Σε μια σημαντική μεταρρύθμιση- παρέμβαση, που «αλλάζει τη ζωή των πολιτών», αναφέρθηκε ο Πρωθυπουργός κατά τη διάρκεια του Υπουργικού Συμβουλίου της προχθεσινής Πέμπτης. Η μεταρρύθμιση αφορά το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης «με αιχμή τις πολεοδομίες που «βαθμολογήθηκαν με τον εντυπωσιακά χαμηλό βαθμό του 3,4 στα 10, καταδεικνύοντας με αυτόν τον τρόπο το πώς οι πολίτες αντιλαμβάνονται τις μεγάλες καθυστερήσεις στη γραφειοκρατία, σε οτιδήποτε συνεπάγεται η έκδοση μίας οικοδομικής άδειας Κατά συνέπεια, παίρνουμε την τολμηρή απόφαση να μεταφέρουμε την αρμοδιότητα για την έκδοση των οικοδομικών αδειών και του ελέγχου των κατασκευών από την Αυτοδιοίκηση στο Ελληνικό Κτηματολόγιο», πρόσθεσε ο Κ. Μητσοτάκης.
Η μεταρρύθμιση προβλέπει τη δημιουργία του νέου Εθνικού Οργανισμού Κτηματολογίου και Ελέγχου Δόμησης (ΕΟΚΕΔ), μέσω του οποίου μεταφέρεται στην κεντρική διοίκηση ο έλεγχος και η αδειοδότηση της δόμησης, ενοποιώντας το Κτηματολόγιο και τις ΥΔΟΜ σε έναν ενιαίο ψηφιακό φορέα, με στόχο να αντιμετωπίσει τις μεγάλες καθυστερήσεις, τις ελλείψεις προσωπικού και τις άνισες πρακτικές των δημοτικών πολεοδομιών.
Προς τούτο, θεσπίζει 20 περιφερειακά και 77 τοπικά κέντρα δόμησης, εισάγει έλεγχο έως 30% των αδειών με τεχνητή νοημοσύνη και καθιερώνει ενιαίο σύστημα παρακολούθησης σε όλη τη χώρα.
Με τη σύστασή του, ο ΕΟΚΕΔ λειτουργεί ως ενιαίο σημείο εξυπηρέτησης για όλα τα ζητήματα που αφορούν την ιδιοκτησία και τη δόμηση. Οι αρμοδιότητές του περιλαμβάνουν την καταγραφή και διασφάλιση της ιδιοκτησίας, την έκδοση οικοδομικών αδειών και συναφών πράξεων, καθώς και τον έλεγχο των κατασκευών και την εφαρμογή της πολεοδομικής νομοθεσίας.
Ο ρόλος των ΟΤΑ
Σύμφωνα με το Υπουργείο, η μεταφορά της αδειοδότησης και του ελέγχου δόμησης στον ΕΟΚΕΔ δεν αναιρεί τον καίριο ρόλο των δήμων στον τοπικό πολεοδομικό σχεδιασμό. Οι ΟΤΑ, αναφέρει το ΥΠΕΝ, εξακολουθούν να έχουν την ευθύνη για πολεοδομικές μελέτες, αναπλάσεις, επεκτάσεις σχεδίων πόλης και τη διαχείριση κοινόχρηστων και κοινωφελών χώρων, ενώ συμμετέχουν στις αποφάσεις για χωροταξία, χρήσεις γης και Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια. Παραμένουν επίσης στις αρμοδιότητές τους η σύνταξη διαγραμμάτων και πράξεων εφαρμογής, οι διαδικασίες τακτοποίησης, αναλογισμού και προσκυρώσεων, οι προτάσεις για άρση απαλλοτριώσεων και οι ρυμοτομικές και τοπογραφικές εφαρμογές. Έτσι, οι δήμοι διατηρούν τον θεσμικό ρόλο του «θεματοφύλακα» του σχεδιασμού, ενώ ο ΕΟΚΕΔ αναλαμβάνει τις διαδικασίες αδειοδότησης και ελέγχου.
Έναρξη τον Ιούνιο του 2026
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας έχει καθορίσει συγκεκριμένα μεταβατικά στάδια για την ενεργοποίηση του νέου συστήματος. Το νομοθετικό πλαίσιο αναμένεται να ψηφιστεί έως το τέλος του πρώτου τριμήνου του 2026, ενώ η αρχική λειτουργία του ΕΟΚΕΔ θα ξεκινήσει τον Ιούνιο του 2026 σε τρία Περιφερειακά και τα αντίστοιχα Τοπικά Κέντρα Δόμησης. Η πλήρης ανάπτυξη του οργανισμού προβλέπεται για τις αρχές του 2027, με τη μετάβαση του προσωπικού να πραγματοποιείται - όπως τονίζεται - με πλήρη διασφάλιση της εργασιακής συνέχειας.
Τα νέα Κέντρα θα στεγαστούν στα υφιστάμενα Κτηματολογικά Γραφεία, αξιοποιώντας την ευρεία γεωγραφική κάλυψη του δικτύου και τη λειτουργική αντιστοίχισή του με τις ανάγκες των ΥΔΟΜ.
Στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης, το ΥΠΕΝ εισάγει έναν συστηματικό μηχανισμό ελέγχου οικοδομικών αδειών με τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ), με στόχο - όπως τονίζεται - πιο στοχευμένους και αποτελεσματικούς ελέγχους.
