ΟΙ «ΒΑΛΕΝΤΙΝΟΙ» ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ «οἱ ποθεῦντες ἐν ἤματι γηράσκουσιν»[1]

Του Απόστολου Ιωσηφίδη

1.- Άγνωστοι ήρωες σε αταύτιστο τόπο: 

μόνη ταυτότης ο Έρως!

Το όνομα του χωριού μάλλον (ανα)μεταδόθηκε παρεφθαρμένο: «Μεγαλοχώρι» δεν απαντάται στην Ημαθία ούτε πριν, ούτε κατά, ούτε μετά από τα κύματα των μετονομασιών, που, πλημμυρίζοντας κατά καιρούς τις εμπνεύσεις των αρμοδίων, βάφτιζαν και ξαναβάφτιζαν τις τοποθεσίες, τους,οικισμούς, τα χωριά και τις κοινότητές μας. 

Οι ανταποκρίσεις από τη Θεσσαλονίκη, όπως στάλθηκαν στις εφημερίδες των Αθηνών και της Θεσσαλίας, μιλούν ευκρινώς για το «Μεγαλοχώρι Ημαθίας» ή «Βερροίας», και (προς το παρόν) το δεχόμαστε χωρίς να καταφεύγουμε σε υποθέσεις. 

Αλλά και τα ονόματα των πρωταγωνιστών ενός (εντυπωσιακού και μάλλον πρωτοφανούς ή έστω σπανιότατου, για την εποχή του) γάμου δεν εντοπίζονται, ούτε στο (πανελλαδικής εμβέλειας) εθνικό δημοτολόγιο (στο οποίο, πάντως, οι εγγραφές για το έτος τέλεσης του γάμου (1943) δεν είναι εξαντλητικές, - ιδίως για την περιοχή μας, της οποίας τα τότε δημοτολόγια και ληξιαρχεία υπέκυψαν σε πυρκαϊές), ούτε στον Κώδικα Γάμων της Ιεράς Μητροπόλεώς μας, όπου κανονικά θα έπρεπε να είχαν καταγραφεί τα στοιχεία της οικείας άδειας (γάμου), αν και η τότε ζοφερή πραγματικότητα, σε συνδυασμό με το «απρόοπτο» της τέλεσής τους και με την ηλικία των νεονύμφων αφήνουν κάποια, ελάχιστα, περιθώρια να μην εκδόθηκε ή να μην καταγράφηκε η άδεια αυτού του γάμου. 

Ενός γάμου, που σήμερα δεν θα προκαλούσε κανένα ενδιαφέρον, αλλά που πριν 80 και πλέον χρόνια έγινε είδηση (στον κατοχικό τύπο) και πυροδότησε την μαστορική πένα του (τότε 59χρονου) Κώστα Βάρναλη, να κλείσει «πονηρά» το μάτι στους αναγνώστες του, προσφέροντάς τους μιαν ανοιξιάτικη ανθοδέσμη δροσιάς και αισιοδοξίας. 

Αλλά, τι ακριβώς συνέβη; 

Τον Μάιο του 1943 από την Θεσσαλονίκη μεταδόθηκε η είδηση πως σ’ ένα χωριό της Ημαθίας, τη Δευτέρα του Πάσχα, δυο (με τα μέτρα της τότε εποχής) ηλικιωμένοι, ο Χρόνης Λάμπρου και η Ευανθία Κατσίνη, επισφράγισαν τον έρωτά τους με τον γάμο τους, που ξεσήκωσε το «Μεγαλοχώρι» τους. 

Οι επί μέρους περιγραφές και αναφορές παρουσιάζουν μικρές, άνευ ιδιαίτερης σημασίας, αποκλίσεις, και οι απόψεις και κρίσεις, που, είτε ενυπογράφως (Κ. Βάρναλης) είτε ανωνύμως, διατυπώνονται πρέπει οπωσδήποτε να διαβαστούν μέσα από τους φακούς των χωροχρονικών συνθηκών της εκφοράς τους, κι όχι με τα κριτήρια, τους κανόνες και τους (ως ένα σημείο) καταναγκασμούς της σημερινής «πολιτικής ορθότητας», η οποία (όπως και οι αντιλήψεις προαπελθουσών εποχών) κανένα αίσθημα, -και δη αμοιβαίον!-, και κανένα ηλικιακό περιορισμό δεν μπορεί να θέσει υπό την Κατοχή της!

2.- Η είδηση.

