Του Ιερέως Παναγιώτου Σ. Χαλκιά
Θα αρχίσω το σημερινό μου άρθρο, φίλοι αναγνώστες, με μία προσωπική, σχετική εμπειρία και θα το τελειώσω με μία συγκλονιστική ιστορία, την οποίαν διηγείται ο Στρατής Μυριβήλης στο βιβλίο του: «Η Ζωή εν τάφο».
Γνώρισα, πριν από πολλά χρόνια έναν καθηγητή θεολόγο-φιλόλογο, ο οποίος όταν έμπαινε την Κυριακή (ή και σε γιορτή) στην εκκλησία, έκανε μεγάλους σταυρούς και άναβε μεγάλες λαμπάδες. Κοίταζε γύρω του, για να διαπιστώσει αν το βλέπουν οι εκκλησιαζόμενοι.
Μια μέρα του είπα: «Εσάς κύριε καθηγητά σας φοβάμαι. Γιατί ο τρόπος που εισέρχεστε στον Ιερό Ναό δεν είναι ο ενδεδειγμένος».
Στο πρόσωπο του ως άνω καθηγητού, φίλοι αναγνώστες, αναγνωρίζει κανείς πολλούς από τους «θρησκευόμενους» της εποχής μας. Εκείνους που αρκούνται στα μικρά και παραμελούν τα μεγάλα. Τους βλέπουμε συχνά στις εκκλησιαστικές ακολουθίες. Κάνουν μεγάλους σταυρούς και ανάβουν λαμπάδες. Όμως, μένουν προσκολλημένοι στον ξερό τύπο, αδιαφορώντας για την ουσία. Εξαντλούν τον δυναμισμό τους «στο γράμμα» του Νόμου και παραμελούν το «πνεύμα», ξεχνώντας το αποστολικό: «Το γράμμα αποκτένει, το δε πνεύμα ζωοποιεί».
Ευσεβείς στην όψη, στην πραγματικότητα όμως, υποκριτές. Τύραννοι στην ιδιωτική τους ζωή. Ανέντιμοι στις συναλλαγές τους. Το ίδιο προσκολλημένοι στην ύλη με τους υλιστές.
Μόνο που παίρνουν «συνέταιρο» στις δουλειές τους στο Θεό. Και έχουν το λόγο τους, γιατί το όνομα του Θεού κάνει πιο προσοδοφόρο την επιχείρησή τους. Αν προσπαθούν να τα έχουν καλά, κατά την αντίληψή τους, με το Θεό, είναι για να τους πηγαίνει καλά.
Τούτο όμως δεν είναι ευσέβεια, είναι συναλλαγή απαράδεκτη στο χριστιανικό χώρο.
Όλοι αυτοί είναι οι «θρησκευόμενοι» που τους λείπει το «εν»: Η αγάπη. Λένε πως αγαπάνε το Θεό, ωστόσο είναι ψεύτες. Λέγει ο Απόστολος της αγάπης: «Εάν τις είπει ότι αγαπώ το Θεόν και των αδελφόν αυτού μισεί, ψεύτης εστίν». (Α’ Ιων. δ! 20). Άνθρωποι με στενές καρδιές, είναι πάντα πρόθυμοι, στο όνομα δήθεν της θρησκείας, να μεταβληθούν σε ιεροεξεταστές, που κρίνουν και καταδικάζουν τα σφάλματα των άλλων.
Η φωτιά της γλώσσας τους είναι πάντα αναμμένη, για να κάψει ζωντανούς εκείνους που στα φανατισμένα μάτια τους φαίνονται «ασεβείς». Στη μικρή ψυχή τους δεν υπάρχει χώρος για συγχώρεση και συγνώμη. Συχνά κάνουν το λάθος να κατεβάζουν στα δικά τους στενά καλούπια το Θεό. Επισείουν την οργή Του στο παραστράτημα του κόσμου και Τον ζητούν για να ανταμείψει τη δήθεν αρετή τους, να κατακεραυνώσει τους αμαρτωλούς που είναι συνήθως οι εχθροί τους και να κάψει τον αποστάτη κόσμο, για τον οποίο όμως εκείνοι δεν έκαμαν τίποτα, αλλά ο σαρκωμένος Θεός έχυσε το αίμα Του.
Εκτός από όσα αναφέραμε πιο πάνω, επιμένουν ακόμα να μονοπωλούν την αρετή και την αλήθεια και παρουσιάζουν το Θεό ως αποκλειστικά δικό τους. Με την νοοτροπία τους, την κακότητα και τις επικρίσεις τους, κλείνουν στους «αμαρτωλούς» το δρόμο, που φέρνει κοντά στη σταυρωμένη αγάπη.
Για κάτι τέτοιους «ευσεβείς» ο Χριστός χρησιμοποίησε την αυστηρότερη γλώσσα: «Οναί υμίν υποκριταί» (μαγδ. Κγ’ 14).
Μεγαλύτερη πληγή από την ασέβεια παρουσιάζεται στις μέρες μας αυτή ακριβώς η νοσηρή θρησκευτικότητα, που εκδηλώσεις της είναι η τυπολατρία, χωρίς αγάπη ευσέβεια, ο θρησκευτικός φανατισμός και η μισαλλοδοξία.
Και τελειώνω, φίλοι αναγνώστες, με μια σχετική συγκλονιστική ιστορία, που διηγείται ο Στρατής Μυριβήλης στο βιβλίο του «Η ζωή εν τάφω», για κάποιο τοκογλύφο που ρήμαζε σπιτικά με την ασυνειδησία του.
Μια μεγάλη Παρασκευή ένας δυστυχισμένος που τον έπνιξαν τα χρέη πήγε και κρεμάστηκε στην εξώπορτα του τοκογλύφου. Τον είδε αυτός το πρωί, βγαίνοντας από το σπίτι του και σκέφτηκε αγανακτισμένος. «Ορίστε! Και τώρα ποιος θα μου πληρώσει το χρέος;
» Από τις στεναχώρια του τύλιξε ένα τσιγάρο και για να μην ξοδέψει σπίρτο πήγε να τ’ ανάψει από τη φλόγα του καντηλιού που έκαιγε μέρα νύχτα μπρος στα εικονίσματα.
Καθώς άναβε το τσιγάρο λαδώθηκε το τσιγαρόχαρτο. Δεν το πρόσεξε και ρούφηξε την τσίκνα του. Αμέσως ταράχτηκε. Πετά με φρίκη το τσιγάρο και τρέχει στον Πνευματικό. Γονατίζει και χτυπά απελπισμένος στο στήθος του.
_Μεγάλο το κρίμα μου γέροντα του λέει. Και τώρα πώς θα σωθώ αμάρτησα βαριά πώς θα με συγχωρέσει ο Θεός;
_Τι αμάρτημα έκαμες παιδί μου, τον ρωτά ο Πνευματικός.
_Αρτύστηκα πάτερ μου, ο αμαρτωλός. Αρτύστηκα μεγάλοπαρασκευιάτικα, που να μην έσωνα!
Να σχολιάσει κανείς φίλοι αναγνώστες την παραπάνω ιστορία νομίζω πως περισσεύει.
Είναι μία τόσο χαρακτηριστική περίπτωση παρεξηγημένης ευσέβειας.
