Γράφει ο
Θωμάς
Γαβριηλίδης
Ο ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΑΤΛΑΣ
1. Ίσως βλέποντάς με, ξένε, να ‘χω μια κοιλιά σαν ταύρος
2. και τα μέλη μου όλα στέργια, δεύτερος
σαν να ‘μαι Άτλας
3. θαμπωθείς και αμφιβάλλεις αν στ’ αλήθεια
άνθρωπος είμαι.
4. Μάθε ο Λαοδικιώτης ο Ηράς όμως πως είμαι
5. που αντιμάχομαι με όλους κι ότι όλους
τους νικάω
6. κι ότι ακόμη και η Σμύρνη κι η βαλανιδιά εμένα
7. της Περγάμου με τιμούσαν με της νίκης
τα στεφάνια.
8. Κόρινθος, Δελφοί και Άργος, Άκτιο και Ολυμπία
9. με τιμήσανε επίσης. Κι αν θα ψάξεις ποιες
οι νίκες
10. και των άλλων μου αγώνων, σίγουρα θα
εξαντλήσεις,
11. αν μετράς μία προς μία, και την άμμο
της Λιβύης.
ΦΙΛΙΠΠΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΩΣ Ε.Α. XVI, 52
1. Ίσως με λεύσσων, ξείνε, ταυρογάστορα
2. και στερρόγυιον, ως Άτλαντα δεύτερον,
3. θαμβείς, απιστών ει βρότειος η φύσις.
4. Αλλ’ ίσθι μ’ Ηράν Λαδικήα πάμμαχον
5. ον Σμύρνα και δρυς Περγάμου κατέστεφεν,
6. Δελφοί, Κόρινθος, Ήλις, Άργος, Άκτιον.
7. Λοιπών δ’ αέθλων ην ερευνήσεις κράτος,
8. και την Λίβυσσαν εξαριθμήσεις κόνιν.
ΣΧΟΛΙΑ
1. Στο επίγραμμα Ε.Α. XVI, 52, που αποτελείται από οκτώ στίχους με μέτρο ιαμβικό τρίμετρο, ο Φίλιππος ο Θεσσαλονικεύς δίνει το λόγο στον ανδριάντα του Λαοδικέα πάμμαχου (παγκρατιαστή) Ηρά, ο οποίος αυτοπαρουσιάζεται σαν ένας δεύτερος Άτλας με μυώδη κοιλιά σαν ταύρου και χέρια και πόδια νευρώδη, που τον κάνουν να φαίνεται σαν εξωγήινος.
2. Έχουμε μια έμμεση περιγραφή ενός αγάλματος παγκρατιαστή, όπως, συμπεραίνεται, πολύ καλοδουλεμένου, χωρίς όμως, δυστυχώς, να μας δίνεται και το όνομα του δεξιοτέχνη γλύπτη του.
3. Από τα μέρη, στους αγώνες των οποίων είχε συμμετάσχει και είχε διακριθεί ο Ηράς ιδιαίτερη σημασία έχει για τους ερευνητές η αναφορά στο Άκτιο, γιατί τους βοηθάει να τοποθετήσουν τη δράση του, έχοντας ως χρονικό όριο το 31 π.Χ., την χρονολογία δηλαδή της ναυμαχίας του Ακτίου, στην οποία ο Οκταβιανός Αύγουστος νίκησε το στόλο της Κλεοπάτρας και του Αντωνίου, και μετά το οποίο ο Ηράς συνεχίζει να αγωνίζεται (1ος αι. π.Χ.).
Ο Ηράς φαίνεται ότι ήταν σύγχρονος του Φιλίππου του Θεσσλαονικέα, χωρίς να αποκλείεται και γνωριμία τους, που είχε ως συνέπεια να δοθεί από τον ίδιο η παραγγελία της σύνθεσης του επιγράμματος και οι πληροφορίες για την αγωνιστική του δραστηριότητα.
