Του Χρήστου Μπλατσιώτη
Η φετινή 89η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης έχει έναν επετειακό χαρακτήρα καθώς η διοργάνωσή της, συμπίπτει με τη συμπλήρωση 100 χρόνων από την ίδρυση του ομώνυμου φορέα, το έτος 1925. Ακούγεται όμως κάπως «παράξενα», αυτή η ιδιαίτερα σημαντική επέτειος της Έκθεσης να συμπίπτει με την 89η διοργάνωσή της. Με άλλα λόγια, στα 100 χρόνια του θεσμού φαίνεται να «λείπουν» 11 εκθέσεις.
Αλήθεια είναι, αφού στα 100 χρόνια ύπαρξης του θεσμού διοργανώθηκαν 89 ετήσιες εκθέσεις (ΔΕΘ) και υπάρχει λόγος που έγινε αυτό. Ας το καταγράψουμε με τη σειρά:
Η δημιουργία μιας Διεθνούς Έκθεσης στη Θεσσαλονίκη ήταν ιδέα του Νικόλαου Γερμανού (1862 - 1935) ενός καθηγητή του Αριστοτέλειου Πανεπιστήμιου Θεσσαλονίκης, με σπουδές και επιστημονικό έργο στη Γερμανία που ήταν και ο λόγος για το επίθετό του (ο πατέρας του ονομάζονταν Κωνσταντίνος Λιόλιος και είχε καταγωγή από τη Βάβδο της Χαλκιδικής).
Η ιδέα του Γερμανού γεννήθηκε το 1925, πριν από 100 χρόνια σε σχέση με το σήμερα και μόλις 12 χρόνια μετά την ενσωμάτωση της Θεσσαλονίκης στο Ελληνικό κράτος. Ως ιδέα συνάντησε πολλά εμπόδια, όμως όλα ξεπεράστηκαν σταδιακά καθώς υπερίσχυσαν, η επιμονή του εμπνευστή της μαζί με την ένθερμη συμπαράσταση που είχε από δυναμικές προσωπικότητες της Θεσσαλονίκης που συ στρατεύτηκαν μαζί του.
Κάπως έτσι, ένα χρόνο μετά, το πρωί της Κυριακής 3 Οκτωβρίου 1926, έγιναν τα εγκαίνια της πρώτης Διεθνούς Έκθεσης της Θεσσαλονίκης, οι εγκαταστάσεις της οποίας αναπτύχθηκαν στο Πεδίο του Άρεως, ένα πάρκο νοτίως της σημερινής Λεωφόρου Στρατού και απέναντι από το κτίριο της ΕΡΤ3. Κι αυτό, ήδη με το ξεκίνημα της ΔΕΘ, «αφαιρεί» μια (1) διοργάνωση στο πλαίσιο της εκατονταετίας του θεσμού, αφού η πρώτη Έκθεση έγινε ένα χρόνο μετά την απόφαση για την ίδρυση του φορέα.
Η πρώτη διοργάνωση της ΔΕΘ, το 1926, είχε μια πρωτόγνωρη επιτυχία, σε βαθμό που θορύβησε (κυρίως) διάφορους επιχειρηματικούς κύκλους εκτός Θεσσαλονίκης κι αυτό επειδή η τεράστια επιτυχία του εγχειρήματος βρίσκονταν σε εντελώς αντίθετη κατεύθυνση από την αποτυχία που είχε γνωρίσει μερικά χρόνια πριν, μια παρόμοια εκθεσιακή προσπάθεια στην Αθήνα.
Αναφέρομαι στην πρώτη έκθεση που διοργανώθηκε στη σύγχρονη Ελλάδα, τον Οκτώβριο του 1859, με την επωνυμία «Έκθεση των Ολυμπίων» και στεγάστηκε σε αίθουσες του τότε Πολυτεχνείου των Αθηνών (σήμερα κτίριο της Δραματικής Σχολής του Εθνικού Θεάτρου). Ήταν μια φιλόδοξη έκθεση που είχε την οικονομική υποστήριξη του βαθύπλουτου ομογενή από τη Ρουμανία, του Ευαγγέλη Ζάππα (Ηπειρώτη βλάχου στην καταγωγή) και είχε ως πρότυπο τις διεθνείς εκθέσεις της εποχής. Η έκθεση αυτή παρότι επαναλήφθηκε άλλες τρεις φορές, το 1870, το 1875 και το 1888, και παρά τις όποιες προσπάθειες, δεν κατάφερε να εδραιωθεί και καταργήθηκε.
