Ναι, ο δάσκαλος της Νάουσας Τσακμάκης Θεολόγος έγραψε αναγνωσματάρια για όλες τις τάξεις του δημοτικού σχολείου και βιβλίο για τις δυο προσχολικές τάξεις, προφανώς των νηπίων. Το βιβλίο της Ε΄ βρέθηκε στη Βέροια, από όπου πήραμε το ανάγνωσμα "Διαθήκη Ευδαμίδα". Το βιβλίο της Στ΄ βρέθηκε στην Έδεσσα και το βιβλίο της Δ΄ στο χωριό Γαλατάδες των Γιαννιτσών. Τα υπόλοιπα πιθανώς βρίσκονται στη Δημοτική Βιβλιοθήκη της Θεσσαλονίκης, σύμφωνα με την καταλογογράφηση του φίλου ποιητή της Θεσσαλονίκης Ντίνου Χριστιανόπουλου. Θα κάνω μια πρόβλεψη, ότι από την υπόθεση θα βρει διατριβή. Θα είναι η καλύτερη κατάληξη της έρευνας και ο καλύτερος τρόπος ανάδειξης της προσωπικότητας του εξαιρετικού αυτού δασκάλου και ενεργού πολίτη της Νάουσας Θεολόγου Τσακμάκη.
Παρακάτω δημοσιοποιούμε το δεύτερο ανάγνωσμα περί φιλίας από το Αναγνωσματάριο της Ε΄.
Δάμων καὶ Φιντίας
Ὁ Δάμων καὶ ὁ Φιντίας ἦσαν μαθηταὶ τῆς Πυθαγορικῆς σχολῆς. ἔζων δὲ εἰς τὰς Συρακούσας, πρωτεύουσαν τῆς νήσου Σικελίας.
Ὁ Φιντίας κατηγορηθεὶς ὡς ἔνοχος συνωμοσίας κατὰ τοῦ Διονυσίου, τυράννου τῶν Συρακουσῶν, κατεδικάσθη εἰς τὴν ποινὴν τοῦ θανάτου. Ἀλλ' ἔχων ἀνάγκην νὰ διαθέσῃ πρὸ τοῦ θανάτου του τὰ οἰκογενειακά του συμφέροντα, ἐζήτησε τὴν ἄδειαν παρὰ τοῦ Διονυσίου νὰ ἀπομακρυνθῇ ἐπὶ τινας ἡμέρας τῶν Συρακουσῶν πρὸς ἐπίσκεψιν τῆς οἰκογενείας του. Ὑπεσχέθη δὲ νὰ παρουσιάσῃ ἀνθ' ἑαυτοῦ ἄλλον εἰς τὸ δεσμωτήριον ἀναδεχόμενον νὰ θανατωθῇ, ἂν αὐτὸς δὲν ἤθελεν ἐμφανισθῇ ἐγκαίρως.
Ὁ τύραννος, τοῦ ὁποίου ἡ καρδία δὲν ἐγνώριζεν, εἰ μὴ τὸ αἴσθημα τοῦ ἐγωϊσμοῦ, τοῦ συμφέροντος, τῆς ἰδιοτελείας καὶ τοῦ φόβου, ἦτο πεπεισμένος, ὅτι τοιοῦτον ἐγγυητὴν ἦτο ἀδύνατον νὰ εὕρῃ ὁ Φιντίας. ἐπὶ τῇ πεποιθήσει δὲ ταύτη εἶπεν, ὅτι παραχωρεῖ τὴν ζητηθεῖσαν ἄδειαν, ἂν δυνηθῇ νὰ παρουσιάσῃ ἄλλον ἀναδεχόμενον τὴν καταδίκην ἐν ἐλλείψει αὐτοῦ. Μεγίστη δὲ ἦτο ἡ ἔκπληξις τοῦ Διονυσίου, ὄτε εἶδε παρουσιαζόμενον εἰς τὸ δεσμωτήριον τὸν φίλον του Φιντίου Δάμωνα, καὶ προθύμως ἀναδεχόμενον τὴν θέσιν τοῦ φίλου του.
Ὁ Φιντίας ἑπομένως ἀποφυλακίζεται, καὶ ἐλεύθερος ἀναχωρεῖ πρὸς ἐπίσκεψιν τῆς οἰκογενείας του. τὰ δὲ δεσμὰ του εὐχαρίστως ἀναλαμβάνει ὁ φίλος του Δάμων.
