Έχουμε γίνει αρκετές φορές μάρτυρες διαφόρων προσπαθειών καταπολέμησης της παραοικονομίας στη χώρα μας . Από θέσπιση τεκμηρίων για υπολογισμό τεκμαρτού εισοδήματος που οδήγησε σε σημαντικές αδικίες, μέχρι και υποχρέωση αποθήκευσης χιλιάδων αποδείξεων προκειμένου το κράτος να μας αναγνωρίσει «αφορολόγητο εισόδημα» ή απαλλαγή από «πόθεν έσχες»
Πως έχει η κατάσταση:
Ενδεικτικά, το 2009 η παραοικονομία στην Ελλάδα ανερχόταν σε 63 δισ. ευρώ ή 27% του ΑΕΠ, με διαφυγόντα φορολογικά κέρδη της τάξης των 19,1 δισ ευρώ Την ίδια χρονιά, το πρωτογενές δημοσιονομικό έλλειμμα του κρατικού προϋπολογισμού ήταν 24 δισ. ευρώ ενώ το 2013 μετά από βαριές θυσίες, μειώσεις μισθών, ανεργία και αύξηση της φορολογίας, είχαμε μικρό πλεόνασμα.
Αν η φοροδιαφυγή αυτό το διάστημα είχε περιοριστεί στο ήμισυ, το μεγαλύτερο μέρος των θυσιών θα είχε αποφευχθεί και το κράτος θα μπορούσε να εστιάσει αμεσότερα και με μεγαλύτερη ηρεμία στις απολύτως απαραίτητες δομικές αλλαγές της οικονομίας.
Ένας από τους αξιόλογους τρόπους αντιμετώπισης κατά της φοροδιαφυγής που έχει προταθεί είναι η χρήση και η ανάλυση των δεδομένων που αντλούνται από τις συγκεντρωτικές καταστάσεις τιμολογίων (πελατών – προμηθευτών). Οι καταστάσεις αυτές είναι πολύτιμο εργαλείο για τον φορολογικό ελεγκτή καθώς σχηματίζει το προφίλ της ελεγχόμενης οντότητας αφού έχει άμεσα άποψη για τις συναλλαγές που πραγματοποιήθηκαν όσον αφορά το πλήθος, την αξία τους και τους συναλλασσόμενους.
Οι συγκεντρωτικές καταστάσεις πελατών - προμηθευτών ελέγχονται πάντα σε συνδυασμό με
* τις υποβληθείσες δηλώσεις Φ.Π.Α., ορθή συμπλήρωση αυτών ως προς τα ποσά
* εξακρίβωση της ύπαρξης απαλλασσόμενων του ΦΠΑ έκτακτων /ανόργανων εσόδων, τα οποία μπορεί να υπόκεινται σε ΦΠΑ, π.χ. είσπραξη αποζημίωσης κατόπιν πρόωρης λύσης σύμβασης
* ανάλυση των απαλλασσόμενων του ΦΠΑ οργανικών εσόδων της οικονομικής οντότητας και καταγραφή της αιτίας απαλλαγής (ενδοκοινοτική παράδοση αγαθών, εξαγωγή αγαθών, παροχή υπηρεσιών σε επιχειρήσεις εξωτερικού)
* καταγραφή τυχόν αιτήσεων επιστροφής ΦΠΑ και επιβεβαίωση ότι τα σχετικά ποσά παρακολουθούνται σε λογαριασμό απαιτήσεων κατά του Ελληνικού Δημοσίου, όπως και μη επαναχρέωσης στο λογ/σμό 54.00 ΦΠΑ
* ύπαρξη των νόμιμων δικαιολογητικών για τις επιστροφές και εκπτώσεις πωλήσεων για οποιοδήποτε μήνα της ελεγχόμενης χρήσης
* δηλώσεις εισοδήματος και φυσικά με τα δεδομένα των τηρούμενων λογιστικών βιβλίων
Η αποκάλυψη όμως φορολογητέας ύλης μόνο από την ανάλυση των δεδομένων που προκύπτουν από τις συγκεντρωτικές καταστάσεις τιμολογίων δεν είναι επαρκής καθώς οι συναλλασσόμενοι που θέλουν να αποκρύψουν μία συναλλαγή ώστε να μην αποκαλυφθεί στη διασταύρωση των συγκεντρωτικών καταστάσεων θα συνεννοηθούν μεταξύ τους. Είτε να δηλώσουν αμφότεροι ίδιο πλήθος και αξία συναλλαγών είτε καθόλου συναλλαγές προκειμένου να αποφύγουν ή και να παραπλανήσουν τον έλεγχο.
