Το πρόβλημα της λειψυδρίας και οι βασικοί άξονες αντιμετώπισής του παρουσιάστηκαν χθες σε σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε υπό τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, στο Μέγαρο Μαξίμου.
Όπως σημειώθηκε κατά τη διάρκεια της σύσκεψης, η αντιμετώπιση του προβλήματος της λειψυδρίας με έναν εθνικό σχεδιασμό αποτελεί επείγουσα μεταρρυθμιστική ανάγκη η οποία σε πρώτο χρόνο θα έρθει να απαντήσει στις πιεστικές ανάγκες του σήμερα και, σε μεσομακροπρόθεσμο ορίζοντα, να προετοιμάσει τη χώρα για τις μεγάλες προκλήσεις των επόμενων 30 ετών.
Ο Πρωθυπουργός τόνισε ότι το νερό είναι και θα παραμείνει δημόσιο αγαθό και πόρος ζωτικής σημασίας και μόνο έτσι πρέπει να αντιμετωπίζεται.
Στη σύσκεψη έγινε αναλυτική παρουσίαση των επιστημονικών δεδομένων, τα οποία δείχνουν ξεκάθαρα το μέγεθος του προβλήματος, λόγω της κλιματικής κρίσης, σε όλες τις χώρες της Μεσογείου, λαμβάνοντας μάλιστα υπόψη ότι η Ευρώπη είναι η ταχύτερα θερμαινόμενη ήπειρος παγκοσμίως.
Με βάση τα στοιχεία, η Ελλάδα, όπως και οι υπόλοιπες μεσογειακές χώρες, περιλαμβάνεται στις χώρες που προβλέπεται πως θα αντιμετωπίσουν ιδιαίτερα προβλήματα µε το νερό στο μέλλον.
Βάσει της κατάταξης του δείκτη, η Ελλάδα βρίσκεται στην 19η θέση και στη βαθμίδα εξαιρετικά υψηλού ρίσκου. Ακόµα και στο αισιόδοξο σενάριο, τόσο για το 2030 όσο και για το 2050, οι εκτιμήσεις του προβλεπτικού µμοντέλου Aqueduct, δεν υποδεικνύουν ιδιαίτερη βελτίωση της κατάστασης και δείχνουν το σύνολο της επικράτειας σε υψηλό ή εξαιρετικά υψηλό κίνδυνο για πιθανά ζητήματα µε το νερό.
Αύξηση μέσης θερμοκρασίας – μείωση βροχοπτώσεων
Στη μελέτη που πραγματοποίησε η διαΝΕΟσις, εκτιμήθηκε η εξέλιξη της θερμοκρασίας και των βροχοπτώσεων κάτω από διάφορα σενάρια. Στο μέσο σενάριο, εκτιμήθηκε πως θα υπάρξει μείωση των ετήσιων βροχοπτώσεων, µεσοσταθµικά κατά 10-20%.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, οι ταμιευτήρες των ΥΗΣ της ΔΕΗ βρίσκονται στα ιστορικά χαμηλά τους, παρά τις αυξημένες βροχοπτώσεις των τελευταίων µμηνών. Η κατάσταση κρίνεται ανησυχητική τόσο για τα αποθέματα ύδατος αλλά και για την ηλεκτροπαραγωγή από ΥΗΣ. Μικρότερη συµµετοχή των ΥΗΣ στο ενεργειακό µμείγμα αναμένεται να οδηγήσει σε αύξηση του κόστους ενέργειας.
Αναγκαιότητα μεταρρυθμίσεων
Στην περίπτωση που δεν πραγματοποιηθούν σημαντικά έργα υποδομής, το ισοζύγιο υδάτων εκτιμάται ότι θα βαίνει ολοένα και πιο ελλειμματικό, λόγω της επίπτωσης της λειψυδρίας στα υδατικά αποθέματα της χώρας.
Μπροστά σε μια κρίση λειψυδρίας: οι βροχοπτώσεις και οι χιονοπτώσεις μειώνονται σταδιακά, η θερμοκρασία ανεβαίνει, άρα αυξάνεται η κατανάλωση νερού, οι ταµιευτήρες είναι στα χαµηλότερα επίπεδα των τελευταίων ετών ενώ τα Υδροηλεκτρικά εργοστάσια (ΥΗΣ) παράγουν λιγότερο ρεύμα λόγω έλλειψης νερού. Η Ελλάδα έχει κατά τόπους ελλειµµατικό ισοζύγιο υδάτων, δηλαδή χρησιμοποιούμε περισσότερο νερό απ’ όσο αναπληρώνεται.
