Χαρακτήρες αρχαίων πολιτικών

Του ιερέως Παναγιώτου Σ. Χαλκιά

Τις τελευταίες δεκαετίες, φίλοι αναγνώστες, πολλά λέγονται και γράφονται για τους πολιτικούς. Ο γράφων, δεν θα ασχοληθεί με την Πολιτεία των σύγχρονων πολιτικών. Θα ασχοληθεί, όμως, με την Πολιτεία των πολιτικών ανδρών της αρχαιότητας, αναφέροντας φωτεινά παραδείγματα ανυπέρβλητου πολιτικού ήθους, αφήνοντάς σας, αναγνώστες, να συγκρίνετε με τα όσα από πολλών χρόνων συμβαίνουν στο χώρο της πολιτικής στην πατρίδα μας και να βγάλετε τα συμπεράσματά σας.

Ο Περικλής, όταν ο Αρχίδαμος (βασιλιάς της Σπάρτης), με τον οποίο συνδεόταν με πατροπαράδοτη φιλία εξεστράτευσε εναντίον των Αθηνών, επειδή φοβήθηκε μήπως οι Λακεδαιμόνιοι δεν καταστρέψουν την περιουσία του κατά την εισβολή τους στην Αττική, εδήλωσε στην Εκκλησία του Δήμου ότι δωρίζει όλα τα σπίτια και τα χρήματά του στο Δημόσιο, αν οι εχθροί δεν καταστρέψουν την περιουσία του όπως και των άλλων Αθηναίων. Αυτός ο οποίος συνέδεσε το όνομά του με τον Χρυσό αιώνα, ήταν «χρημάτων διαφανώς αδωροδόκητος» και «ήγε μάλλον το πλήθος και ουκ ήγετο υπ’ αυτού».

Ο Σόλων, όταν θέσπισε τη «σεισάχθεια», διαγραφή των χρεών, όντας «χρημάτων κρείσσων», έχασε όλη του την περιουσία, που ανερχόταν σε 5 τάλαντα, τα οποία είχε δανεισθεί σε τρίτους, ενώ θα μπορούσε να κερδίσει πολλά δανειζόμενος.

Ο Επαμεινώνδας, σπουδαίος Θηβαίος πολιτικός και Στρατηγός, σε όλη του τη ζωή ήταν πάμπτωχος, εξαιτίας της αφιλοκερδίας του. Είχε μόνο ένα επανωφόρι και όταν το έστελνε για καθάρισμα, παρέμενε στο σπίτι του. Όταν ο Πέρσης βασιλιάς του έστειλε χρυσό, δεν τον δέχτηκε, γιατί πίστευε πως «μεγαλοφρονέστερος ην του δίδοντος ο μη λαβών». Και όταν ο υπασπιστής του έλαβε χρήματα από έναν αιχμάλωτο, του είπε: «Απόδος την Ασπίδα και άπελθε».

Η εντιμότητα και η φιλοχρηματία του διάσημου Αθηναίου πολιτικού και στρατηγού Φωκίωνα (402-317 π.Χ.) ήταν τέτοια, που όταν ο Μ. Αλέξανδρος του έστειλε εκατό τάλαντα και του διέθεσε μια ολόκληρη πόλη, για να καρπούται τα έσοδα, ο Φωκίων αρνήθηκε την προσφορά, ενώ επαίνετο. Ερώτησε δε τους απεσταλμένους: «Δια τίνα αιτίαν ταύτα Αλέξανδρος παρέχει μοι;». Γιατί μόνο εσένα θεωρεί «καλόν και αγαθόν» του απήντησαν. Τότε, ας με αφήσει να είμαι όπως είμαι, αφού με νομίζει ενάρετον, δεν είναι ανάγκη να με διαφθείρει διά του χρυσού.

Ως το «Πόθεν έσχες» -ΤΟ ΓΝΗΣΙΟ- στη Σπάρτη, μία από τις πρώτες υποχρεώσεις των εφόρων ήταν ο έλεγχος του «πόθεν έσχες» όλων, ακόμη και των βασιλιάδων. Οι παραβάτες εθεωρούντο εχθροί της πατρίδος και εξορίζοντο δια βίου. Όταν διεφθάρησαν τα δωρικά ήθη και δολοφόνησαν τον Άγη και φυλάκισαν τον Κλεομένη, οι οποίοι επεδίωκαν την ηθική κάθαρση, τότε καταργήθηκε και το πόθεν έσχες και μαζί του εξέπνευσε και η Σπάρτη.

Ο Σόλων εφάρμοζε το νόμο του Αιγύπτιου Φαραώ Άμαση, σύμφωνα με τον οποίον καταδικάζονταν σε θάνατο, όποιος δεν αποδείκνυε την προέλευση των εισοδημάτων του και δεν δικαιολογούσε τον τρόπο της ζωής του.

Ο Πλάτων πρότεινε οι άρχοντες να κατοικούν σε γυάλινα σπίτια. Και τέλος, ο Ρωμαίος πολιτικός Δρούσος ήταν τόσο πολύ κόσμιος και σώφρων, ώστε όταν κάποιος τεχνίτης του πρότεινε έναντι αμοιβής 5 ταλάντων, να του διαρρυθμίσει την πρόσοψη του σπιτιού του, που είχε πολλά ανοιχτά παράθυρα, για να μην τον βλέπουν απ’ έξω, ο Δρούσος του απάντησε: «Δέκα λαβών, όλοι μου ποίησον καταφανή την οικία, ίνα πάντες ορώσιν οι πολίται πως διαιτώμαι». Δηλαδή σου δίνω δέκα τάλαντα να μου ανοίξεις από όλες τις πλευρές το σπίτι, για να βλέπουν όλοι οι πολίτες πως ζω.

Οι σελίδες της ελληνικής πολιτικής ιστορίας είναι γεμάτες από ονόματα πολιτικών ανδρών, το χαρακτήρα των οποίων κοσμούσαν ηθικές αρετές, όπως της εντιμότητος, της αφιλοχρηματίας της αφιλοκέρδειας και της διαφάνειας στη δημόσια και ιδιωτική τους ζωή. Όσο και αν τα ήθη έχουν αλλάξει από τότε, οι αξίες αυτές δεν θα χάσουν ποτέ την αίγλη τους και θα αποτελούν το ζητούμενο από πολίτες και πολιτικούς.

Φίλοι αναγνώστες: Τα συμπεράσματα ΔΙΚΑ ΣΑΣ.