Του ιερέως Παναγιώτου Σ. Χαλκιά
Ο πολιτισμός μας και η τεχνική και επιστημονική πρόοδος τις τελευταίες δεκαετίες, φίλοι αναγνώστες, παρουσίασαν μια ραγδαία και ασυγκράτητη ανάπτυξη. Όμως, η πρόοδος αυτή που ο άνθρωπος θεοποίησε, αποδείχθηκε πως δεν του έφερε ευτυχία. Η τεχνοκρατία ούτε στην ευμάρεια τον οδήγησε, αλλά ούτε την ειρήνη και την ουσιαστική απελευθέρωση του χάρισε, όπως ο άνθρωπος περίμενε.
Αντίθετα, τον εισήγαγε σε δυσεπίλυτα προβλήματα, όπως την μόλυνση του περιβάλλοντος, την μαζοποίηση του ανθρώπου, την τυφλή κυριαρχία των μέσων ενημέρωσης, την εξάντληση των πηγών, την αυτοματοποίηση, την αλλοτρίωση, το παγκόσμιο άγχος κ.λπ. Η «πρόοδος» αυτή ιδιαίτερα, δεν μπόρεσε να ικανοποιήσει τις ψυχολογικές ανάγκες του ανθρώπου, γιατί δεν κατάφερε μόνη της να αγγίξει όλο τον άνθρωπο.
Παρόλες τις ανέσεις που τον γέμισαν οι εφευρέσεις, ο άνθρωπος πνίγεται σήμερα, όσο ποτέ άλλοτε, σε συμπλέγματα, σε συγκρούσεις εσωτερικές, σε κενά.
Παρά τη μεγάλη εξέλιξη της ψυχιατρικής και της ψυχολογίας, ο σύγχρονος άνθρωπος έχει μπλεχτεί στα γρανάζια της ανασφάλειας, του άγχους και της αβεβαιότητας, τόσο για τη δική του αξία, όσο για τις αξίες της ζωής, αλλά και για τους δρόμους του στη ζωή, καταστάσεις που οδηγούν σε ψυχική ακαταστασία και ανισορροπία.
Οι ψυχολόγοι διαρκώς επισημαίνουν πως ο σύγχρονος άνθρωπος βρίσκεται συνέχεια κάτω από μια διπλή πίεση:
Πρώτον: Την μαζοποίηση, που τον κάνει σαν μια σταλαγματιά που χάνεται και πατιέται μέσα σε ένα απρόσωπο πλήθος και δεύτερον: Από την ατομικοποίηση. Βάζει συχνά σε πρώτο πλάνο το «εγώ» του και γίνεται ατομιστής και τελείως αδιάφορος για τον συνάνθρωπό του, αλλά και ανίκανος για σωστές διαπροσωπικές σχέσεις ακόμη και μέσα στην ίδια του την οικογένεια. Γίνεται δυστυχισμένος και δημιουργεί δυστυχία γύρω του. Όπως, λοιπόν, οι υπόλοιπες επιστήμες έτσι και αυτή της ψυχολογίας φαίνεται πως δεν έχει πετύχει το προσδοκώμενο αποτέλεσμα, δηλαδή να βοηθήσει τον άνθρωπο να νιώσει ισορροπία, γέμισμα, σκοπό, νόημα, ειρήνη, ευτυχία. Ίσως, γιατί ο άνθρωπος στη σπουδή του αγνόησε την προτροπή του Κυρίου «ουκ επ’ άρτω μόνο ζήσεται άνθρωπος».
Παράλληλα με τις ομολογίες και τις προσωπικές εμπειρίες πολλών απλών συνανθρώπων μας (ότι δεν ωφελήθηκαν από την ψυχοθεραπεία και τους ψυχολόγους), ας δούμε τι έχουν να μας πουν κάποιοι «γίγαντες» της ψυχιατρικής επιστήμης. Θα διαλέξουμε δύο.
Ας ακούσουμε πρώτα τον C. Jang, τον γνωστό ψυχίατρο και μαθητή του S. Frend, που λέει: «Στα τριανταπέντε χρόνια πείρας που έχω με ψυχασθενείς, θεραπεύτηκαν απόλυτα μόνο εκείνοι οι άνθρωποι που είχαν θρησκευτική θεώρηση της ζωής».
Ας έρθουμε, όμως, και σε έναν σύγχρονο «γίγαντα» της ψυχιατρικής, τον Ελβετό ψυχίατρο Paul Tournier (1898-1986), που είναι διεθνώς γνωστός ως εισηγητής της Ιατρικής της προσωπικότητας. Γράφει ο γιατρός Μ. Μηλίγκος στο βιβλίο του: «Ο Paul Tournier πίστευε απόλυτα στο Θεό και έβλεπε τα πάντα κάτω από το φως της Αγίας Γραφής. Ο Θεός είναι το στήριγμα άνευ όρων, πάντοτε παρών και πάντοτε διαθέσιμος για τον καθένα μας».
Θαυμάζει κανείς στον Tournier το ολοκληρωτικό του δόσιμο στο Θεό. Αβραμιαία η πίστη και η αφοσίωσή του σε Αυτόν. Πίστη που εκδηλώνεται ως πεποίθηση και ως εμπιστοσύνη.
Για τον Tournier και η Ιατρική βρίσκει τη σχέση της και τη συσχέτισή της με την Αγρία Γραφή. Σε ένα επιστημονικό συνέδριο, απευθυνόμενος προς τους συνέδρους δήλωνε: «Θα νόμιζε κανείς ότι η Αγία Γραφή ασχολείται αποκλειστικώς με θρησκευτικά ζητήματα και δεν έχει σχέση με την πρόοδο της επιστήμης και με τη ζωή μας την ίδια. Η Αγία Γραφή παντού μιλάει για το Θεό στην πλάση, για την αναζήτηση της αληθινής φύσεως των γεγονότων, για την αντιμετώπιση της ζωής. Επισημαίνει ότι στα θέματα της ζωής δεν υπάρχει τύχη ή σύμπτωση, αλλά κάτι που συνδέεται με τον προορισμό του ανθρώπου. Τα επιστημονική συμπεράσματα γύρω από την υγεία και την αρρώστια, καθώς έρχονται σε αντιπαραβολή με τις αγιογραφικές απόψεις περί του ανθρώπου, βρίσκουν την πληρότητά τους και η Ιατρική γίνεται η επιστήμη του ανθρώπου στην ολότητά του».
Και σκέπτεται κανείς. Τόσο οι καθημερινές εμπειρίες και οι ομολογίες απλών συνανθρώπων μας, όσο και οι ομολογίας γιγάντων της Ψυχιατρικής, δεν αξίζουν άραγε τον κόπο να ωθήσουν και αυτούς που αμφιβάλλουν ακόμη (γιατροί και ασθενείς) να δοκιμάσουν την ψυχολογία ή ψυχιατρική δεμένη με την πίστη και βασισμένη στην Αγία Γραφή;
Είμαι σίγουρος πως αν δοκιμάσουν με πίστη, εκατό τοις εκατό θα αναφωνήσουν μαζί με τον Hiltnee πως «χωρίς θρησκεία, η ψυχική υγεία θα είναι τουλάχιστον ατελής…».
Για να είμαστε καλά, δεν μας φτάνει η χειρουργική, η παθολογία, η ψυχιατρική. Μας χρειάζεται και η πίστη.