«Εἰδύλλιον γερόντων

Βέρροια, 11.- Εἰς τὸ χωρίον Μεγαλοχῶρι, ὁ γέρων Χ. Λάμπρου, ἡλικίας 80 ἐτῶν, χῆρος μὲ 5 υἱοὺς καὶ 8 ἐγγόνους, ἠράσθη ἐμμανῶς τὴν ἐπίσης χήραν Εὐανθίαν Κατσίνη, ἐτῶν 60, τὴν ὁποίαν καὶ ἐνυμφεύθη. Εἰς τὸ γλέντι τοῦ γάμου μετέσχον καὶ οἱ υἱοὶ καὶ ἔγγονοι τοῦ γαμβροῦ.»

«Λαρισαϊκὸς Τῦπος» (κοινὴ ἔκδοσις τῶν ἐφημερίδων 

«Ἐλευθερία» καὶ «Κῆρυξ»), 12-05-1943.

«Γεροντικὸν εἰδύλλιον

Θεσ)νίκη, 12.- Εἰς τὸ χωρίον Μεγαλοχῶρι τῆς Βερροίας ἐγένοντο προχθὲς οἱ γάμοι τοῦ γέροντος Κ. Λάμπρου ἡλικίας 80 ἐτῶν μετὰ τῆς 60τούτιδος Εὐανθίας Κατσίνη. Οἱ δύο γέροντες διατελοῦν ἐν χηρείᾳ καὶ εἶχον συνδεθῆ ἐρωτικῶς.»

«Θάρρος», 12-05-1943.

3.- Η δημοσιογραφική περιγραφή…

«Τὰ γεροντικὰ εἰδύλλια

Ὁ γαμπρὸς 80 χρόνων, ἡ νύφη 65

Ἡ ἐπίδρασις τοῦ Μαΐου

Θεσσαλονίκη, 18.- Ὁ Μάϊος δὲν ἐπιδρᾷ, ὡς φαίνεται, μόνον στοὺς νέους, ἀλλὰ συγκινεῖ ἐπίσης καὶ τοὺς ὑπεργήρους, πρᾶγμα τὸ ὁποῖον ἀποδεικνύει τρανῶς ἕνας πρωτότυπος γάμος ποὺ ἔγινε στὸ χωριὸ Μεγαλοχῶρι τῆς ἐπαρχίας Ἠμαθίας.

Ἕνας γέρων, ποὺ ἔφερε στὴ ράχη του 80 χρόνια, ποὺ εἶχεν ἓξ παιδιὰ καὶ τρία δισέγγονα, ἐνυμφεύθη μὲ μίαν γρηὰ 65 χρονῶν, ποὺ εἶχε τρία κορίτσια!

Ὁ μπάρμπα Χρόνης Λάμπρου χῆρος ἀπὸ πολὺ καιρό, ἕνας εὐκατάστατος χωρικός, πρῶτο ἀνάστημα καὶ γερὸς ὅσο δὲν παίρνει περισσότερο, ἀφοῦ ὅλα τὰ χρόνια τὰ πέρασε στὸ χωράφι, ἐξύπνησε χαρούμενος πρωῒ τὴν δεύτερη ἡμέρα τοῦ Πάσχα[2] καὶ ἐζήτησε ἀπὸ τὴν κόρη του Εὐθυμία, ἐτῶν 58 παρακαλῶ, τὰ γιορτινά του ροῦχα. Ἡ κόρη παραξενεύτηκε γιατὶ χρόνια τώρα πολλὰ εἶχε νὰ φορέσῃ τὰ «καλά» του. Καὶ τὸ Πάσχα ἀκόμη δὲν θέλησε νὰ τὰ βάλῃ, γιὰ νὰ μὴ τὰ χαλάσῃ. Τὰ ἤθελε γιὰ «νεκρικὰ» καθὼς συνήθιζε νὰ λέῃ πάντοτε. Χωρὶς νὰ δώσῃ καμμιὰ ἐξήγησι, ἐντύθηκε λέγοντας πὼς θὰ λείψῃ ὁλόκληρη τὴν ἡμέρα, πηγαίνοντας σ᾿ ἕνα κοντινὸ χωριό.

Μὲ τὰ πόδια ἐβάδισε δυὸ ὧρες, κι᾿ ἔφτασε στὸ γειτονικὸ χωριό, ὅπου μὲ λαχτάρα τὸν περίμενε ἡ… ἀγαπημένη του Εὐανθία. Ὅλα τὰ εἶχαν μιλήσει μαζὺ καὶ ὅλα τὰ εἶχαν ἑτοιμάσει γιὰ τὸ γάμο τους, ποὺ ἔπρεπε νὰ γίνῃ ἐκείνη τὴν ἡμέρα.