Αντίθετα, η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης αμέσως μετά το ξεκίνημά της, άρχισε να ανθίζει και να αναπτύσσεται δυναμικά. Από το 1926 μέχρι το 1940 διοργανώθηκαν 15 συνεχόμενες εκθέσεις, που ήταν διαρκώς αυξανόμενες και είχαν ολοένα και περισσότερες συμμετοχές από όλα τα μήκη και πλάτη του πλανήτη.
Μάλιστα, η 15η ΔΕΘ εκείνης της χρυσής 15ετίας, δηλαδή η Έκθεση του 1940, ήταν αυτή που αναπτύχθηκε για πρώτη φορά σε έναν μεγαλύτερο χώρο της Θεσσαλονίκης, στο σημείο όπου λειτουργεί ακόμα και σήμερα.
Η 15η ΔΕΘ του 1940 ήταν και η τελευταία προπολεμική έκθεση, καθώς στα χρόνια του Β’ παγκοσμίου Πολέμου και του ελληνικού εμφυλίου, η Έκθεση ανέστειλε την εκθεσιακή λειτουργία της. Επαναλειτούργησε το 1951 και η διακοπή αυτή, από το 1941 έως και το 1950 «αφαίρεσε» άλλα 9 χρόνια σε σχέση με τον αριθμό των διοργανώσεων κατά την περίοδο της πρώτης εκατονταετίας της.
Στα χρόνια που ακολούθησαν, από το 1951 μέχρι σήμερα, η ΔΕΘ συνέχισε να διοργανώνεται ανελλιπώς, με μοναδική «απώλεια» το έτος 2020 όταν η διοργάνωση ματαιώθηκε λόγω της πανδημίας του κορωνοϊού (covid). Κι αυτή η ματαίωση καταγράφεται ως ακόμη μια «απώλεια» στο σύνολο των διοργανώσεων της εκατονταετίας της.
Έτσι, στη διάρκεια των 100 χρόνων της ΔΕΘ, από το 1925 μέχρι σήμερα, καταγράφονται 11 χρονιές χωρίς διοργάνωση. Μία (1) για τον χρόνο που μεσολάβησε από τη γένεση της ιδέας μέχρι την πρώτη διοργάνωσή της, εννιά (9) χρόνια που δεν διοργανώθηκε λόγω του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και της δραματικής εμφύλιας διαμάχης που ακολούθησε στη χώρα και άλλη μία (1) χρονιά που ματαιώθηκε η διοργάνωση λόγω της πανδημίας του covid.
Κι αυτός είναι ο λόγος, που η επέτειος των 100 χρόνων της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης (1925-2025) τιμάται φέτος με την 89η διοργάνωση του θεσμού. Ενός σπουδαίου εκθεσιακού θεσμού της χώρας, του μεγαλύτερου σε πανελλαδικό επίπεδο, ο οποίος αναπτύχθηκε σταδιακά, δυναμικά και σταθερά, χάρι στις διαχρονικές προσπάθειες των διοικήσεων του, των στελεχών του και του συνόλου των εργαζομένων του, που ειδικά τα τελευταία χρόνια απέδειξαν ότι μπορούν να τον αναδείξουν ακόμη ψηλότερα και κυρίως μπορούν να τον κατατάξουν επάξια ανάμεσα στους κορυφαίους εκθεσιακούς προορισμούς, σε ευρωπαϊκά και διεθνή επίπεδα.
Να τα ξανα-εκατοστήσει θα ευχηθούμε στη ΔΕΘ κι αυτή τη φορά χωρίς καθόλου… «ματαιώσεις».