Ἀλλ' ἡ προσδιωρισμένη διὰ τὴν ἐκτέλεσιν τῆς θανατικῆς ποινῆς ἡμέρα φθάνει, καὶ ὁ Φιντίας δὲν φαίνεται ἐπιστρέφων. ὄτε δὲ ἡ ὥρα τῆς ἐκτελέσεως ἐπλησίασεν, ἀντὶ τοῦ ἀπόντος Φιντίου, ἀπάγεται ὁ Δάμων σιδηροδέσμιος εἰς τὸν τόπον τῆς καταδίκης.
Ὁ λαὸς τῶν Συρακουσῶν ἀγανακτεῖ τότε καὶ φρυάττει κατὰ τῆς αἰσχρᾶς προδοσίας τοῦ Φιντίου, βλέπων τὸν πέλεκυν τοῦ δημίου ἕτοιμον ἤδη νὰ πέσῃ ἐπὶ τοῦ ἀθώου τραχήλου τοῦ Δάμωνος. Ὁ δὲ τύραννος σαρκαστικῶς μειδιᾷ ἐμπαίζων καὶ τὴν μωρίαν τοῦ Δάμωνος, καὶ τὴν ψευδοφιλίαν τοῦ Φιντίου.
Μόνος ὁ Δάμων ἀτάραχος καὶ φαιδρὸς βλέπει πλησιάζουσαν τὴν στιγμήν, καθ' ἢν διὰ τῆς ἰδικῆς του ζωῆς ἤλπιζε νὰ σώσῃ τὴν ζωὴν τοῦ φίλου του. ἀλλ' ἡ χαρά του δὲν ἦτο πλήρης, διότι γνωρίζων καλῶς τὴν ἀρετὴν τοῦ Φιντίου ἀπὸ στιγμῆς εἰς στιγμὴν περιέμενε τὴν ἐμφάνισίν του.
Ἐπὶ τέλους ὁ δήμιος ἑτοιμάζεται καὶ λαμβάνει ἀνὰ χείρας τὸν πέλεκυν, ἡ δὲ τρομερὰ στιγμὴ ἐπίκειται, ὄτε ἐξαίφνης κραυγαὶ θορυβώδεις ἀκούονται λέγουσαι. - Ὁ Φιντίας! Συγχρόνως δὲ ἀσθμαίνων καὶ δρομαίως διασχίζει ὁ Φιντίας τὰ πλήθη, καὶ μετὰ δακρύων πίπτει εἰς τὰς ἀγκάλας τοῦ φίλου του Δάμωνος, καὶ ζητεῖ νὰ λάβῃ τὴν θέσιν του ὑπὸ τὸν πέλεκυν τοῦ δημίου. ἀλλ' ὁ Δάμων διαφιλονικεῖ τὴν θέσιν ταύτην ὡς ἀνήκουσαν ἤδη εἰς αὐτόν. ὁ Φιντίας τότε ἐπαναλαμβάνει ζωηρότερον τὴν ἀπαίτησίν του. Ἔκθαμβοι καὶ δακρυρροοῦντες θεωροῦσι πάντες τὸ μέγα καὶ ὑψηλὸν τοῦτο θέαμα τῆς περὶ θανάτου πάλης τῶν δύο φίλων. Καὶ αὐτὸς δὲ ὁ σκληροκάρδιος τύραννος συγκινεῖται ἐπὶ τέλους καὶ θαυμάζει τὸ ὕψος καὶ τὸ μεγαλεῖον της ἀληθοῦς φιλίας, τῆς ὁποίας τὴν δύναμιν οὐδέποτε οὔτε εἶχεν αἰσθανθῇ, οὔτε εἶχε φαντασθῇ. Ἀναγκάζεται λοιπὸν νὰ σεβασθῇ τὴν ὕπαρξιν τοιούτου ἱεροῦ δεσμοῦ, τὸν ὁποῖον ὁ πέλεκυς τοῦ δημίου του ἐπρόκειτο νὰ διαρρήξῃ, καὶ ἑπομένως χαρίζων τὴν ζωὴν εἰς τὸν Φιντίαν καὶ τὸν Φιντίαν εἰς τὸν φίλον του Δάμωνα, καταπαύει τὴν εὐγενῆ πάλην καὶ ζητεῖ ὡς χάριν νὰ συμπαραλάβωσι τοῦ λοιποῦ καὶ αὐτὸν εἰς τὸν ἱερὸν δεσμὸν τῆς φιλίας των, ἥτις ἀπετέλει τὰς δύο ἐναρέτους ψυχὰς των ψυχὴν μίαν ἐντὸς δύο σωμάτων.