Τοὺς δυὸ γέρους τοὺς ἕνωνε ἕνα παληὸ αἴσθημα, ποὺ ἀνεπτύχθη τὸ πρῶτον πρὸ διετίας στὴ βάπτιση τοῦ πρώτου δισεγγονοῦ του!! ποὺ εἶχε λάβει μέρος καὶ ἡ Εὐανθία.

Τὸ μυστήριο τοῦ γάμου ἔγινε σὲ πολὺ στενὸ κύκλο. Καὶ ἔτσι τὰ «νεκρικὰ» τοῦ μπάρμπα Χρόνη, τοῦ ἔγιναν γαμπριάτικα ροῦχα. Ἡ διαφορὰ βέβαια δὲν εἶναι καὶ πολὺ μεγάλη, γιατὶ καὶ μὲ τὸ γάμο καὶ μὲ τὸ θάνατο, μπαίνουμε σὲ καινούργια ζωή. Καὶ ὁ ἕνας καὶ ὁ ἄλλος εἶναι δυὸ σοβαροὶ σταθμοὶ τῆς ζωῆς μας, γιατὶ καὶ στὶς δυὸ περιπτώσεις δὲν ξεύρουμε τὶ μᾶς περιμένει…

Τὴν ἄλλη μέρα τὸ ζευγάρι μὲ τὰ δυὸ κορίτσια τῆς γρηᾶς – τὸ τρίτο ἦταν παντρεμένο – ἀνέβηκαν σ᾿ ἕναν ἀραμπᾶ, ἀφοῦ φόρτωσαν ἐπάνω καὶ τὴν… προῖκα, κυλίμια, παπλώματα, ὑφαντά, καὶ δυὸ κατσίκες, καὶ ξεκίνησαν ὑπὸ τὰς εὐχὰς τῶν χωριανῶν γιὰ τὸ χωριὸ τοῦ γαμπροῦ.

Σἄν μπόμπα ἔσκασε ἡ εἴδησις στὸ Μεγαλοχῶρι, ὅταν μαθεύτηκεν ὁ γάμος τοῦ μπάρμπα Χρόνη. Ὅλο τὸ χωριὸ βγῆκε νὰ τὸν προϋπαντήσῃ, μὲ ἐπὶ κεφαλῆς τὰ παιδιὰ τοῦ γαμπροῦ καὶ τὰ… δισέγγονα.

Ὅλοι καλοδέχθηκαν τὸ ζευγάρι καὶ τὸ ἔραναν μάλιστα μὲ… σιτάρι, γιὰ νὰ ἀποκτήσῃ πολλὰ παιδιά!! Δὲν εἶναι ἀπίθανο νὰ γίνῃ καὶ τὸ θαῦμα αὐτό, ἀπὸ ἕνα τέτοιο «κοτσονάτο» γέρο. Τὸ γαμήλιο γεῦμα διήρκεσεν ἐπὶ διήμερον.»

«Θάρρος», 18-05-1943.

4.- …και η ζωγραφική πένα του Βάρναλη.

«Τέχνη καὶ ζωὴ

Τα περιστεράκια

Ἔπρεπε ὄχι μονάχα νὰ δονηθοῦν τὰ σύρματα γιὰ νὰ μᾶς φέρουν τὸ μεγάλο μήνυμα ἀπὸ τὴν ἐπαρχία παρὰ καὶ νὰ σημαιοστολιστοῦν οἱ πολιτεῖες. Γιατὶ τὸ κατόρθωμα τῶν δύο γέρων δὲν εἶνε ἀτομικό• εἶνε ὁλάκερου τοῦ ἀνθρωπίνου γένους. Καὶ δὲν ἐνδιαφέρει μονάχα τὴν καρδιὰ καὶ τὰ κότσια τῶν ἡρώων τοῦ ἔρωτα παρὰ κι᾿ ὅλων ἐκείνων, ποὺ μὲ τρόμο ἀντικρύζουνε τὰ πρῶτα τους ἄσπρα μαλλιά.

Τὰ ὀνόματα τῶν δυὸ ἡρώων εἶνε, θαρρεῖς, συμβολικά: Χρόνης, ὀγδόντα χρονῶν, Εὐανθία, ἑξῆντα. Χρόνης ὁ ἄχρονος κ᾿ Εὐανθία, τὸ μπουμπούκι.

