Υπερψηφίστηκε από την Ολομέλεια της Βουλής το νέο θεσμικό πλαίσιο για το μεταναστευτικό που περιέχεται στο νομοσχέδιο, για την «αντιμετώπιση της παράνομης μετανάστευσης, την αποτροπή καταχρήσεων στο σύστημα ασύλου και τη διευκόλυνση των επιστροφών πολιτών τρίτων χωρών», ενώ έχει προκαλέσει και αντιδράσεις, τόσο από τα κόμματα της αντιπολίτευσης όσο και από φορείς όπως ο Συνήγορος του Πολίτη και η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, η Ενωση Διοικητικών Δικαστών, ανεξάρτητες αρχές και διεθνείς οργανισμούς που εκτιμούν ότι παραβιάζονται διεθνείς συνθήκες, ότι το ζήτημα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με καταστολή και αυστηροποίηση των διαδικασιών ενώ παράλληλα προβλέπονται ρυθμίσεις που δεν είναι δυνατόν να εφαρμοστούν, όπως επισημαίνουν.
Ο πρώην υπουργός Μετανάστευσης και σημερινός κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της Ν.Δ. Δημήτρης Καιρίδης, στην τοποθέτησή του τόνισε ότι «δεν θέλουμε τη χώρα “μπάτε σκύλοι αλέστε”, αλλά δεν τη θέλουμε και μικρή, αλλά ισχυρή. Δεν είμαστε ούτε αφελείς ούτε ξενόφοβοι ρατσιστές. Η κατάργηση της διάταξης που αφορά την παροχή άδειας διαμονής μετά την επταετία μπορεί να οδηγήσει πολλούς νόμιμους μετανάστες σε κενό δικαίου».
«Το λέω με μεγάλη υπερηφάνεια, χαίρομαι που είμαι υπουργός αυτής της κυβέρνησης που έρχεται και θεσμοθετεί το αδίκημα της παράνομης παραμονής στη χώρα. Όταν σε κάποιον απορριφθεί το άσυλο και έχει παραβιάσει τον ελληνικό νόμο, παραμένοντας παράνομα στην ελληνική επικράτεια, θα έχει και διοικητική κράτηση και ηλεκτρονική επιτήρηση και ποινικές κυρώσεις», σημείωσε ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, κ. Πλεύρης, ολοκληρώνοντας τη συζήτηση τη Βουλή.
Τι προβλέπει το νομοσχέδιο
Με το νέο πλαίσιο εισάγεται η ποινικοποίηση της παράνομης παραμονής στη χώρα με ποινή φυλάκισης 2 έως 5 έτη και ελάχιστο πρόστιμο 5.000 ευρώ και παράλληλα καταργείται η δυνατότητα νομιμοποίησης μέσω μακροχρόνιας παράνομης διαμονής 7 ετών και περιορίζονται οι μεταγενέστερες αιτήσεις διεθνούς προστασίας, με στόχο την αποτροπή καταχρηστικών πρακτικών.
Επίσης, προβλέπεται η δυνατότητα διοικητικής κράτησης έως και 24 μήνες, χωρίς ανασταλτικό αποτέλεσμα από την υποβολή αντιρρήσεων, ενώ συντομεύεται η προθεσμία για οικειοθελή αναχώρηση σε 14 ημέρες με δυνατότητα ηλεκτρονικής επιτήρησης. Διευρύνεται επίσης η έννοια της «χώρας επιστροφής» και επικαιροποιούνται τα κριτήρια κινδύνου διαφυγής, καθιερώνεται υποχρεωτικός λόγος απαγόρευσης εισόδου σε περίπτωση κινδύνου για τη δημόσια τάξη και ασφάλεια, ενώ παράλληλα παρατείνεται η διάρκειά της έως και δέκα έτη.
Τα βασικά σημεία του νομοσχεδίου για το μεταναστευτικό παρουσίασε το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου υπό τη μορφή ερωτήσεων και απαντήσεων:
Τι αλλάζει στον ορισμό της «χώρας επιστροφής»;
Διευρύνεται η έννοια ώστε να περιλαμβάνει όχι μόνο τη χώρα συνήθους διαμονής, αλλά και την ασφαλή τρίτη χώρα και την πρώτη χώρα ασύλου, εφόσον η αίτηση απορριφθεί ως απαράδεκτη.
Σε σχέση με τον «κίνδυνο διαφυγής», τι προβλέπει το νομοσχέδιο;
Τα κριτήρια γίνονται πιο αντικειμενικά και αυστηρά. Παραδείγματα: η έλλειψη σταθερής κατοικίας, η αλλαγή τόπου χωρίς ενημέρωση και η άρνηση ταυτοποίησης ή λήψης βιομετρικών.
Ποιο είναι το πρακτικό όφελος αυτών των αλλαγών;
Μειώνεται ο κίνδυνος καθυστερήσεων, επιταχύνουμε τις επιστροφές και περιορίζουμε το φαινόμενο του λεγόμενου asylum shopping.
Ποια θα είναι η νέα προθεσμία για οικειοθελή αναχώρηση;
Από 25 ημέρες μειώνεται σε 14. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις μπορεί να παραταθεί έως 60 ημέρες, αντί για 120 που ίσχυε μέχρι τώρα.
Προστίθεται και η ηλεκτρονική επιτήρηση. Τι σημαίνει αυτό;
Δίνει μια ενδιάμεση λύση ανάμεσα στην πλήρη ελευθερία και την κράτηση. Έτσι μπορούμε να επιτηρούμε καλύτερα την πραγματοποίηση της οικειοθελούς αναχώρησης.