Ο νέος σχεδιασμός για τα Ύδατα, καλείται να αντιμετωπίσει:
-Τον κατακερματισμό στη διαχείριση των υδάτων, έλλειψη συντονισμού κεντρικού ελέγχου και εποπτείας (739 πάροχοι, ΔΕΥΑ, ΓΟΕΒ, ΤΟΕΒ)..
-Την προβληματική εικόνα και ζημιογόνα δραστηριότητα αρκετών περιφερειακών και τοπικών παρόχων (ΔΕΥΑ, ΟΕΒ κτλ)-
-Σημαντικές απώλειες στα δίκτυα µμεταφοράς και διανομής νερού (40% Ύδρευση, 60% Άρδευση), ελλειµµατική διαχείριση λυμάτων.
- Την αλόγιστη χρήση του αρδευτικού νερού και παράνομες γεωτρήσεις
-Χαμηλή εισπραξιµότητα, υποανάκτηση κόστους επενδύσεων (τα έργα δεν τελειώνουν ή δεν παραλαμβάνονται).
Υπό τα δεδομένα αυτά, αποφασίστηκε ένας ολιστικός τρόπος αντιμετώπισης του ζητήματος απέναντι στον κατακερματισμό, μεταξύ διαφορετικών φορέων, που υπάρχει σήμερα. Η κυβέρνηση πρόκειται να προχωρήσει σε ριζική αλλαγή του μοντέλου διαχείρισης των υδάτων στη χώρα, σε ένα πιο λειτουργικό σύστημα, με μεγαλύτερη αποδοτικότητα και περισσότερες επενδύσεις.
Σ’ αυτή την προσπάθεια θα αξιοποιηθούν οι νέες τεχνολογίες, καθώς και συμπληρωματικοί τρόποι παραγωγής νερού, όπως η αφαλάτωση.
Οι πέντε βασικοί άξονες του σχεδιασμού είναι:
- Το νερό είναι και θα παραμείνει δημόσιο αγαθό, όπως προβλέπει το Σύνταγμα και η νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας
- Βιώσιμες εταιρείες ύδρευσης, άρδευσης και αποχέτευσης, με στόχο αποδεκτό κόστος για όλες τις χρήσεις. Σύμφωνα με πληροφορίες, πάνω από 700 επιχειρήσεις ύδρευσης, που ελέγχονται κυρίως από δήμους, θα συγχωνευθούν σε τρεις για να βελτιωθεί η διαχείριση του νερού.
- Ολιστικός σχεδιασμός και κεντρική διαχείριση όλων των αναγκαίων έργων, μικρών και μεγάλων
- Κατεπείγουσες πρωτοβουλίες τους επόμενους έξι μήνες, σε συνδυασμό με εκστρατεία ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των πολιτών
- Νέες τεχνολογίες και συμπληρωματικοί τρόποι παραγωγής νερού (αφαλάτωση, ανακύκλωση και επαναχρησιμοποίηση)
Οι παραπάνω άξονες αναμένεται να εξειδικευτούν στο αμέσως επόμενο διάστημα.
Ο σχεδιασμός θα θέσει, επίσης, τις βάσεις για την υλοποίηση έργων που έχουν ήδη δρομολογηθεί ή μελετώνται. Σήμερα είναι σε εξέλιξη περισσότερα από 1.200 έργα διαχείρισης και αξιοποίησης υδάτων, εκ των οποίων 1.090 αφορούν στην ύδρευση και 237 την άρδευση.
Σημειώνεται ότι τα έργα αυτά έρχονται να προστεθούν στα 278 που έχουν ήδη ολοκληρωθεί από το 2019 έως σήμερα.
Ωστόσο, όπως εκτιμάται, είναι προφανής η ανάγκη περαιτέρω επενδύσεων και πιο συντεταγμένης προσπάθειας για την αντιμετώπιση αυτού του μεγάλου, κοινωνικού και εθνικού ζητήματος.