Τὸ ἱστορικὸ γεγονὸς ἔλαβε χώραν σ᾿ ἕνα χωριὸ τῆς Βερροίας. Βουνά, δάση, τρεχούμενα νερά, καθαρὸς ἀέρας, ὑγεία. Ὁ Χρόνης, ποὺ ἔχει ἕξη παιδιὰ κ᾿ ἡ Εὐανθία, ποὺ ἔχει τρία, ἦσαν χηρευάμενοι καὶ γεροὶ ἄνθρωποι. Ἡ ζωὴ κινιέται ἀνάμεσα στὰ δυὸ μεγάλα πάθη: τὸν ἔρωτα καὶ τὸ θάνατο. Ὅποιος φεύγει τὸν ἔρωτα πλησιάζει τὸ θάνατο• κι᾿ ὅποιος φεύγει τὸ θάνατο πλησιάζει τὸν ἔρωτα. Ἢ χαρὰ ἢ λύπη. Κ᾿ οἱ δυὸ Μαθουσάλες τοῦ Μεγαλοχωρίου προτιμήσανε τὸν ἔρωτα.

Ἡ ὑπόθεση βάσταξε πέντε χρόνια. Πέντε χρόνια βάσανα καὶ ἐσωτερικὴ πάλη. Εἴχανε συναντηθῆ στὰ βαφτίσια τοῦ δεύτερου ἐγγονοῦ τοῦ Χρόνη. Ἀμέσως ἔπεσε ὁ κεραυνὸς καὶ τοὺς ἔκαψε. Καταλάβανε, πὼς οἱ δρόμοι τους καὶ τὰ πεπρωμένα τους ἦσαν κοινά. Ἀλλ᾿ ὅ,τι εἶνε εὔκολο γιὰ τοὺς νέους, ἐννοῶ κάθε χορὸς καὶ τοῦ Ἠσαΐα, εἶνε λιγάκι ζόρικο γιὰ τοὺς γέρους. Ὄχι τὶ λέει ἡ καρδιά, μὰ τὶ θὰ πῇ ὁ κόσμος. Ἀπὸ τὴν πρώτη στιγμὴ ποὺ πρωτοσφίξανε τὰ χέρια «μὲ σημασία» καὶ κοιταχτήκανε στὰ μάτια (μιλήσανε μὲ τὰ μάτια) καί… ἐψέλλισαν τρέμοντας τὰ πρῶτα ὑπονοούμενα ἕως προχτές, ποὺ τοὺς ἕνωσε ὁ Ὑμέναιος («Ὦ Ὑμέναιε, Ὑμήν, ὦ Ὑμήν, Ὑμέναιε!») περάσανε πολλὲς κρίσεις. Ἀλλ᾿ ἤτανε τῶν ἀδυνάτων νὰ σβήσῃ ἡ φλόγα. Διαρκῶς δυνάμωνε. Καὶ τότε κάνανε τὴν τελικὴ ἐξόρμηση στὸ Ρουβίκωνα τῶν προλήψεων. Νικήσανε. Νίκησε ἡ φύση.