Τι κερδίζει η διοίκηση;
Μειώνεται το κόστος και ενισχύεται η συμμόρφωση χωρίς να χρειάζεται άμεση κράτηση.
Σε ποιες περιπτώσεις καθίσταται πλέον υποχρεωτική η απαγόρευση εισόδου στην ελληνική επικράτεια;
Όταν υπάρχει κίνδυνος για τη δημόσια τάξη, την εθνική ασφάλεια ή τη δημόσια υγεία.
Και για πόσο διάστημα μπορεί να ισχύσει;
Έως 10 χρόνια, με δυνατότητα παράτασης για άλλα 5.
Ποιο είναι το μήνυμα που στέλνει αυτή η αλλαγή;
Ότι δεν υπάρχει ανοχή στην επανείσοδο παραβατών. Είναι μέτρο αποτροπής και προστασίας της κοινωνίας μας.
Ποιες ποινές προβλέπονται για την παράνομη διαμονή;
Ελάχιστη φυλάκιση δύο (2) ετών και ελάχιστο πρόστιμο 5.000 ευρώ.
Υπάρχει δυνατότητα αναστολής;
Μόνο αν ο παραβάτης αναχωρήσει οικειοθελώς. Σε αυτήν την περίπτωση, η αναστολή ενεργοποιείται με την αποχώρηση.
Γιατί τόσο αυστηρό πλαίσιο;
Στόχος είναι να υπογραμμιστεί η ποινική απαξία της παράνομης παραμονής για την ελληνική έννομη τάξη, για την οποία δεν είναι ανεκτή η παραμονή στο έδαφός της από έναν αλλοδαπό που έχει απωλέσει το δικαίωμα αυτό.
Ποιες αλλαγές φέρνει το νομοσχέδιο στη διοικητική κράτηση;
Διευρύνονται οι λόγοι ώστε να περιλαμβάνουν και ζητήματα ασφάλειας. Επίσης, η προσφυγή κατά της κράτησης δεν έχει πλέον ανασταλτικό αποτέλεσμα. Τέλος, η μέγιστη διάρκεια παρατείνεται από 18 σε 24 μήνες με εξαμηνιαίο έλεγχο.
Γιατί κρίθηκε αναγκαία αυτή η παράταση;
Για να δοθεί επαρκής χρόνος στις αρχές για ταυτοποίηση και έκδοση ταξιδιωτικών εγγράφων, αλλά και για την προστασία της δημόσιας ασφάλειας.
Ποιες είναι οι νέες ποινές για όσους εισέρχονται ή επανεισέρχονται παράνομα;
Για παράνομη είσοδο, φυλάκιση τουλάχιστον 2 ετών και πρόστιμα τουλάχιστον 5.000 ευρώ. Για παράνομη επανείσοδο από εγγεγραμμένους σε κατάλογο ανεπιθύμητων: φυλάκιση τουλάχιστον 3 ετών και αυξημένη χρηματική ποινή τουλάχιστον 10.000 ευρώ. Αποκλείεται η μετατροπή/αναστολή της ποινής• δυνατή αναστολή μόνο εφόσον ο δράστης αναχωρήσει οικειοθελώς από την Ελλάδα, οπότε η αναστολή εκκινεί από την αποχώρηση.
Ποιο είναι το ζητούμενο;
Να αποθαρρύνουμε την επανείσοδο μετά την απομάκρυνση και να δείξουμε ότι οι κανόνες έχουν συνέπειες.
Τι αλλάζει για όσους μένουν παράνομα πάνω από 7 χρόνια;
Καταργείται η δυνατότητα να αποκτήσουν άδεια διαμονής μόνο και μόνο λόγω της παρατεταμένης παρουσίας τους.
Με ποιο στόχο;
Για να μην υπάρχει κίνητρο μη συμμόρφωσης και να συνδεθεί η παραμονή με νόμιμες διαδικασίες.
Πώς θα περιοριστεί η κατάχρηση του συστήματος ασύλου;
Με αυστηρότερους κανόνες για τις μεταγενέστερες αιτήσεις και με νέα εργαλεία ταχείας επιστροφής σε καταχρηστικές περιπτώσεις.
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη;
Ότι η διαδικασία θα επιταχύνεται, οι πόροι θα κατευθύνονται σε πραγματικά βάσιμες αιτήσεις και το σύστημα θα γίνεται πιο αξιόπιστο.
Ποιες θα είναι οι γενικότερες επιπτώσεις του νομοσχεδίου;
Θα μειωθεί η παράνομη διαμονή και η υποτροπή, χάρη σε αυστηρότερες ποινές και ταχύτερες διαδικασίες. Θα αποσυμφορηθούν η Υπηρεσία Ασύλου, η Ελληνική Αστυνομία και τα δικαστήρια. Θα κατευθυνθούν οι διοικητικοί πόροι σε πραγματικές ανάγκες διεθνούς προστασίας. Θα ενισχυθεί η νομική θωράκιση, με πιο σαφείς ορισμούς και κριτήρια.
Πηγές του υπουργείου Μετανάστευσης ανέφεραν ότι σχετική πρόνοια αναμένεται να υπάρχει στο νομοσχέδιο για τη νόμιμη μετανάστευση, το οποίο, όπως υποστήριζαν, «θα κατατεθεί σύντομα».