ΛΑΟΔΙΚΕΙΑ
Στην αρχαιότητα υπήρχαν γύρω στις πέντε πόλεις με το όνομα Λαοδίκεια. Δύο από αυτές είχαν ιδρυθεί από τον Σέλευκο το Νικάτορα (312-280 π.Χ.) και είχαν πάρει τα ονόματά τους από το όνομα της μητέρας του ιδρυτή τους, της Λαοδίκης.
Η μία από τις δύο αυτές πόλεις βρισκόταν στη συριακή ακτή απέναντι από την Κύπρο και σήμερα λέγεται στα αραβικά Ελ Λατικίγε, και η άλλη στην περιοχή της Σεβάστειας του Πόντου, και σήμερα λέγεται στα τουρκικά Λαντίκ.
Υποθέτω ότι ο αρχαίος παμμάχος (παγκρατιαστής) Ηράς προερχόταν από μια από τις δύο παραπάνω πόλεις, ή ήταν Σύριος δηλαδή ή Πόντιος. Κάποτε ήταν πασίγνωστος, τώρα συγκαταλέγεται στους αφανείς ήρωες, και, αν δεν υπήρχε το επίγραμμα που του αφιέρωσε ο Φίλιππος ο Θεσσαλονικεύς μπορεί και να είχε ξεχαστεί εντελώς, όπως και η πατρίδα του η Λαοδίκεια.
ΑΤΛΑΣ – ΤΛΑΣ – ΥΠΟΜΕΝΩΝ…
Ο Άτλας αρχικά πιστευόταν από τους αρχαίους Έλληνες ότι ήταν θεός, που γνώριζε τα βάθη κάθε θάλασσας και βαστούσε τους μακρούς κίονες που κρατούσαν σε απόσταση τον ουρανό από τη γη. Αργότερα θεωρούνταν ως ένας από τους τιτάνες, γιος του τιτάνα Ιαπετού και της Ωκεανίδας Κλυμένης και αδερφός του Μενοίτιου, του Επιμηθέα και του Προμηθέα.
Στον τιτάνα Άτλαντα είχε επιβληθεί από το Δία η μοίρα να στηρίξει πάνω στο κεφάλι του με τα ακούραστα χέρια του το θόλο του ουρανού.
Ο Άτλας είχε από τη σύζυγό του Πληιόνη εφτά θυγατέρες, τη Μαία, την Ηλέκτρα, την Ταϋγέτη, την Αλκυόνη, την Κελαινώ, τη Στερόπη και τη Μερόπη, οι οποίες μεταμορφώθηκαν από το Δία σε αστέρια, τα οποία αποτέλεσαν τον εφτάστερο αστερισμό των Πλειάδων, τη γνωστή στους Νεοέλληνες Πούλια.
Το όνομα Άτλας είναι σύνθετο από το ευφωνικό α και τη μετοχή τλας του ομηρικού ρήματος τλήναι, που σημαίνει υπομένω, υποφέρω, ανέχομαι κ.λπ. Επειδή, ως γνωστόν, το ευφωνικό άλφα δεν επηρεάζει καθόλου το νόημα του ονόματος αλλά μόνο τον ήχο του, το όνομα Άτλας σημαίνει ότι και η απλή μετοχή τλας. Άτλας επομένως είναι ο υπομένων, είναι ο θεός ή ο τιτάν εκείνος που υπομένει τη μοίρα του να κρατάει τον ουρανό μακριά από τη γη και δεν τον αφήνει να πέσει και να καταπλακώσει τους θεούς και τους ανθρώπους, δίκαιους και άδικους…
-Στη φωτογραφία βλέπουμε τους εναπομείναντες κίονες του ναού του Απόλλωνα της Κορίνθου
-Του προηγούμενου σημειώματος η φωτογραφία ήταν του αγάλματος του Ερμή με τον νεογέννητο Διόνυσο, που βρίσκεται στην Ολυμπία, του γλύπτη Πραξιτέλη