Καὶ τώρα, ποὺ ἀνήκει ὁ ἕνας στὸν ἄλλο, τοὺς ἀνήκει ὅλος ὁ κόσμος. Κι᾿ ὅλος ὁ κόσμος στρέφεται ἀπὸ τὰ τέσσερα σημεῖα τοῦ ὁρίζοντα καὶ τοὺς θαυμάζει. Θαυμάζει καὶ γιορτάζει. Γιορτάζει ὄχι τὴ χαρὰ τοῦ ζευγαριοῦ («τσίου τσίου τὰ πουλάκια – κελαηδοῦνε στὰ κλαράκια») παρὰ τὴ χαρὰ τὴ δική του. Ὁ ὀγδοντάχρονος γάμος ἀνοίγει μεγάλη προοπτικὴ στὶς ἐρωτικὲς δυνατότητες τῶν ἀνθρώπων. Οἱ περισσότεροι ἄντρες χάνουνε τὸ κουράγιο τους μόλις πατήσουνε τὰ ἑξῆντα• κ᾿ οἱ περισσότερες γυναῖκες μόλις πατήσουνε τὰ σαράντα. Καὶ σ᾿ αὐτὸ φταίουν οἱ γυναῖκες. Πρῶτα γιατὶ ζητοῦνε ἀπὸ τὸν ἄντρα τους πίστη αἰώνια (καὶ μονάχα ἡ ἀλλαγὴ διατηρεῖ τὴ ζωτικότητα τοῦ ἀντρὸς) κ᾿ ἔπειτα, γιατὶ περιφρονοῦν τοὺς γέρους, ποὺ τὶς ἐρωτεύονται. Τοὺς κοροϊδεύουνε, τοὺς κάνουνε ρεντίκολο κ᾿ ἔτσι τοὺς κόβουνε τὴ φόρα. Κι᾿ ὡς γνωστὸν ὁ γέρος γάτος τρυφερὰ ποντίκια ὀνειρεύεται. Τὸ παράπονο τοῦ παλιοῦ Ἀνακρέοντα[3] (τοῦ ἀληθινοῦ ὄτι τοῦ ψεύτικου[4]) «τὴν ἐμὴν κόμην, λευκὴ γάρ, καταμέμφεται, πρὸς δ᾿ ἄλλον τινὰ χάσκει»[5] εἶνε τὸ παράπονο ὅλων τῶν ἀσπρομάλληδων. Ἀλλὰ φταῖνε κ᾿ οἱ ἄντρες – οἱ ἀσπρομάλληδες, γιατὶ λιμπίζονται τὰ πιτσούνια. Ἐνῶ ὁ Χρόνης δὲν βγῆκε ἀπὸ τὴ χρονική του περιοχὴ γιὰ ν᾿ ἀγαπήσῃ. Ἡ Εὐανθία ἤτανε ἀκριβῶς τοῦ ἴδιου καιροῦ ἄνθος. Κ᾿ ἑπομένως μπορούσανε νὰ συνεννοηθοῦνε, νὰ ταιριάσουνε, νὰ ζευγαρώσουνε εἰς… αἰῶνα τὸν ἅπαντα. Ὅπως καὶ ἐγένετο. Ζευγαρώσανε μαζὶ μὲ τ᾿ ἀηδόνια καὶ τὰ χελιδόνια. Καὶ σὲ λίγο στὴ φωλιά τους, θ᾿ ἀρχίσουνε τὰ τιτιβίσματα τῶν νεοσσῶν. Γιατὶ ὄχι; «Καὶ Ἀβραὰμ ἦν ἑκατὸν ἐτῶν ἠνίκα ἐγένετο αὐτῷ Ἰσαὰκ ὁ υἱὸς αὐτοῦ»[6].

Δὲν εἶνε λίγοι νομίζω, οἱ ἅντρες καὶ οἱ γυναῖκες ποὺ σ᾿ αὐτὴν τὴν ἡλικία θὰ μπορούσανε νὰ κάνουνε τὸ ἴδιο. Ἀλλὰ τοὺς φοβίζει ἡ κοινὴ γνώμη καὶ ἡ γελοιοποίηση. Τὸ παράδειγμα ὅμως τοῦ Χρόνη καὶ τῆς Εὐανθίας μπορεῖ ν᾿ ἀποτελέσῃ αρχή μιᾶς νέας ἱστορίας. Κι᾿ ὅ,τι μερικοὶ ἀδιόρθωτοι ποιητὲς ὑμνήσανε παίζοντας τὰ γερατειά, θὰ γίνῃ σοβαρὴ ὑπόθεση. Καὶ θὰ πέσουν ἀπὸ τὴ ζωὴ αὐτὰ τὰ φοβερὰ σύνορα τοῦ χρόνου. Ὅταν «τὸ πνεῦμα εἶνε πρόθυμον καὶ ἡ σὰρξ ἀσθενὴς» πάει καλά. Ὅταν ὅμως ἡ σὰρξ εἶνε σθεναρά, τὸ πνεῦμα δὲν πρέπει νὰ δείχνεται ἀπρόθυμον. Ὁ ποιητὴς Χριστόπουλος[7] ἔχει αὐτὴν τὴν προθυμία στὰ ποιήματά του, ἀλλ᾿ ἀμφιβάλλω ἂν θὰ τὴν εἶχε στὴ ζωή. Γιατὶ ἡ «δεῖνα» ποὺ εἶχε ἐρωτευθῆ τὰ ἄσπρα του γένια ἤτανε πολὺ νέα. 

Μὲ λέγ᾿ ἡ δεῖνα νέα,

ὅτ᾿ εἶν᾿ πολλὰ ὡραῖα

αὐτὰ τὰ βαμπακένια

καὶ κάτασπρά μου γένια.

