Του ιερέως Παναγιώτου Σ. Χαλκιά
Η χριστιανική κοινωνία, φίλοι αναγνώστες, συντίθεται από πρόσωπα και όχι άτομα. Διακριτικά γνωρίσματα του ανθρώπινου προσώπου είναι η αυτοσυνειδησία, η ελευθερία και η δημιουργικότητα. Το άτομο εγκλωβίζεται το Εγώ του, αδιαφορώντας για τον συνάνθρωπό του. Κίνητρο και σκοπός των ενεργειών του είναι το προσωπικό του συμφέρον. Ο χριστιανισμός κάνει τον άνθρωπο διαθέσιμο στους συνανθρώπους του. Είμαι διαθέσιμος σημαίνει ότι προσφέρομαι ολόψυχα στου άλλους. Με άλλα λόγια, οι διαπροσωπικές σχέσεις του χριστιανού με τους συνανθρώπους του χαρακτηρίζονται από την αμφίδρομη σχέση αγάπης «εν ελευθερία».
Κατά τον φιλόσοφο Μάρτιν Μπούμερ (1878-1965), οι θεμελιώδεις στάσεις του ανθρώπου μέσα στον κόσμο αντιστοιχούν σε ορισμένα ζεύγη-κλειδιά λέξεων.
Το πρώτο ζεύγος Εγώ-Εσύ εκφράζει τη σχέση μεταξύ δύο προσώπων, το δε ζεύγος Εγώ-Αυτό εκφράζει τη σχέση μεταξύ ανθρώπου και πράγματος. Αλλ’ ενώ η αμοιβαία σχέση και διαθεσιμότητα Εγώ-Συ είναι θεμελιώδης και φυσιολογική, διαρκώς κινδυνεύει να μεταπέσει σε σχέση αντικειμενική του τύπου Εγώ-Αυτό ή ακριβέστερα Εγώ-Αυτός. Το Αυτός εν προκειμένω υποδηλώνει ότι ο άλλος έπαψε να είναι για μένα υποκείμενο, δηλαδή συνάνθρωπος, φίλος και μεταβλήθηκε σε αντικείμενο, όργανο, μέσον.
Ο αληθινά θρησκευόμενος άνθρωπος (homo religious), δηλαδή ο σωστός Χριστιανός, είναι διαθέσιμος όχι μόνο στο Θεό, αλλά και στους συνανθρώπους του. Με την απεριόριστη αγάπη του δίνεται στους άλλους με αγαθή προαίρεση, προσοχή και διακριτικότητα. Ο θρησκευόμενος άνθρωπος ζει όχι για τον εαυτό του, αλλά για το Θεό και τους συνανθρώπους του, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αδιαφορεί για τον εαυτό του. Τον χαρακτηρίζει η εσωτερική γαλήνη και η σοβαρότητα, η οποία πηγάζει από την πεποίθηση ότι η ζωή και η ύπαρξη του ανθρώπου ως προσώπου έχουν υψηλό νόημα και σκοπό.
Ο θρησκευόμενος άνθρωπος ακόμη είναι δυναμικός και δημιουργικός, γιατί η γνήσια θρησκευτική ζωή είναι ζωή ελευθερίας, κινήσεως, αυθορμησίας, αυτονομίας, ειρήνης, χαράς και δημιουργίας. Ο χριστιανισμός, όταν γίνεται ειλικρινά αποδεκτός από τους ανθρώπους, καταργεί την κόλαση της αλλοτρίωσης και την ερημία της αποξένωσης. Ο χριστιανός, ως άνθρωπος είναι διαθέσιμος και με πρότυπο το θεανθρώπινο πρόσωπο το Χριστού, αγαπά και βλέπει τον άλλο σαν «Εσύ», δηλαδή οικείο, συγγενή και φορέα της θείας εικόνας.
Το βλέμμα του αληθινού χριστιανού δεν κλέβει, ούτε καθηλώνει τον άλλον, όπως πίστευε ο Ζαν-Πολ Σαρτρ (άθεος;) υπαρξιστής φιλόσοφος (1905-1980). Αντιθέτως, αφυπνίζει, ενεργοποιεί και αυξάνει τις δυνατότητες του άλλου. Στο πλαίσιο της χριστιανικής βιοθεωρίας η παρουσία του άλλου είναι απαραίτητη ως προϋπόθεση της συγκρότησης της κοινωνίας προσώπων. Η παρουσία του συνανθρώπου μας είναι το κοινωνικό πλαίσιο της έμπρακτης εκδήλωσης της προς αλλήλους αγάπης (Ιωάν. 15, 17).
Ο Χρισούς κανόνας των διαπροσωπικών σχέσεων διατυπώθηκε επιγραμματικά από τον Κύριο: «καθώς θέλετε ίνα ποιώσιν υμίν οι άνθρωποι, και υμείς ποιείτε αυτοίς ομοίως» (Λουκ. 6, 13). Οι χριστιανοί –και όχι μόνο- καλούνται να ανταποκριθούν έμπρακτα στην προτροπή αυτή του Χριστού, για να επιτευχθεί η ποιοτική αναβάθμιση της ζωής όλων μας. Εφόσον, φίλοι αναγνώστες, όλοι την επιθυμούμε, όλοι οφείλουμε να ανταποκριθούμε θετικά.