Έτσι λοιπόν ένα ακόμη μέτρο υπέρ του φορολογικού ελέγχου και κατά της φοροδιαφυγής αποτελεί η ηλεκτρονική διεκπεραίωση των εμπορικών συναλλαγών μέσω της χρήσης πιστωτικών καρτών. Στη σημερινή πραγματικότητα δίνεται πλήθος κινήτρων από τράπεζες και επιχειρήσεις στους κατόχους πιστωτικών καρτών προκειμένου να τις χρησιμοποιούν για τις συναλλαγές τους. Τα κίνητρα αυτά αφορούν εκπτώσεις για τις αγορές, συμμετοχές σε διαγωνισμούς και κληρώσεις για δώρα, συλλογή πόντων Bonus, εκπτώσεις σε επόμενες αγορές ή επίσης και σε συνδυασμό με άλλα τραπεζικά προϊόντα π.χ. λογαριασμός προθεσμιακής κατάθεσης.
Ο φορολογικός έλεγχος αξιοποιεί σε κάθε περίπτωση ευρήματα από τη χρήση των μηχανημάτων POS για τις χρεώσεις που έγιναν σε πιστωτικές κάρτες πελατών από την ελεγχόμενη οντότητα και τη διασταύρωση - έρευνα για τον εντοπισμό και την ύπαρξη των αντίστοιχων φορολογικών στοιχείων εσόδων για τις συναλλαγές αυτές.
Φυσικά η καθολική εφαρμογή ηλεκτρονικών πληρωμών, παρουσιάζει ορισμένες δυσκολίες, όπως:
* Καταβολή μισθωμάτων.
*Αγοραπωλησίες Ακινήτων.
*Λειτουργία πλήθους μικρών επιχειρήσεων όπου προβλέπεται νομοθετικά η απαλλαγή από έκδοση φορολογικών στοιχείων για τις συναλλαγές με τους πελάτες όπως π.χ. πλανόδιοι, πωλητές λαχείων.
* Λειτουργία πλήθους επιχειρήσεων εκτός σταθερής εγκατάστασης όπως πλανόδιοι μικροπωλητές ή πωλητές σε λαϊκές αγορές και Εκκλησιασμούς, πανηγύρια όπου η χρήση μηχανημάτων POS είναι από δυσχερής έως αδύνατη.
* Λειτουργία πλήθους επιχειρήσεων εντατικής λιανικής πώλησης για είδη μικρής αξίας όπως κυλικεία, αρτοπωλεία, περίπτερα κ.λπ. όπου η χρήση μηχανημάτων POS είναι δυσχερής και δυσλειτουργική κυρίως λόγω του χρόνου.
Βέβαια με την εξέλιξη της τεχνολογίας και την ευρεία διάδοση συστημάτων ανέπαφων συναλλαγών θα είναι στο μέλλον ευχερής η ηλεκτρονική καταγραφή κάθε συναλλαγής .Γίνεται ευρέως αποδεκτό, ότι μελλοντικά η ηλεκτρονική πληρωμή θα μειώσει σημαντικά την παραοικονομία, διευρύνοντας έτσι την φορολογική βάση και επιτρέποντας ουσιαστική μείωση της φορολογίας σε μισθωτούς/συνταξιούχους και επιχειρήσεις με εμφανείς θετικές επιδράσεις στην ανταγωνιστικότητα της οικονομίας μας και κατ΄ επέκταση στην αγοραστική δύναμη όλων μας.
ΓΡΗΓΟΡΕΛΗ ΔΕΣΠΟΙΝΑ
ΕΦΟΡΙΑΚΩΝ ΠΕ/Δ