Καὶ ὅτ᾿ εἰς κάθε μιά μου

λεπτὴ ζαρωματιά μου

ἀπὸ τὸ κάθε μέρος

πετάχνετ᾿ ἕνας Ἔρως!...[8]

Λόγια! Ἐκεῖνος, ποὺ τὸ λέει ἡ καρδιά του, δὲν ξεθυμαίνει μὲ ποιήματα, παντρεύεται.

Κ. Βάρναλης»

«Πρωΐα», 09-05-1943.

[1] Θεόκριτος, Ειδύλλια, XII Αΐτης, 2. [ο Θεόκριτος υπονοεί, με την υπερβολή που του επιτρέπει η τέχνη του, πως η αναμονή του ερωτευμένου να συναντηθεί με το πρόσωπο που ποθεί, επιταχύνει τη γήρανσή του• ιδού, όμως, ότι οι «Βαλεντίνοι» του 1943 τον διαψεύδουν πανηγυρικά, καθώς ο έρωτάς τους παραβλέπει (ή μάλλον αναστέλλει, αν δεν αντιστρέφει) τη γήρανσή τους!].

[2] Δευτέρα του Πάσχα του 1943 η 26η Απριλίου.

[3] Ο αρχαίος λυρικός ποιητής Ανακρέων (περ. 572-περ. 485 π.Χ.).

[4] προεξαγγελτική αναφορά του Κ. Βάρναλη στον κατωτέρω μνημονευόμενο ποιητή Αθανάσιο Χριστόπουλο, τον επονομασθέντα «νέο Ανακρέοντα».

[5] Το πλήρες ποίημα του Ανακρέοντος (απ. 358):

«σφαίρῃ δηὖτέ με πορφυρῇ

βάλλων χρυσοκόμης Ἔρως

νήνι ποικιλοσαμβάλῳ

συμπαίζειν προκαλεῖται·

ἡ δ᾽, ἐστὶν γὰρ ἀπ᾽ εὐκτίτου

Λέσβου, τὴν μὲν ἐμὴν κόμην,

λευκὴ γάρ, καταμέμφεται,

πρὸς δ᾽ ἄλλην τινὰ χάσκει.»

μεταφρασμένο από τον Θωμά Γαβριηλίδη:

«{Γεροντικὰ Παράπονα}

Νά πάλι, πού μὲ πορφυρένιο τόπι

ὁ χρυσομάλλης ἔρωτας χτυπᾶ με,

σὲ πειρασμὸ μὲ βάνει γιὰ νὰ παίξω

μὲ μιὰν πλουμιστοσάνταλη παιδούλα.

Ὅμως αὐτή, γέννημα-θρέμμα, βλέπεις,

τῆς Λέσβου τῆς ὡριόχτιστης γελάει

μὲ τὰ μαλλιά μου π᾿ ἄσπρισαν, καὶ σ᾿ ἅλλα

τηράει μαλλιὰ μ᾿ ὁλάνοιχτο τὸ στόμα.»

Θωμάς Γαβριηλίδης, Ἀρχαῖοι Ἕλληνες Λυρικοί, μετάφραση, Βέροια, 1975, σ. 13. 

[6] Γένεσις, 21,5.

[7] Αθανάσιος Χριστόπουλος (Καστοριά 1772-Βουκουρέστι 1847), ο γενάρχης των Φαναριωτών ποιητών.

[8] Το πλήρες ποίημα του Α. Χριστόπουλου, από την συλλογή του «Λυρικά»:

   «Μὲ λεγ᾿ ἡ δεῖνα νέα,

Ὅτ᾿ εἶν᾿ πολλὰ ὡραῖα

   Αὐτὰ τὰ βαμπακένια,

Καὶ κατάσπρά μου γένεια.

   Καὶ ὅτι εἰς κάθε μιά μου

Λεπτὴ ζαρωματιά μου

   Ἀπὸ τὸ κάθε μέρος

Πετάχνετ’ ἕνας Ἔρως.

   Λοιπὸν γι᾿ αὐτό κ᾿ ἐκείνη

Ἀπ᾿ ὅλους μὲ προκρίνει•

   Κ᾿ αἰώνια, μὲ λέγει

Σὰν ἡ Αὐγὴ μὲ στρέγει.

   Ξανθὴ Αὐγή μου, λέγω,

Κ᾿ ἐγώ, κ᾿ ἐγώ τὸ στέργω,

   Νὰ ἦμαι Τιθωνός σου,

Καὶ πάντα ἀγαπητός σου.»