Την ονομασία στον μήνα καθιέρωσε ο Μάρκος Αντώνιος το 44 π.Χ. για να τιμήσει τον φίλο του και μεγάλο Ρωμαίο στρατηγό Ιούλιο Καίσαρα ο οποίος γεννήθηκε στις 13 Ιουλίου του 100 π.Χ. και ο οποίος υπήρξε ακόμη μεγάλος πολιτικός, ύπατος αλλά και συγγραφέας της λατινικής πεζογραφίας. Ο ίδιος είχε πρωτοστατήσει στη δημιουργία του νέου ρωμαϊκού ημερολογίου, το γνωστό «Ιουλιανό». Μέχρι τότε ο μήνας ονομαζόταν Κυρηνάλιος αλλά και Κιντιλίς γιατί στο ημερολόγιο του Ρωμύλου και του Νουμά Πομπίλιου ήταν ο 5ος μήνας (cinco=5).
Σύμφωνα με το αττικό ημερολόγιο ο Ιούλιος αντιστοιχεί με το τέλος του Σκιροφοριώνα και την αρχή του Εκατομβι(α)ώνα του δωδέκατου και του πρώτου αντίστοιχα μήνα που οι Αθηναίοι γιόρταζαν τα Παναθήναια.
Ο ελληνικός λαός τον ονομάζει Αλωνιάρη, Αλωνιάτη (Σέριφος), Αλωνευτή (Ρόδος), Αλωνιστή επειδή το μήνα αυτό σε παλιότερες εποχές γινόταν το αλώνισμα του σιταριού (διαχωρισμός του σπόρου του σιταριού από το υπόλοιπο στάχυ). Σήμερα το αλώνισμα γίνεται με τις ίδιες μηχανές και ταυτόχρονα με το θέρισμα (θεριζοαλωνιστικές μηχανές).
Στη Νάξο και τη Χίο τον ονομάζουν Γυαλιστή ή Γυαλινό επειδή τον μήνα αυτό «γυαλίζουν» δηλαδή ωριμάζουν κάποιες ποικιλίες σταφυλιού.
Σε χωριά της Ρόδου απαντιέται και με τις ονομασίες «Φουσκομηνάς» (επειδή φουσκώνουν τα σύκα) και Χασκόμηνας (χάσκιμο = το άνοιγμα των σύκων από την ωρίμανση).
Στον Πόντο τον ονόμαζαν Χορτοκόπο (από το κόψιμο του χόρτου) ενώ κατά τον μεσαίωνα ο Καρλομάγνος τον ονόμασε «μήνα του σανού». Τέλος απαντιέται σε μερικά μέρη με τις ονομασίες «Αηκυρακίτη» από τη γιορτή της Αγ. Κυριακής (7/7) και «Αηλιάτης» από τη γιορτή του Προφήτη Ηλία (20/7).
Είναι ο μήνας με τα περισσότερα πανηγύρια. Πέρα από τις «δικές του γιορτές» (Αγ. Αναργύρων, Αγ. Κυριακής, Προφ. Ηλία, Αγίας Παρασκευής και Αγ. Παντελεήμονα) έχει και πολλά πανηγύρια – γιορτές του χειμώνα που μεταφέρονται στο καλοκαίρι για μεγαλύτερη προσέλευση κόσμου επειδή συμπίπτουν και οι διακοπές πολλών κατηγοριών εργαζομένων.
