Το έδαφος για νέες, το πιθανότερο επώδυνες, αλλαγές προλειάνουν τα ευρήματα της αναλογιστικής μελέτης του ΚΕΠΕ (Κέντρου Προγραμματισμού και Οικονομικών Μελετών), σύμφωνα με το «Βήμα της Κυριακής», τα οποία καταδεικνύουν ότι το ασφαλιστικό σύστημα συνεχίζει να πάσχει.
Κάποιες από αυτές περιλαμβάνουν μειώσεις παροχών, με την σχεδιαζόμενη ενοποίηση των Ταμείων να επιφέρει ομογενοποίηση των συντάξεων, αλλά με εξομοίωση τους προς τα κάτω.
Τα κομβικά σημεία της παθογένειας του συστήματος που ανέδειξε η μελέτη είναι τα εξής:
Συνέχιση των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων- με συνταξιούχους ηλικίας 50 ετών- σε μια χώρα με έντονο δημογραφικό πρόβλημα.
Κατακερματισμός και διοικητική πολυδιάσπαση των Ταμείων, σε συνδυασμό με «Βαβέλ» παροχών.
Πλήρης αποτυχία στις μέχρι τώρα ενοποιήσεις Ταμείων, οι οποίες πλέον θεωρούνται αναποτελεσματικές, πρόχειρες, επιφανειακές, αλλά και επιβλαβείς.
Ενοποιήσεις με ασυμβατότητες στα πληροφοριακά συστήματα των Ταμείων, με διατήρηση διαφορετικών λογιστηρίων, αλλά και με δυνατότητα επιλογής παροχών με το παλιό ή το νέο σύστημα.
Διαφορετικότητα και παροχές πολλών «ταχυτήτων» ακόμα και εντός του ίδιου Ταμείου, καθώς και πολυνομία που συντηρεί τις ανισότητες στις παροχές.
Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές στο ΙΚΑ για το 2013 ανήρθαν στα 13 δις. ευρώ, όταν στο ίδιο διάστημα το Ταμείο κατέβαλε παροχές ύψους 10,8 δις. ευρώ.
Ανάγκη για μέτρα βελτίωσης της εισπραξιμότητας των Ταμείων, έως ότου να αναλάβουν αυτό το έργο οι εφορίες.
Σημαντική αύξηση του αριθμού των νέων συνταξιούχων την περίοδο 2010- 2013.
Οι συνταξιούχοι του ΙΚΑ κατά πλειοψηφία κάνουν χρήση ειδικών διατάξεων για πρόωρη συνταξιοδότηση, ενώ οι ένστολοι βγαίνουν στη σύνταξη στο 53ο έτος της ηλικίας τους.
Οι νέες νομοθεσίες του 2010 και 2012 που καθυστερούν την έξοδο προς την σύνταξη είχαν αντίθετα αποτελέσματα, καθώς κατά την ψήφιση τους αυξήθηκε ο αριθμός των νέων συνταξιούχων.
Τα συμπεράσματα της μελέτης
Η χρήση της μέσης ηλικίας συνταξιοδότησης είναι μάλλον παραπλανητική, καθώς σε πολλά Ταμεία η μέση ηλικία συνταξιοδότησης είναι πολύ χαμηλότερη- με αυξητική τάση- ως αποτέλεσμα των κανόνων που ισχύουν σε Ταμεία όπως ο ΟΓΑ και ο ΟΑΕΕ.
Στο ΙΚΑ είναι απαραίτητη η δημιουργία κανόνων για τροποποίηση- κατάργηση των ισχυόντων εξαιρέσεων, καθώς η κατάσταση στο Ταμείο δείχνει ότι ο γενικός κανόνας είναι η εξαίρεση.
Η ηλικία της συνταξιοδότησης των ιδιωτικών υπαλλήλων δείχνει να μειώνεται και κυρίως στις γυναίκες.
Προς τις συντάξεις αναπηρίας του ΙΚΑ στρέφονται οι νέοι ασφαλισμένοι ή αυτοί με λίγες ημέρες ασφάλισης.
Σε ποσοστό 26%, οι νέοι ασφαλισμένοι του ΙΚΑ κατέβαλαν εισφορές που δεν ξεπερνούν τα 15 έτη, ενώ οι μισοί νέοι συνταξιούχοι του Ταμείου έχουν εισφέρει λιγότερο από 22 έτη.
Τα επερχόμενα μέτρα
Ο «πυρήνας» του νέου ασφαλιστικού είναι η διασφάλιση της οικονομικής αυτοδυναμίας των Ταμείων και η απεμπλοκή του κράτους από την ανάγκη χρηματοδότησης τους.
Όμως αυτό προϋποθέτει μείωση των παροχών στα όρια των δυνατοτήτων των εισπράξεων που θα έχουν τα Ταμεία, από τις καταβαλλόμενες εισφορές.
Επίσης, η σχεδιαζόμενη καθιέρωση ενιαίων εισφορών- ενιαίων παροχών για όλους τους ασφαλισμένους θεωρείται ότι θα γίνει με εξομοίωση προς τα κάτω. Δηλαδή με την εξομοίωση των υψηλότερων παροχών με τις χαμηλότερες.
Η ενοποίηση των ταμείων σε τρία -σύμφωνα με την κυβερνητική πρόταση- θα επιφέρει νέες αλλαγές στο σύστημα των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων.
Πιο συγκεκριμένα ένα από τα σενάρια που εξετάζονται θέλει κατάργηση όλων των συνταξιοδοτήσεων κάτω από τα 62 έτη.
Σε μια τέτοια περίπτωση θα ισχύσουν άμεσα τα όρια ηλικίας που ισχύουν σήμερα σε Δημόσιο και ΔΕΚΟ (τα 65 έτη για όσους θεμελίωσαν δικαίωμα σύνταξης μετά το 2013), ενώ παράλληλα θα καταργηθούν οι ευνοϊκές διατάξεις του ΙΚΑ για τις μητέρες με ανήλικα παιδιά.
Σαν αντικίνητρο για τις πρόωρες συνταξιοδοτήσεις σχεδιάζεται η θέσπιση νέων μειώσεων των συντάξεων πέραν του 6% ανά έτος για κάθε χρόνο πριν το γενικό όριο που ισχύει σήμερα ως το ανώτατο όριο ποινής -μια συνολική μείωση 30%- για όσους αποχωρούν πρόωρα.
Η ποινή για πρόωρη συνταξιοδότηση θα αυξάνεται για κάθε χρόνο που υπολείπεται από το γενικό ηλικιακό όριο, καθιστώντας ασύμφορη την πρόωρη συνταξιοδότηση.
