Η μονοδρόμηση ή μη της οδού Μητροπόλεως διχάζει την κοινή γνώμη στη Βέροια εδώ και πολλά χρόνια. Στο ένα άκρο η μονοδρόμηση «ενοχοποιείται» για τον οικονομικό μαρασμό της τοπικής αγοράς και την όξυνση των κυκλοφοριακών προβλημάτων της πόλης, ενώ στο άλλο άκρο πληθαίνουν οι απόψεις ότι εν τέλει η οδός Μητροπόλεως θα πρέπει να πεζοδρομηθεί. Παράλληλα, απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας επιβάλλει την αποκατάσταση της ρωμαϊκής οδού στην προτέρα κατάσταση, απόφαση η οποία, λόγω των διαστάσεων τμημάτων της αρχαίας οδού, οδηγεί στη μονοδρόμηση της Μητροπόλεως. Δεν προχωρώ σε αυτή τη συζήτηση. Η κυκλοφοριακή μελέτη είναι αυτή που θα προτείνει λύσεις για το κυκλοφοριακό πρόβλημα. Θα θίξω ένα θέμα που απασχολεί όχι μόνο τη Βέροια αλλά όλη την Ημαθία και αφορά στον πολιτιστικό τουρισμό ως μοχλό οικονομικής ανάπτυξης.
Τουριστική ανάπτυξη, επιμήκυνση του χρόνου παραμονής των τουριστών, πολιτιστικές διαδρομές είναι μερικά από τα ζητούμενα που ακούγονται συχνά από φορείς και πολίτες. Τι σημαίνει όμως πολιτιστικός τουρισμός για τη Βέροια, τι σημαίνει επιμήκυνση του χρόνου παραμονής, όταν μάλιστα βρίσκεται τόσο κοντά στη Θεσσαλονίκη; Σημαίνει πρώτα απ’ όλα πόλη ελκυστική, πόλη με έντονο το στοιχείο της μνήμης και της ιστορίας στο χώρο, που προκαλεί το ενδιαφέρον να την περπατήσεις, να την εξερευνήσεις και να ανακαλύψεις όψεις του παρελθόντος της. Και εδώ μπαίνει η οδός Μητροπόλεως.
Η Βέροια έχει την τύχη να διασώζει στην καρδιά της έναν αρχαίο δρόμο, ένα δρόμο που όχι μόνο συνδέεται με τη μακρά ιστορία της, αλλά και με τη μεγάλη ανάπτυξή της κατά τους αρχαίους χρόνους. Ένα δρόμο που επιπλέον συνδέεται με την επίσκεψη του Αποστόλου Παύλου στη Βέροια. Ποιον άλλο δρόμο θα μπορούσε να διασχίσει ο Απόστολος των Εθνών για να φθάσει στο Βήμα; «Περπατώντας με το Απόστολο Παύλο» ή «Ανακαλύπτοντας τα βήματα του Αποστόλου Παύλου» θα μπορούσε να είναι μεταξύ άλλων το σήμα της ανάδειξης της αρχαίας οδού και γύρω από την ανάδειξη να κινηθεί η όλη ανάπλαση της οδού Μητροπόλεως.
Σε αυτή τη λογική κινήθηκε και η πρόταση για την ανάδειξη της αρχαίας οδού που εκπονήθηκε το 2010 από την υπογράφουσα το άρθρο, σε στενή συνεργασία με τους αρχαιολόγους της ΙΖ΄ΕΠΚΑ κ. Ι. Γραικό και Ν. Πουλακάκη και σε ψηφιακή επεξεργασία του κ. Θ. Τηλιόπουλου. Τι προβλέπει αυτή η μελέτη: Η όλη ανάπλαση της Μητροπόλεως κινείται με άξονα την προβολή της αρχαίας οδού. Οι αρχαίοι λίθοι τοποθετούνται στη θέση τους, ενώ το υπόλοιπο τμήμα, κατεστραμμένο σήμερα, συμπληρώνεται με μαρμάρινες πλάκες στην ίδια στάθμη με το οδόστρωμα, ώστε να επιτρέπεται η κίνηση οχημάτων επ’ αυτών. Ο άξονας του αρχαίου δρόμου τονίζεται με δενδροστοιχίες και φωτιστικά που ακολουθούν την κατεύθυνση του ρωμαϊκού δρόμου και όχι τα μέτωπα των πολυκατοικιών.
Επιδιώκοντας, επιπλέον, ένα παιχνίδι με την ιστορία του δρόμου στο παρελθόν και στο παρόν, η μελέτη προβάλλει ταυτόχρονα τον δρόμο στην αρχική του θέση και στη μετατοπισμένη σε ψηλότερη στάθμη σημερινή του. Ως γνωστόν, ο άξονας της ρωμαϊκής οδού είναι σε ελαφρά απόκλιση σε σχέση με τη σημερινή Μητροπόλεως, με αποτέλεσμα κάποια τμήματά του να διασώζονται στα υπόγεια οικοδομών. Στην αρχική του θέση ο δρόμος προτείνεται να είναι ορατός από γυάλινες σχισμές που δημιουργούνται στην στάθμη της σημερινής οδού, από την οικοδομή Βελτσίδη και μέχρι το σημείο που «αναδύεται», στη διασταύρωση με την οδό Σολωμού. Στη συνέχεια αναπτύσσεται στη σημερινή στάθμη, όπως περιγράφηκε, για να βυθιστεί και πάλι και να τον συναντήσουμε στην αρχική του θέση, λίγο πριν τη συμβολή της Μητροπόλεως με τις οδούς Ελιάς και Βενιζέλου, όπου εικάζεται ότι μπορεί να διασώζεται κάτω από το πεζοδρόμιο μπροστά στο ναό του Χριστού.
Η μελέτη αν και προχώρησε, δεν ολοκληρώθηκε προκειμένου να προηγηθεί η κυκλοφοριακή μελέτη. Είναι γεγονός ότι η πρόταση αυτή δεν αποτελεί μονόδρομο, ότι μπορούν να κατατεθούν και άλλες προτάσεις, εξίσου ή και περισσότερο ενδιαφέρουσες. Κρίθηκε σκόπιμο να παρουσιαστεί ως παράδειγμα ουσιαστικής ανάδειξης ενός αρχαιολογικού θησαυρού στην καρδιά της πόλης.
Είναι σαφές ότι από μόνη της η ανάδειξη της ρωμαϊκής οδού δεν αρκεί για την ανάπτυξη πολιτιστικού τουρισμού στη Βέροια. Αποτελεί όμως κομβικό σημείο στη Βέροια, έναν άξονα που ένωνε παλαιά το ιστορικό της κέντρο και σήμερα το διχοτομεί. Έναν άξονα που συνδέεται με το Βήμα του Αποστόλου Παύλου και την Εβραϊκή συνοικία και μπορεί να συνδυαστεί με έργα για τη συνολική ανάδειξη του ιστορικού κέντρου. Με αυτές και μόνο τις προϋποθέσεις μπορούμε να μιλάμε για πολιτιστικό τουρισμό στη Βέροια, επιμήκυνση του χρόνου παραμονής των επισκεπτών και άρα τόνωση της τοπικής αγοράς και ενίσχυση της οικονομίας.
* Η Π. Θεολογίδου είναι αρχιτέκτων με εξειδίκευση και μακρά εμπειρία στην αποκατάσταση μνημείων και συνόλων
