Από την 1η Ιανουαρίου 2026 τίθεται σε εφαρμογή νέο καθεστώς παραγραφής για τα ασφαλιστικά χρέη, μειώνοντας τον χρόνο παραγραφής από τα δέκα στα πέντε έτη, υπό την προϋπόθεση ότι οι οφειλές δεν έχουν βεβαιωθεί από τη στιγμή που κατέστησαν ληξιπρόθεσμες. Η αλλαγή αυτή μεταβάλλει ουσιαστικά το πλαίσιο διεκδίκησης των ασφαλιστικών εισφορών και επηρεάζει τόσο τις επιχειρήσεις όσο και τους οφειλέτες του e-ΕΦΚΑ.
Στην πράξη, η πενταετής παραγραφή σημαίνει ότι μια οφειλή που θα δημιουργηθεί εντός του 2026 και θα βεβαιωθεί ως ληξιπρόθεσμη το ίδιο έτος, θα παραγραφεί τον Ιανουάριο του 2032. Αν ίσχυε το προηγούμενο καθεστώς της δεκαετίας, η ίδια οφειλή θα παραγραφόταν τον Ιανουάριο του 2037. Το νέο πλαίσιο δίνει μεγαλύτερα περιθώρια οικονομικής ελευθερίας, καθώς οι οφειλέτες δεν θα παραμένουν «εγκλωβισμένοι» για δεκαετίες σε εκκρεμείς υποχρεώσεις, αλλά θα έχουν τη δυνατότητα να επιχειρήσουν μια ταχύτερη επανεκκίνηση της οικονομικής τους δραστηριότητας.
Ωστόσο, η μείωση του χρόνου παραγραφής δεν συνεπάγεται αυτόματη διαγραφή όλων των χρεών μέσα στην πενταετία. Ο νόμος προβλέπει ότι, εάν εντός της πενταετίας υπάρξει έλεγχος ή οποιαδήποτε ενέργεια αναζήτησης της οφειλής από τις αρμόδιες αρχές, η παραγραφή διακόπτεται και επανεκκινεί για νέα περίοδο πέντε ετών. Με άλλα λόγια, οι οφειλέτες αποκτούν μια δεύτερη –ή και τρίτη– ευκαιρία, χωρίς όμως να αίρεται η υποχρέωση εξόφλησης εφόσον υπάρξει έγκαιρη κινητοποίηση των ελεγκτικών μηχανισμών.
Υπενθυμίζεται ότι παλαιότερα η παραγραφή των χρεών προς τα ασφαλιστικά Ταμεία ήταν εικοσαετής. Με απόφαση του Συμβούλιο της Επικρατείας περιορίστηκε στη δεκαετία για οφειλές που βεβαιώθηκαν μετά το 2016, ενώ με τον νόμο 4997/2022, που εφάρμοσε τη σχετική νομολογία, η παραγραφή μειώνεται περαιτέρω στην πενταετία για τις οφειλές από το 2026 και μετά.
Συγκεκριμένα, για οφειλές που θα βεβαιωθούν για πρώτη φορά από 1/1/2026 και αφορούν ασφαλιστικές εισφορές χρονικών περιόδων από το 2026 και εφεξής, ο χρόνος παραγραφής ορίζεται στα πέντε έτη. Αντίθετα, για οφειλές που έχουν δημιουργηθεί έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2025, εξακολουθεί να ισχύει το καθεστώς της δεκαετούς παραγραφής, ακόμη και αν αυτές βεβαιωθούν σε μεταγενέστερο χρόνο.
Η συντόμευση της προθεσμίας παραγραφής αναμένεται να οδηγήσει σε αυξημένη ενεργοποίηση των ελεγκτικών μηχανισμών του ΕΦΚΑ και του ΚΕΑΟ, καθώς η πενταετία ισχύει μόνο εφόσον δεν υπάρξει καμία ενέργεια αναζήτησης της οφειλής. Όπως επισημαίνεται, οι υφιστάμενες οφειλές παραμένουν στο δεκαετές πλαίσιο, ενώ οι νέες, από την 1η Ιανουαρίου 2026, υπάγονται στο νέο καθεστώς της πενταετίας.
Η ρύθμιση, που απορρέει από το άρθρο 6 του νόμου 4997/2022, αναμένεται να επηρεάσει τόσο τον τρόπο με τον οποίο το Δημόσιο οργανώνει την είσπραξη των ασφαλιστικών απαιτήσεων όσο και τις στρατηγικές επιλογές επιχειρήσεων και ελευθέρων επαγγελματιών στη διαχείριση των οικονομικών τους υποχρεώσεων. Σύμφωνα με την Καθημερινή, σε περίπτωση που υπάρξει ενέργεια διεκδίκησης, η παραγραφή επανεκκινεί και ακολουθεί νέα πενταετής διάρκεια, ενώ οι υποχρεώσεις που αφορούν ασφαλιστικές περιόδους πριν από το 2026 παραμένουν στο παλαιό καθεστώς, ακόμη κι αν βεβαιωθούν αργότερα.
Για παράδειγμα:
– Η αξίωση του e-ΕΦΚΑ για την είσπραξη οφειλής από εισφορές των μηνών 1/2026 έως και 12/2026 παραγράφεται 1/1/2032.
– Η αξίωση του e-ΕΦΚΑ για την είσπραξη οφειλής από εισφορές των μηνών 1/2027 έως και 12/2027 παραγράφεται την 1η/1/2033 κ.ο.κ.
