζονεία ἡ αὐτοδικαίωση τοῦ ἀνθρώπου. Ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος πού σάν τόν Φαρισαῖο ἐμφανίζεται στόν ναό καί ἐκθειάζει τήν ἀρετή του καί ἐγκωμιάζει τά καλά του ἔργα περιμένοντας τόν ἔπαινο τοῦ Θεοῦ, δείχνει ἀφενός ὅτι ἡ εὐσέβεια καί ἡ ἀρετή του δέν εἶχαν πραγματικά ἐρείσματα καί ἀφετέρου ὅτι θεωρεῖ πώς ἡ σωτηρία του εἶναι ἀπόρροια ἀποκλειστικά καί μόνο τῶν ἔργων του καί ὄχι τῆς ἀγάπης καί τοῦ ἐλέους τοῦ Θεοῦ, τόν ὁποῖο ἀκυρώνει καί ἀπορρίπτει. Καί ἐφόσον ὁ ἄνθρωπος αὐτός δείχνει ὅτι δέν ἔχει ἀνάγκη τή δικαίωση τοῦ Θεοῦ, ὁ Θεός δέν ἔχει λόγο γιά νά τόν δικαιώσει.
Ἔτσι ὅσο καί ἐάν φαίνεται περίεργο πώς μεταξύ ἑνός ἁμαρτωλοῦ, ὅπως εἶναι ὁ τελώνης τῆς σημερινῆς εὐαγγελικῆς περικοπῆς, καί ἑνός ἀνθρώπου, ὅπως ὁ Φαρισαῖος, πού ζοῦσε σύμφωνα μέ τίς ἐπιταγές τοῦ Μωσαϊκοῦ νόμου, αὐτός πού δικαιώνεται εἶναι ὁ τελώνης, ἡ ἐξήγηση εἶναι προφανής: ὁ Θεός ἐπιβλέπει ἐπί τούς ταπεινούς καί ὑψώνει τούς ταπεινούς, γιατί αὐτοί εἶναι ἐκεῖνοι πού ἔχουν συναίσθηση τῆς ἀσθενείας καί τῆς ἀδυναμίας τους· εἶναι ἐκεῖνοι πού γνωρίζουν ὅτι ἡ σωτηρία τους δέν εἶναι κάτι πού δικαιοῦνται λόγω τῶν καλῶν τους ἔργων ἀλλά εἶναι κάτι στό ὁποῖο ἐλπίζουν μέ τό ἔλεος τοῦ Θεοῦ.
Ὁ Θεός ἐπιβλέπει ἐπί τούς ταπεινούς, γιατί αὐτοί, παρά τίς ὅποιες ἀνθρώπινες ἀδυναμίες τους, εἶναι πάντοτε ἕτοιμοι νά ἀκολουθήσουν τήν κλήση τοῦ Θεοῦ καί νά διακονήσουν τό ἔργο του καί τό ἔργο τῆς Ἐκκλησίας.
Αὐτό ἀκριβῶς ἔκαναν καί οἱ μαθητές τοῦ Μεγάλου Φωτίου πού τιμοῦμε σήμερα, οἱ ἄμεσοι, ὅπως οἱ ἅγιοι αὐτάδελφοι Κύριλλος καί Μεθόδιος, καί οἱ ἔμμεσοι, ὅπως ὁ ἅγιος Κλήμης Ἀχρίδος, οἱ ἅγιοι Συμεών καί Θεόδωρος, Ναούμ, Γοράσδος, Ἀγγελάριος καί Σάββας, καί ὅλοι ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἐργάσθηκαν μέ αὐταπάρνηση καί ζῆλο στό μεγάλο ἔργο τοῦ εὐαγγελισμοῦ τῶν Σλαβικῶν λαῶν. Δέν ἐφείσθησαν πόνου καί κόπου, δέν ἐδειλίασαν μπροστά στίς ὁδοιπορίες, στίς ταλαιπωρίες, στούς διωγμούς καί τίς ἐξορίες, μέ τίς ὁποῖες βρέθηκαν κάποιες φορές ἀντιμέτωποι, δέν φοβήθηκαν τούς κινδύνους καί τίς δυσκολίες, τίς κατηγορίες καί τίς συκοφαντίες ἐναντίον τους ἀλλά προσπάθησαν πάντοτε μέ ταπεινοφροσύνη καί ἀγάπη νά μεταφέρουν τό μήνυμα τοῦ εὐαγγελίου, μήνυμα ἀγάπης καί ταπεινοφροσύνης στούς «ἐν σκότει καί σκιᾷ θανάτου καθημένους» ἀδελφούς τους.
Αὐτό τό μήνυμα μεταφέρουν, ἀδελφοί μου, σήμερα καί πρός ἐμᾶς πού τούς τιμοῦμε, τό μήνυμα πού πολλές φορές ξεχνοῦμε: ὅτι ἡ σωτηρία μας δέν στηρίζεται στήν ἀπόδειξη τῆς δῆθεν ὑπεροχῆς μας ἔναντι τῶν συνανθρώπων μας, οὔτε στήν σκληρόκαρδη κατάκριση καί ἐξουθένωση τῶν ἀδελφῶν μας. Ἡ σωτηρία μας βασίζεται στήν ταπείνωση, ἡ ὁποία μᾶς βοηθᾶ νά κατανοήσουμε τίς ἁμαρτίες καί τίς ἀδυναμίες μας καί νά δείξουμε κατανόηση καί γιά τίς ἁμαρτίες καί τίς ἀδυναμίες τῶν ἀδελφῶν μας, καί μᾶς ἀνοίγει τή θύρα τοῦ ἐλέους τοῦ Θεοῦ χωρίς τό ὁποῖο εἶναι ἀδύνατο νά φθάσουμε στή σωτηρία.
Ἄς μᾶς ἀξιώσει, λοιπόν, ὁ Θεός, ἀδελφοί μου, διά πρεσβειῶν τῶν ἑορταζομένων ἁγίων, νά βαδίσουμε καί ἐμεῖς τήν ὁδό τῆς ταπεινώσεως καί τῆς ἀγάπης τήν ὁποία βάδισαν καί ἐκεῖνοι γιά νά δικαιωθοῦμε καί ἐμεῖς ἀπό τόν Θεό.
