Γράφει ο Τόπης Αθανάσιος
Διαιτολόγος - Διατροφολόγος
Με αφορμή την Παγκόσμια
Ημέρα κατά του Καρκίνου του Μαστού – 25 Οκτωβρίου
Η 25η Οκτωβρίου έχει καθιερωθεί ως Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου του Μαστού
— μια ημέρα αφιερωμένη στην ενημέρωση, την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση της
πιο συχνής μορφής καρκίνου στις γυναίκες παγκοσμίως. Παρά τις σημαντικές
προόδους στην ιατρική και στην έγκαιρη ανίχνευση, ο καρκίνος του μαστού
εξακολουθεί να αποτελεί μια πρόκληση δημόσιας υγείας. Ωστόσο, ολοένα και
περισσότερες επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι η διατροφή και ο τρόπος ζωής
μπορούν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στην πρόληψη και την υποστήριξη της
υγείας του μαστού.
Ως Διαιτολόγος – Διατροφολόγος και Εκπαιδευτικός στη Βέροια, θεωρώ καθήκον μου
να υπενθυμίσω, ειδικά σήμερα, τη σημασία που έχει η καθημερινή μας διατροφική
συμπεριφορά στην υγεία και την πρόληψη.
Τι δείχνει η επιστήμη
Η διεθνής βιβλιογραφία αλλά και ελληνικές επιδημιολογικές μελέτες συμφωνούν πως
η διατροφή μπορεί να επηρεάσει τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του μαστού, τόσο
μέσω ορμονικών μηχανισμών όσο και μέσω φλεγμονωδών και οξειδωτικών διεργασιών.
- Η Μεσογειακή διατροφή – με βασικό
πυλώνα το ελαιόλαδο, τα φρούτα, τα λαχανικά, τα όσπρια, τα δημητριακά ολικής
άλεσης, τους ξηρούς καρπούς και τα ψάρια – έχει αποδειχθεί ότι σχετίζεται με
μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού, ιδιαίτερα στις μετεμμηνοπαυσιακές
γυναίκες.
Μελέτη από το Πανεπιστήμιο Αθηνών (Trichopoulou et al., BMJ,
2010) που εντάσσεται στο πλαίσιο της μεγάλης ευρωπαϊκής έρευνας EPIC
έδειξε ότι οι γυναίκες που ακολουθούσαν πιο πιστά τη Μεσογειακή διατροφή είχαν
σημαντικά χαμηλότερα ποσοστά εμφάνισης καρκίνου του μαστού.
- Η παχυσαρκία και η καθιστική ζωή
αποτελούν ανεξάρτητους παράγοντες κινδύνου. Τα αυξημένα επίπεδα οιστρογόνων που
παράγονται από τον λιπώδη ιστό μετά την εμμηνόπαυση, καθώς και οι φλεγμονώδεις
κυτοκίνες, συνδέονται με μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης ή υποτροπής καρκίνου
του μαστού.
- Η υπερκατανάλωση αλκοόλ, ακόμη και
σε μικρές ποσότητες, αυξάνει τον κίνδυνο. Μελέτες του Παγκόσμιου Οργανισμού
Υγείας (WHO,
2023) δείχνουν ότι κάθε 10 γραμμάρια αλκοόλ την ημέρα (περίπου ένα ποτήρι
κρασί) μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού κατά 7–10%.
- Αντίθετα, η αυξημένη πρόσληψη φυτικών
ινών, αντιοξειδωτικών και φυτοοιστρογόνων (όπως οι ισοφλαβόνες της σόγιας)
φαίνεται να έχει προστατευτικό ρόλο, δρώντας ρυθμιστικά στις ορμόνες και
μειώνοντας την οξειδωτική βλάβη των κυττάρων.
Διατροφή πρόληψης: Τι προτείνουν οι
ειδικοί
1. Ενίσχυση φυτικών τροφών
Καθημερινή κατανάλωση φρούτων και λαχανικών (τουλάχιστον 5 μερίδες την ημέρα)
προσφέρει αντιοξειδωτικά, βιταμίνες και φυτοχημικά που προστατεύουν τα κύτταρα
από βλάβες. Προτιμήστε εποχικά ελληνικά προϊόντα – π.χ. ρόδια, πορτοκάλια,
μπρόκολο, σπανάκι, καρότα – πλούσια σε πολυφαινόλες και καροτενοειδή.
2. Ελαιόλαδο: ο «θησαυρός» της Μεσογείου
Το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο περιέχει πολυφαινόλες με αντιφλεγμονώδη και
αντικαρκινική δράση. Μελέτες του ΕΚΠΑ έδειξαν ότι η τακτική κατανάλωσή του
μπορεί να μειώσει τη φλεγμονή και να επιδρά θετικά στους δείκτες οξειδωτικού
στρες σε γυναίκες υψηλού κινδύνου.
3. Περιορισμός αλκοόλ και επεξεργασμένων
τροφίμων
Το αλκοόλ, τα αλλαντικά, τα επεξεργασμένα σνακ και τα σάκχαρα συμβάλλουν στην
αύξηση του σωματικού λίπους και ενισχύουν τη φλεγμονή. Η αποφυγή ή η
ελαχιστοποίησή τους αποτελεί ουσιαστικό βήμα πρόληψης.
4. Υγιές βάρος και φυσική δραστηριότητα
Η διατήρηση φυσιολογικού Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ < 25) και η τακτική
άσκηση μειώνουν τον κίνδυνο κατά περίπου 20–30%, σύμφωνα με δεδομένα του
Παγκόσμιου Ερευνητικού Ιδρύματος για τον Καρκίνο (WCRF,
2023).
Η ελληνική πραγματικότητα
Στη χώρα μας, όπου η Μεσογειακή διατροφή αποτελεί πολιτιστική κληρονομιά, η
πρόληψη μπορεί να ξεκινήσει «από το τραπέζι του σπιτιού». Δυστυχώς, πρόσφατα
δεδομένα δείχνουν απομάκρυνση από το παραδοσιακό διατροφικό πρότυπο — αυξημένη
κατανάλωση επεξεργασμένων τροφίμων, μειωμένη πρόσληψη φρούτων και οσπρίων. Η
ενίσχυση της διατροφικής παιδείας στα σχολεία, στις κοινότητες και στα μέσα
ενημέρωσης, μπορεί να έχει ουσιαστικό αντίκτυπο στη μελλοντική μείωση των
περιστατικών καρκίνου του μαστού στη χώρα μας.
Ένα μήνυμα για όλες τις γυναίκες
Ο καρκίνος του μαστού δεν είναι ανίκητος. Η πρόληψη, η έγκαιρη διάγνωση και οι
υγιεινές διατροφικές επιλογές μπορούν να σώσουν ζωές. Η διατροφή δεν
αντικαθιστά την ιατρική παρακολούθηση, αλλά τη συμπληρώνει. Είναι ένα ισχυρό
εργαλείο ενδυνάμωσης, που βρίσκεται στα χέρια κάθε γυναίκας — και κάθε
οικογένειας.
Ας κάνουμε τη σημερινή ημέρα μια αφορμή για ενημέρωση, φροντίδα και δράση. Ας
θυμόμαστε πως η πρόληψη ξεκινά από τις καθημερινές μας επιλογές — στο πιάτο,
στη ζωή, στην αγάπη προς τον εαυτό μας.