Η μείωση του χρόνου παραγραφής σημαίνει ότι οι υπηρεσίες του ΕΦΚΑ και του ΚΕΑΟ θα πρέπει να αυξήσουν τους ελέγχους για τα ανείσπρακτα χρέη με χρόνο γέννησής τους από 1/1/2026 και μετά, ώστε να βεβαιωθούν εντός της 5ετίας, δηλαδή έως το 2031, διότι όσα καταστούν ληξιπρόθεσμα και δεν βεβαιωθούν εντός της 5ετίας αυτομάτως την 1η/1/2032 παραγράφονται.
Οι οφειλές που έχουν ήδη βεβαιωθεί και όσες βεβαιωθούν έως το τέλος του 2025 παραγράφονται εντός μίας 10ετίας από τότε που βεβαιώθηκαν, εφόσον εντός της 10ετίας δεν μεσολαβήσει άλλη ειδοποίηση που “μηδενίζει” τον χρόνο της παραγραφής. Αν στη λήξη της 10ετίας δεν έχει μεσολαβήσει άλλο διακοπτικό γεγονός (όχληση, ειδοποίηση, εξώδικο για την οφειλή), τότε η οφειλή θα υπόκειται σε παραγραφή 5ετίας.
Για παράδειγμα, οφειλή που βεβαιώθηκε το 2024 παραγράφεται την 1/1/2035. Αν το 2030 (εντός της 10ετούς παραγραφής) ειδοποιηθεί ο οφειλέτης για την εξόφλησή ή τη ρύθμιση του χρέους, τότε αυτομάτως διακόπτεται ο χρόνος της παραγραφής και ξεκινά η 5ετία, με την παραγραφή να πηγαίνει πλέον στο 2035.
Τα χρέη που ανάγονται σε περιόδους καταβολής εισφορών πριν από το 2026 εξακολουθούν να υπόκεινται σε 10ετή παραγραφή ακόμα και αν εντοπιστούν για πρώτη φορά μετά την 1/1/2026, ενώ στη συνέχεια θα υπόκεινται σε 5ετή παραγραφή.
Για παράδειγμα:
– Οφειλή του 2017 που δεν έχει βεβαιωθεί από ΕΦΚΑ-ΚΕΑΟ παραγράφεται κανονικά την 1η/1/2028. Αν όμως βεβαιωθεί το 2026, η παραγραφή διακόπτεται και το χρέος υπόκειται στο νέο καθεστώς παραγραφής, δηλαδή στην 5ετία, που λήγει το 2031.
– Οφειλή του 2020 που δεν έχει βεβαιωθεί από ΕΦΚΑ-ΚΕΑΟ παραγράφεται κανονικά την 1η/1/2029. Αν βεβαιωθεί το 2026, η παραγραφή διακόπτεται και το χρέος υπόκειται στο νέο καθεστώς παραγραφής, δηλαδή στην 5ετία, που λήγει το 2031.
Προσοχή: Οι ελεύθεροι επαγγελματίες που θα τύχουν παραγραφής χρεών, είτε λόγω της 10ετίας είτε με την 5ετία που θα ισχύει για τις οφειλές από το 2026 και μετά, θα χάσουν και το αντίστοιχο διάστημα από τον χρόνο ασφάλισης και από το ποσό σύνταξης. Μπορούν όμως είτε να πληρώσουν μέρος από τον παραγραμμένο χρόνο, για να συμπληρώσουν ασφαλιστικό χρόνο προκειμένου να βγουν στη σύνταξη, είτε να προβούν σε αναγνωρίσεις πλασματικών ετών.
Τι ισχύει με τη 10ετή παραγραφή
Η 10ετής παραγραφή αφορά τα χρέη που βεβαιώθηκαν στα Ταμεία από 12/5/2016 και μετά και κατά τον χρόνο βεβαίωσής τους είχε συμπληρωθεί 10ετία. Αυτό σημαίνει ότι όσα χρέη καταλογίστηκαν μετά το 2016, και ανατρέχουν πέραν της 10ετίας, αυτομάτως σβήνονται από την καρτέλα των οφειλών.
Για παράδειγμα:
– Οφειλή της περιόδου 2004-2020, η οποία βεβαιώθηκε τον Ιούνιο του 2024, θεωρείται παραγεγραμμένη για το διάστημα 2004 έως και 2013, διότι υπερβαίνει τη 10ετία κατά τη βεβαίωση της οφειλής. Επομένως, η ενεργή οφειλή είναι αυτή που αφορά το διάστημα 2014-2024.
– Οφειλή της περιόδου 2010-2015, η οποία βεβαιώθηκε τον Ιούνιο του 2025, θεωρείται παραγεγραμμένη για το διάστημα 2010-2014, διότι είναι πέραν της 10ετίας εντός της οποίας βεβαιώθηκε η οφειλή. Επομένως, η ενεργή οφειλή είναι αυτή της περιόδου 2015-2025.
Ο χρόνος παραγραφής μηδενίζεται με “διακοπτικό” γεγονός. Διακοπτικό γεγονός που σταματά και ανανεώνει το διάστημα της παραγραφής υπάρχει όταν ο ΕΦΚΑ ή το ΚΕΑΟ ειδοποιήσουν τον οφειλέτη –πριν από την παραγραφή– με οποιονδήποτε τρόπο ή ενέργεια για την είσπραξη του χρέους. Ενέργειες που διακόπτουν την παραγραφή είναι η ειδοποίηση για την οφειλή με δικαστικό επιμελητή-κλητήρα, επιστολή, ηλεκτρονική ειδοποίηση, διοικητική εκτέλεση για την ανάκτηση της οφειλής, κατάσχεση επί κινητής/ακίνητης περιουσίας ή απαίτησης εις χείρας τρίτου, προσδιορισμός προγράμματος πλειστηριασμού.
Πηγή: Aftodioikisi.gr
